Έρευνα: Τι αποκαλύπτει η σωματική οσμή για την υγεία σου

Μία νέα έρευνα υποστηρίζει ότι οι μυρωδιές που παράγει το σώμα μας σχετίζονται με ασθένειες από τις οποίες μπορεί να πάσχουμε. Εκπέμπουμε καθημερινά μια ολόκληρη «παλέτα» χημικών ουσιών μέσα από τους πόρους και την αναπνοή μας. Ορισμένες από αυτές είναι ενδείξεις ότι μπορεί να αρρωστήσουμε –και ίσως στο μέλλον χρησιμοποιηθούν για τη διάγνωση ασθενειών, ακόμη και χρόνια πριν εμφανιστούν τα πρώτα συμπτώματα.

Αρχικά έμοιαζε με ανοησία. Έτσι αντέδρασε η αναλυτική χημικός Περντίτα Μπάραν όταν ένας συνάδελφός της τής μίλησε για μια Σκωτσέζα που ισχυριζόταν ότι μπορούσε να «μυρίσει» τη νόσο Πάρκινσον.

«Μάλλον απλώς μύριζε ηλικιωμένους, αναγνώριζε κάποια συμπτώματα και έκανε συσχετισμούς», θυμάται η Μπάραν. Η γυναίκα αυτή ήταν η 74χρονη συνταξιούχος νοσοκόμα Τζόι Μιλν, που το 2012 πλησίασε τον νευροεπιστήμονα Τίλο Κούναθ σε μια εκδήλωση στο Πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου.

Η Μιλν εξήγησε ότι είχε παρατηρήσει μια νέα, μόσχουσα οσμή στον άντρα της, Λες, χρόνια πριν διαγνωστεί με Πάρκινσον. Αργότερα, όταν παραβρέθηκε σε συνάντηση ατόμων με τη νόσο, κατάλαβε ότι όλοι μύριζαν με τον ίδιο τρόπο.

Η υπόθεση ελέγχθηκε: της ζητήθηκε να μυρίσει 12 μπλουζάκια, έξι από ασθενείς και έξι από υγιείς. Η Μιλν εντόπισε σωστά τους ασθενείς –και μάλιστα προέβλεψε έναν ακόμη, που διαγνώστηκε επίσημα λιγότερο από έναν χρόνο αργότερα. «Ήταν απίστευτο», λέει η Μπάραν. Η ιστορία έκανε τον γύρο του κόσμου το 2015.

Οι επιστήμονες σήμερα γνωρίζουν ότι το σώμα παράγει μοναδικές οσμές που μπορούν να αλλάξουν όταν κάτι δεν πάει καλά. Από το «φρουτώδες» άρωμα σε κρίσεις υπογλυκαιμίας και τη «μυρωδιά ψαριού» σε νεφρική ανεπάρκεια, μέχρι την ιδιότυπη οσμή που αφήνει η φυματίωση στο δέρμα, οι ασθένειες αφήνουν το αποτύπωμά τους.

Σκύλοι έχουν ήδη εκπαιδευτεί να ανιχνεύουν καρκίνους με ακρίβεια που αγγίζει το 99%, αλλά και παθήσεις όπως το Πάρκινσον, η ελονοσία και οι κρίσεις επιληψίας. Το ζητούμενο πλέον, σύμφωνα με τα συμπεράσματα που προκύπτουν από την έρευνα, είναι να δημιουργηθούν «ηλεκτρονικές μύτες» που θα μιμηθούν αυτές τις ικανότητες.

Η Μπάραν και η ομάδα της χρησιμοποιούν φασματομετρία μάζας και χρωματογραφία αερίων για να αναλύσουν το σμήγμα στο δέρμα των ασθενών με Πάρκινσον. Έχουν εντοπίσει περίπου 30 μόρια-κλειδιά που διαφοροποιούνται συστηματικά σε όλους τους ασθενείς. Στόχος είναι ένα απλό τεστ με στυλεό δέρματος που θα ανιχνεύει τη νόσο στα πρώτα της στάδια.

Οι οσμές συνδέονται με πτητικές οργανικές ενώσεις (VOCs), παραπροϊόντα του μεταβολισμού. Όταν μια ασθένεια αλλάζει τον τρόπο που δουλεύει ο οργανισμός, αλλάζει και το «αρωματικό αποτύπωμα» μας.

Ερευνητές πειραματίζονται ακόμη και με τραυματισμούς του εγκεφάλου σε αθλητές, με την ελονοσία που κάνει τα παιδιά πιο «ελκυστικά» στα κουνούπια, αλλά και με καρκίνους που ίσως ανιχνεύονται απλώς με την όσφρηση. Μια startup, η RealNose.ai, αναπτύσσει συσκευή που ενσωματώνει ανθρώπινους οσφρητικούς υποδοχείς και τεχνητή νοημοσύνη για τη διάγνωση καρκίνου του προστάτη.

Η Τζόι Μιλν, με την κληρονομική υπεροσμία της, εργάζεται σήμερα πλάι στους επιστήμονες.

«Μπορεί να κάνει έως δέκα δείγματα την ημέρα, αλλά είναι κουραστικό και συναισθηματικά βαρύ», λέει η Μπάραν. «Είναι 75 ετών, είναι πολύτιμη».

Αν η επιστήμη καταφέρει να μετατρέψει το μοναδικό χάρισμά της σε τεχνολογία, θα έχει αφήσει μια ανεκτίμητη παρακαταθήκη – για εκείνη, τον άντρα της και για όλους μας.

Πηγή: BBC

• ασθένεια
• έρευνα
• οσμή
• πάρκινσον