Εθνικό Σχέδιο Δράσης για το δημογραφικό: Οι βασικοί πυλώνες ενίσχυσης της οικογένειας – Η απόφαση για τους τρίτεκνους

Πρόκειται για το μεγάλο project που ετοιμάζεται να παρουσιάσει η κυβέρνηση με στόχο την επίλυση του δημογραφικού προβλήματος. Το Εθνικό Σχέδιο Δράσης για τη Δημογραφία και την Οικογένεια είναι ένα ενιαίο εθνικό σχέδιο, με τη συμμετοχή όλων των υπουργείων, της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και της Κοινωνίας των Πολιτών.

Τα στοιχεία -που προκάλεσαν ανησυχία και αποτέλεσαν το έναυσμα για την οργάνωση σχεδίου- καταδεικνύουν εμφανώς το πρόβλημα: Ο συνολικός πληθυσμός της χώρας το 2001 ήταν 10.934.097, ενώ το 2021 μειώθηκε κατά μισό εκατομμύριο (-4,6%) και έφτασε τα 10.432.481. Ο ετήσιος αριθμός των γεννήσεων το 2001 ήταν 102.282, ενώ το 2021 76.541, μια μείωση της τάξης του 25,2%!

Η υπουργός Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, Σοφία Ζαχαράκη, η οποία συντονίζει και εποπτεύει την προσπάθεια αυτή, έχει ήδη ξεκινήσει τις επαφές με τα υπουργεία και ακολουθούν οι περιφέρειες, μέσω ΕΝΠΕ, οι δήμοι, μέσω της ΚΕΔΕ, οι σύλλογοι τριτέκνων και πολυτέκνων και άλλες οργανώσεις, ενώ τον Απρίλιο θα υπάρξει δημόσια διαβούλευση, στην οποία θα μπορεί να συμμετέχει κάθε πολίτης.

Τον Μάιο θα επιδοθεί το τελικό σχέδιο στον πρωθυπουργό, ενώ στα μέσα του μήνα αναμένεται να παρουσιαστεί από την κυβέρνηση. Από την άλλη πλευρά με αυτό τον τρόπο το κυβερνητικό επιτελείο θα δώσει μία πολιτική απάντηση σε εκείνους που, με αφορμή τον νόμο για την ισότητα στον γάμο, κατηγόρησαν ευθέως ή εμμέσως την κυβέρνηση ότι δεν δίνει την πρέπουσα σημασία στη στήριξη της λεγόμενης παραδοσιακής οικογένειας.

Στοχευμένα και πολυεπίπεδα τα μέτρα

Με δράσεις που θα απλώνονται σε ένα ευρύ πεδίο, τα μέτρα του Εθνικού Σχεδίου Δράσης θα περιλαμβάνουν μέτρα που θα συμβάλλουν στην υποστήριξη της οικογένειας με την εξισορρόπηση οικογενειακής και επαγγελματικής ζωής, στην εκπόνηση στοχευμένης στεγαστικής πολιτικής, στην ενίσχυση των γυναικών στην εργασία και στην προώθηση εναλλακτικών μορφών τεκνοποίησης, στην ενίσχυση του εργατικού δυναμικού με την παροχή κινήτρων στους νέους που ζουν στο εξωτερικό να επιστρέψουν στην Ελλάδα, στη διαχείριση της γήρανσης με την προώθηση της μεταρρύθμισης για την ενεργό γήρανση, καθώς και στην εμπλοκή των ηλικιωμένων που το επιθυμούν στην εργασία και στο κοινωνικό γίγνεσθαι.

Κομβικής σημασίας ωστόσο θεωρείται η απόφαση του Κυριάκου Μητσοτάκη για την αλλαγή του ορισμού της πολύτεκνης οικογένειας και αν θα περιλαμβάνει και τις οικογένειες με τρία παιδιά, εκτός από εκείνες με τέσσερα ή και περισσότερα παιδιά. Η εξίσωση των τριτέκνων με τους πολυτέκνους έχει σημαντικό δημοσιονομικό κόστος, το οποίο είναι ένας παράγοντας που θα ληφθεί σοβαρά υπόψη.

Οι συνθήκες, ωστόσο, έχουν αλλάξει δραματικά: «Πολύτεκνοι υπό την έννοιαν του παρόντος νόμου είναι οι γονείς οι έχοντες πέντε τουλάχιστον ζώντα τέκνα», έλεγε ο νόμος του 1944, που υπό τις νέες συνθήκες άλλαξε το 1979 σε «τέσσαρα τουλάχιστον ζώντα τέκνα».

Στην παρούσα περίοδο όμως, και με τις ανησυχητικές προβλέψεις για περαιτέρω συρρίκνωση του πληθυσμού, η ενίσχυση των τρίτεκνων οικογενειών μέσω της αναγνώρισής τους ως πολυτέκνων ίσως κριθεί απαραίτητη.

Μια ενδιάμεση λύση, εφόσον τα δημοσιονομικά δεν το επιτρέψουν, θα ήταν η χορήγηση περισσότερων προνομίων και επιδομάτων στους τριτέκνους, χωρίς την πλήρη εξίσωσή τους με τους πολυτέκνους.

Οι βασικοί πυλώνες του σχεδίου

Όπως σημειώνει το κυβερνητικό σχέδιο για το 2024, η «εισαγωγή οικογενειακών πολιτικών με ισχυρό δημογραφικό αντίκτυπο συμβάλλει όχι μόνο στη διαφύλαξη του κοινωνικού και οικονομικού ιστού της χώρας, αλλά και στη διατήρηση της εθνικής της ταυτότητας».

Σε αυτή την κατηγορία περιλαμβάνονται πολιτικές όπως η ενδυνάμωση των γυναικών στην αγορά εργασίας, η διεύρυνση του προγράμματος «Νταντάδες της γειτονιάς», αλλά και η συνέχιση της στεγαστικής πολιτικής.

Αναλυτικά, οι βασικοί πυλώνες του εθνικού σχεδίου δράσης για το δημογραφικό είναι οι ακόλουθοι:

1.Ενίσχυση γεννήσεων – στήριξη οικογένειας: Η άρση των αντικειμενικών (οικονομικών, πρακτικών και ψυχολογικών) εμποδίων που αποτρέπουν άνδρες και γυναίκες από το να δημιουργήσουν οικογένεια ή/και να πετύχουν τον επιθυμητό αριθμό παιδιών.

2.Ενίσχυση του εργατικού δυναμικού: Η ποσοτική και ποιοτική ενίσχυση των απασχολουμένων, ώστε να μετριαστούν οι δημοσιονομικές και οικονομικές επιπτώσεις της μείωσης του παραγωγικού πληθυσμού της χώρας.

3.Διαχείριση της μακροβιότητας/ γήρανσης του πληθυσμού: Στήριξη της «επιτυχούς γήρανσης», ώστε να μειωθούν οι δημοσιονομικές συνέπειες της δημογραφικής γήρανσης και να αξιοποιηθούν οι προοπτικές που δημιουργεί η «αργυρή οικονομία» (silver economy).

4.Βελτίωση της ποιότητας ζωής: Βελτίωση της καθημερινότητας των πολιτών όλων των ηλικιών, αναβάθμιση του επιπέδου ζωής σε αστικές και αγροτικές περιοχές και προώθηση της κοινωνικής συνοχής.

5.Προώθηση της ανάπτυξης: Δημιουργία προϋποθέσεων διαρκούς και βιώσιμης οικονομικής και κοινωνικής ανάπτυξης.

• Εθνικό Σχέδιο Δράσης για το δημογραφικό
• μέτρα
• οικογένεια
• πυλώνες