Επιτάφιος στην Πλάκα μεσημέρι της Μεγάλης Παρασκευής – Η «αύρα» του Παπαδιαμάντη

Ο ιστορικός ναός του Προφήτη Ελισσαίου στην Πλάκα θα ανοίξει τις θύρες του για το κοινό τη Μεγάλη Παρασκευή, με το Μουσείο Νεότερου Ελληνικού Πολιτισμού και το Σωματείο Οι Φίλοι του ΜΝΕΠ να προσκαλούν τους επισκέπτες στην Ακολουθία του Επιταφίου από τις 15:00 έως τις 17:30 και στη λιτάνευση στη συνοικία. Ο ναΐσκος συνδέεται άρρηκτα με τον Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη, ο οποίος έψελνε εκεί και έχει περιγράψει το εκκλησάκι στα διηγήματα «Χωρίς στεφάνι» και «Τραγούδια του Θεού». Το κλίμα κατάνυξης που απέπνεε ο χώρος θυμίζει τη φράση του Σκιαθίτη λογοτέχνη «Πάσχα τερπνόν, πανσεβάσμιον, λύτρον λύπης, άμωμον».

Την περυσινή Μεγάλη Παρασκευή η μεσημεριανή Ακολουθία του Επιταφίου πραγματοποιήθηκε για πρώτη φορά και προσέλκυσε εκατοντάδες Αθηναίους επιβεβαιώνοντας το ενδιαφέρον για την ιστορική μνήμη της πόλης.

Ο ναΐσκος και ο Παπαδιαμάντης

Το εκκλησάκι βρίσκεται στο οικοδομικό σύνολο του ΜΝΕΠ, διαδόχου του Μουσείου Ελληνικής Λαϊκής Τέχνης, στο τετράγωνο Αδριανού Άρεως Κλάδου και Βρυσακίου. Το μουσείο απαρτίζεται από 18 αποκατεστημένα οικήματα που παρουσιάζουν εκθέσεις για τον ελληνικό πολιτισμό από τον 18ο αιώνα έως σήμερα. Ανάμεσά τους σώζεται και ο ναός του Προφήτη Ελισσαίου, ο οποίος υπήρξε πρώην κτητορική εκκλησία της οικογένειας Λογοθέτη Χωματιανού. Πρόκειται για μονόκλιτη ξυλόστεγη βασιλική με ημικυκλική κόγχη και νάρθηκα, που εκτιμάται ότι ιδρύθηκε στη μεταβυζαντινή περίοδο.

Τον 19ο αιώνα το εσωτερικό του ναού έφερε τοιχογραφίες που έχουν καταγραφεί σε σχέδια του Γάλλου περιηγητή Πολ Ντιράντ την περίοδο 1842-1843. Κατά την Κατοχή ο ναός κατεδαφίστηκε αυθαίρετα εκτός από τον νότιο και τον δυτικό τοίχο, όταν ο ιδιοκτήτης φοβήθηκε ότι θα κηρυχθεί διατηρητέο μνημείο. Η παρέμβαση της Εταιρείας Παπαδιαμαντικών Σπουδών οδήγησε το Υπουργείο Πολιτισμού να αναλάβει δράση. Το 2003 το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο ενέκρινε την επανίδρυση του ναΐσκου και το 2005 ολοκληρώθηκε η αποκατάστασή του.

Ο Παπαδιαμάντης υπήρξε δεξιός ψάλτης στις αγρυπνίες που τελούνταν τακτικά ενώ αριστερός ψάλτης ήταν ο τριτοξάδελφός του, Αλέξανδρος Μωραϊτίδης. Ο ναός αποτέλεσε σημείο αναφοράς και για άλλους πνευματικούς ανθρώπους όπως ο Παύλος Νιρβάνας, ο Γιάννης Βλαχογιάννης και ο Γεράσιμος Βώκος. Για δεκαετίες ο χώρος παρέμενε εγκαταλελειμμένος μέχρι την πλήρη αναβίωση του οικοδομικού τετραγώνου χάρη στο έργο του υπουργείου Πολιτισμού. Μολονότι ο ναός υπάγεται στο μουσείο, η Αρχιεπισκοπή Αθηνών τελεί δέκα λειτουργίες τον χρόνο. Η σημαντικότερη είναι στις 14 Ιουνίου για τη γιορτή του Προφήτη Ελισσαίου.

 

• Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης
• Αρχιεπισκοπή Αθηνών
• εκκλησάκι
• Επιτάφιος
• Μεγάλη Παρασκευή
• Πλάκα