Εξωδικαστικός μηχανισμός: Το νέο όπλο για 9 στους 10 υπερχρεωμένους – Τι αλλάζει, ποιοι κερδίζουν και πόσο «κουρεύονται» τα χρέη

Σε ένα σημαντικό βήμα για την αποκατάσταση της οικονομικής σταθερότητας χιλιάδων νοικοκυριών και επιχειρήσεων προχώρησε η κυβέρνηση, προωθώντας θεσμικές αλλαγές στον εξωδικαστικό μηχανισμό ρύθμισης οφειλών. Το νομοσχέδιο, που ψηφίστηκε πρόσφατα από τη Βουλή, αλλάζει τους όρους του παιχνιδιού – δίνοντας πραγματική ελπίδα σε όσους μέχρι σήμερα ένιωθαν ότι παίζουν μονίμως άμυνα απέναντι στις τράπεζες και τα funds.

Ο αλγόριθμος γίνεται «νόμος» για τους πιστωτές

Η πιο καθοριστική αλλαγή έρχεται στη μορφή της υποχρεωτικότητας. Μέχρι τώρα, η αποδοχή της πρότασης ρύθμισης που παρήγαγε ο αλγόριθμος ήταν υποχρεωτική μόνο αν ο δανειολήπτης χαρακτηριζόταν ως «ευάλωτος» βάσει πολύ αυστηρών εισοδηματικών και περιουσιακών κριτηρίων. Αυτό σήμαινε πρακτικά πως μόλις το 7% των οφειλετών μπορούσε να «κλειδώσει» μια ρύθμιση που να δεσμεύει τράπεζες και servicers.

Με τις νέες ρυθμίσεις, το πλαφόν διπλασιάζεται: τα εισοδήματα, η αξία ακίνητης περιουσίας και οι καταθέσεις που λαμβάνονται υπόψη ανεβαίνουν σημαντικά. Το αποτέλεσμα; Το 7% γίνεται… 90%. Δηλαδή, σχεδόν 9 στους 10 δανειολήπτες με μη εξυπηρετούμενα ανοίγματα θα μπορούν να εξασφαλίζουν με ένα κλικ μια αυτοματοποιημένη, δεσμευτική για όλους, πρόταση ρύθμισης.

Τέλος στους δισταγμούς – αρχή μιας νέας εποχής

Γιατί αυτό είναι τόσο σημαντικό; Όπως παραδέχονται οι ίδιοι οι servicers, ένας από τους βασικούς λόγους που οι υπερχρεωμένοι απέφευγαν να μπουν στη διαδικασία ήταν ο φόβος. Αν η αίτηση απορριπτόταν, κινδύνευαν να έχουν εκθέσει πλήρως την οικονομική τους εικόνα – με ό,τι αυτό συνεπάγεται. Πλέον, αυτό το ρίσκο μειώνεται δραματικά.

Στο νέο πλαίσιο, ο οφειλέτης που πληροί τα νέα όρια θα έχει δικαίωμα σίγουρης ρύθμισης, χωρίς αβεβαιότητα, χωρίς παγίδες.

Αριθμοί που μιλούν – και προβλέπουν ακόμα περισσότερα

Ο εξωδικαστικός μηχανισμός δεν είναι καινούργιο εργαλείο. Ήδη έχουν υποβληθεί 94.510 αιτήσεις, για συνολικά χρέη ύψους 44,17 δισ. ευρώ. Από αυτές, οι 33.432 θεωρούνται επιτυχείς, δηλαδή πέτυχαν ρύθμιση, για χρέη ύψους περίπου 11 δισ. ευρώ.

Η δυναμική του μηχανισμού αναδείχθηκε κυρίως μετά τις αλλαγές του Δεκεμβρίου 2023, όταν βελτιώθηκε ο αλγόριθμος και προστέθηκε δυνατότητα «κουρέματος» έως 28%, καθώς και επιτόκιο 3% σταθερό για τρία έτη. Η διαφορά αποτυπώθηκε άμεσα: μόνο το πρώτο τρίμηνο του 2025, οι αιτήσεις ξεπέρασαν τις 15.000, καταγράφοντας ιστορικό ρεκόρ.

Πόσο μειώνονται τα χρέη; Τα στατιστικά δείχνουν… ελάφρυνση

Αν κάποιος νομίζει ότι πρόκειται για απλές διευκολύνσεις, αρκεί να δει τα δεδομένα:

• Μέση διάρκεια αποπληρωμής:

  • Δημόσιο: 16 έτη

  • Στεγαστικά: 26 έτη

  • Επιχειρηματικά: 19 έτη

  • Καταναλωτικά: 14 έτη

• Μέσο ποσοστό «κουρέματος»:

  • Προς Δημόσιο: 15%

  • Προς χρηματοπιστωτικούς φορείς: 30,4%

  • Καταναλωτικά δάνεια: 35,45%

  • Επιχειρηματικά δάνεια: 30,56%

  • Στεγαστικά: 14%

Μάλιστα, σχεδόν το 50% των ρυθμίσεων πέτυχαν «κούρεμα» άνω του 30% – κάτι που πριν λίγα χρόνια φάνταζε αδιανόητο.

Πώς δουλεύει στην πράξη – ο ρόλος του αλγορίθμου

Ο αλγόριθμος του εξωδικαστικού δεν υπολογίζει μόνο αριθμούς. Λαμβάνει υπόψη την αξία της περιουσίας, τις δυνατότητες αποπληρωμής με βάση εισόδημα και ηλικία, και διασφαλίζει ότι η τελική ρύθμιση είναι καλύτερη για τον πιστωτή απ’ ό,τι η ρευστοποίηση περιουσίας. Έτσι, δημιουργείται μια «χρυσή τομή» που είναι ρεαλιστική και εφαρμόσιμη.

Και το μέλλον; Η λέξη-κλειδί είναι εμπιστοσύνη

Με το νέο καθεστώς, ο εξωδικαστικός δεν είναι πια ένας δύσβατος δρόμος με ασάφειες και αβεβαιότητες. Είναι ένα ξεκάθαρο εργαλείο, με όρους, κανόνες και αποτελεσματικότητα. Αν η εφαρμογή του συνεχίσει να εξελίσσεται με διαφάνεια και χωρίς γραφειοκρατικά εμπόδια, μπορεί να γίνει το βασικό «όπλο» της ελληνικής κοινωνίας στη μάχη κατά της υπερχρέωσης.

Για πρώτη φορά μετά από χρόνια, χιλιάδες πολίτες έχουν μια δεύτερη ευκαιρία που δεν είναι απλώς θεωρητική. Είναι ψηφιακή, είναι θεσμοθετημένη και –κυρίως– είναι δίκαιη.

• εξωδικαστικός μηχανισμός