Εξοικονομώ 2025 και «Αλλάζω Θερμοσίφωνα»: Έκρηξη συμμετοχής και αγώνας δρόμου για επιπλέον χρηματοδότηση

Τα προγράμματα ενεργειακής αναβάθμισης κατοικιών, «Εξοικονομώ 2025» και «Αλλάζω Σύστημα Θέρμανσης και Θερμοσίφωνα», φαίνεται πως δεν είναι απλώς δημοφιλή. Αποτελούν πραγματικά κοινωνικά εργαλεία ενεργειακής μετάβασης, τα οποία αντιμετωπίζουν τη μεγάλη πρόκληση: να καλύψουν τη συντριπτική ζήτηση από πολίτες που επιδιώκουν εξοικονόμηση ενέργειας και μείωση του κόστους ζωής.

Πρωτοφανής συμμετοχή – Πρωτοφανείς ανάγκες

Η προθεσμία για την υποβολή αιτήσεων στο πρόγραμμα «Εξοικονομώ 2025» έληξε στις 13 Απριλίου, με τις οριστικά υποβληθείσες αιτήσεις να φθάνουν τις 54.112. Από την άλλη πλευρά, το πρόγραμμα «Αλλάζω Σύστημα Θέρμανσης και Θερμοσίφωνα», που λήγει στις 30 Απριλίου, μετρά ήδη 172.178 αιτήσεις: οι 64.418 αφορούν αντλίες θερμότητας, ενώ οι 107.760 θερμοσίφωνες νέας τεχνολογίας.

Ο συνδυασμένος αριθμός ξεπερνά τις 226.000 αιτήσεις, έναντι ενός συνολικού προϋπολογισμού που μόλις αγγίζει τα 700 εκατομμύρια ευρώ (396 εκατ. για το «Εξοικονομώ» και 223 εκατ. για το «Αλλάζω Θερμοσίφωνα»). Σύμφωνα με πηγές του ΥΠΕΝ, οι διαθέσιμοι πόροι επαρκούν για λιγότερο από το 50% των ενδιαφερόμενων.

Στο τραπέζι νέο «πακέτο σωτηρίας» μέσω ΕΣΠΑ

Η ηγεσία του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας αναζητά επειγόντως επιπλέον χρηματοδότηση. Το βλέμμα στρέφεται κυρίως στα ευρωπαϊκά ταμεία, με επίκεντρο το νέο ΕΣΠΑ 2021-2027 και το Ταμείο Ανάκαμψης. Στόχος είναι να εξασφαλιστούν επιπρόσθετοι πόροι για να καλυφθεί ένα σημαντικό μέρος των επιλαχόντων – κυρίως από κοινωνικές ομάδες που έχουν πραγματική ανάγκη αναβάθμισης του ενεργειακού τους εξοπλισμού.

Όπως σημειώνουν πηγές από το υπουργείο, η κοινωνική ανταπόκριση στα προγράμματα αυτά «ξεπερνά κάθε προσδοκία» και «μαρτυρά την ανάγκη για ακόμη πιο διευρυμένες πολιτικές στήριξης της ενεργειακής μετάβασης, με επίκεντρο τα νοικοκυριά».

Προσιτά αλλά με περιορισμένο ταβάνι

Το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό των δύο δράσεων είναι ότι έχουν χαμηλό βαθμό δυσκολίας συμμετοχής και χαμηλό κόστος για τον πολίτη, με υψηλό ποσοστό επιδότησης. Αυτό εξηγεί και την τόσο ευρεία απήχησή τους στο κοινό. Ωστόσο, η επιτυχία αυτή φέρνει στην επιφάνεια και την αδυναμία του τρέχοντος πλαισίου να αντεπεξέλθει στην τεράστια ζήτηση χωρίς ενίσχυση.

Σύμφωνα με πληροφορίες, στο υπουργείο εξετάζεται να παραμείνουν ανοιχτά αντίστοιχα προγράμματα σε τακτική βάση και να ενσωματωθούν στο γενικότερο πλαίσιο της πράσινης μετάβασης, ειδικά για ευάλωτα νοικοκυριά, πολυκατοικίες και κατοικίες σε απομακρυσμένες περιοχές.

Η ουσία της συμμετοχής: Λιγότερη ενεργειακή φτώχεια

Πέρα από τα νούμερα, τα προγράμματα αυτά επιδρούν καταλυτικά στην καθημερινότητα των πολιτών. Με την αντικατάσταση των παλαιών θερμοσιφώνων ή με την εγκατάσταση αντλιών θερμότητας, το ενεργειακό αποτύπωμα μειώνεται, οι λογαριασμοί ρεύματος πέφτουν και οι πολίτες αποκτούν έλεγχο στον τρόπο που καταναλώνουν ενέργεια.

Στις δύσκολες συνθήκες που δημιουργεί η ενεργειακή ακρίβεια, οι δράσεις αυτές λειτουργούν σαν ανάχωμα στην ενεργειακή φτώχεια. Και γι’ αυτό η στήριξή τους δεν μπορεί να παραμείνει συγκυριακή αλλά πρέπει να αποκτήσει σταθερό χαρακτήρα στην πολιτική βούληση του κράτους.

Η δυναμική των προγραμμάτων «Εξοικονομώ 2025» και «Αλλάζω Θερμοσίφωνα» στέλνει ένα σαφές μήνυμα: η κοινωνία είναι έτοιμη για την ενεργειακή μετάβαση, αρκεί να έχει τα κατάλληλα εργαλεία. Το στοίχημα τώρα είναι αν το κράτος θα μπορέσει να ανταποκριθεί με επαρκή χρηματοδότηση και διοικητική ευελιξία.

Αν επιβεβαιωθούν τα σενάρια για νέα ένεση κονδυλίων, χιλιάδες ακόμη πολίτες θα έχουν την ευκαιρία να κάνουν το βήμα προς μια πιο βιώσιμη, οικονομική και έξυπνη ενεργειακή καθημερινότητα.