Ευρωπαϊκή Ένωση: Μυστική συνάντηση των πλουσιότερων χωρών στη Βιέννη πριν από τη μεγάλη «μάχη» για τον Προϋπολογισμό

Βόρειες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης συγκεντρώνονται στη Βιέννη την Πέμπτη για να δημιουργήσουν ένα κοινό μέτωπο ενόψει δύο χρόνων σκληρών διαπραγματεύσεων για τον επόμενο επταετή προϋπολογισμό της Ε.Ε.

Είναι η πρώτη φορά που υψηλόβαθμοι αξιωματούχοι των πλουσιότερων χωρών της Ε.Ε. -περιλαμβανομένων της Γαλλίας, της Γερμανίας και των χωρών της Βόρειας Ευρώπης- συναντώνται στο ίδιο δωμάτιο για να χαράξουν στρατηγική γύρω από την αμφιλεγόμενη πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για προϋπολογισμό 1,816 τρισ. Ευρώ.

Ο στόχος είναι να συγκροτηθεί ένα μπλοκ πριν από τις διαπραγματεύσεις με χώρες όπως η Πολωνία, η Ισπανία και η Ιταλία, που προτιμούν υψηλότερες δαπάνες, ειδικά για τη γεωργία και τη χρηματοδότηση των φτωχότερων περιοχών.

Από τότε που ο προϋπολογισμός αποκαλύφθηκε στις 16 Ιουλίου, οι αξιωματούχοι είχαν αρκετό χρόνο για να ξεφυλλίσουν εκατοντάδες σελίδες και να αρχίσουν να υπολογίζουν πόσα χρήματα θα κερδίσουν ή θα χάσουν από το νέο σχέδιο δαπανών της Επιτροπής.

Οι επίσημες διαπραγματεύσεις για τον προϋπολογισμό μόλις ξεκίνησαν, αλλά στα παρασκήνια, οι δημόσιοι υπάλληλοι από ομοϊδεάτες χώρες ήδη σχεδιάζουν στρατηγικές. Οι υπουργοί δεν θα παραστούν στη συνάντηση της Βιέννης -θα συζητήσουν ξανά τον προϋπολογισμό σε επίπεδο Ε.Ε. τον Οκτώβριο.

Σε κάθε διαπραγμάτευση προϋπολογισμού, χώρες με κοινά συμφέροντα συσπειρώνονται για να αναπτύξουν κοινές γραμμές επίθεσης, να κρατούν κοινές συναντήσεις με την Επιτροπή και να μοιράζονται πρακτικά καθήκοντα, όπως η δοκιμή των τύπων που κατανέμουν τα χρήματα.

Ο απώτερος στόχος είναι να ξεπεράσουν το αντίπαλο στρατόπεδο, να κερδίσουν τις διαπραγματεύσεις και να κατευθύνουν τον τεράστιο προϋπολογισμό της Ε.Ε. πιο κοντά στις δικές τους προτεραιότητες.

«Με όρους ποδοσφαίρου, πρόκειται για ένα στημένο παιχνίδι. Είναι κάτι φυσιολογικό», δήλωσε στο POLITICO ο Πολωνός ευρωβουλευτής Janusz Lewandowski, που υπηρέτησε ως επίτροπος προϋπολογισμού της Ε.Ε. από το 2010 έως το 2014.

L’union fait la force (Η ισχύς εν τη ενώσει)

Αντί να μάχεται η κάθε χώρα μόνη της, οι 27 χώρες της Ε.Ε. συγκροτούνται σε δύο ευρείες συμμαχίες. Από τη μία πλευρά βρίσκονται οι εύπορες χώρες-«καθαροί συνεισφέροντες» -από τη Σουηδία μέχρι τη Γαλλία- που συνεισφέρουν περισσότερα απ’ όσα λαμβάνουν από τον προϋπολογισμό της Ε.Ε. και γενικά υποστηρίζουν έναν πιο περιορισμένο προϋπολογισμό.

Το αντίπαλο στρατόπεδο, γνωστό ως «Φίλοι της Συνοχής», είναι μια ευρεία συμμαχία χωρών της Νότιας και Ανατολικής Ευρώπης, όπως η Ιταλία, η Ισπανία και η Πολωνία, που προτιμούν μεγαλύτερο προϋπολογισμό -ειδικά όσον αφορά τα «ταμεία συνοχής» που στηρίζουν φτωχότερες περιοχές του μπλοκ.

«Όπως και τόσα πολλά πράγματα στον κόσμο, το MFF (Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο, ο μακροπρόθεσμος προϋπολογισμός της ΕΕ) δεν καθορίζεται από την οικονομία, αλλά από την ιστορία», είπε ο Stefan Imhof, γενικός γραμματέας του Αυστριακού Ομοσπονδιακού Υπουργείου Οικονομικών, σε εκδήλωση στις αρχές του μήνα.

Υπάρχουν προφανείς διαφορές και μέσα σε κάθε στρατόπεδο. Για παράδειγμα, η Γαλλία και οι Κάτω Χώρες, καθαρές συνεισφέροντες, έχουν τελείως διαφορετικές ατζέντες σε θέματα όπως το χρέος σε επίπεδο ΕΕ, που η Γαλλία υποστηρίζει ενώ η Ολλανδία αντιτίθεται. Στο θέμα των γεωργικών επιδοτήσεων, η Γαλλία είναι πιο ευθυγραμμισμένη με την υψηλών δαπανών Πολωνία παρά με τα μέλη του δικού της στρατοπέδου. Ωστόσο, οι χώρες προσπαθούν να επιλύσουν τέτοιες διαφορές μέσα στα αντίστοιχα μπλοκ τους, όπου καθορίζουν βασικές θέσεις, όπως το συνολικό μέγεθος του προϋπολογισμού. Η ομάδα που συναντάται στη Βιέννη την Πέμπτη θα ηγηθεί από τις δύο δυνάμεις της ΕΕ.

«Στο τέλος, η Γαλλία και η Γερμανία συμφωνούν στον αριθμό και εμείς οι μικροί ακολουθούμε», δήλωσε ένας διπλωμάτης της ΕΕ από καθαρά συνεισφέρουσα χώρα, που μίλησε ανώνυμα για να είναι ελεύθερος.

Στο άλλο στρατόπεδο, η Πολωνία συνήθως ηγείται, καθώς είναι η χώρα που λαμβάνει τα περισσότερα χρήματα από τον προϋπολογισμό της ΕΕ. Ωστόσο, η μακροχρόνια συνεργασία της με την Ουγγαρία έχει υπονομευθεί από ρήξη με τον πρωθυπουργό Viktor Orbán, λόγω της υποχώρησης της δημοκρατίας στη χώρα του, που οδήγησε την Επιτροπή να μπλοκάρει δισεκατομμύρια σε χρηματοδότηση. Αυτό άνοιξε τον δρόμο για τις μεσογειακές χώρες -που επίσης υποστηρίζουν γενναιόδωρη χρηματοδότηση για φτωχότερες περιοχές- να αναλάβουν πιο ισχυρό ρόλο συντονισμού εντός του συνασπισμού.

Στη 1 Σεπτεμβρίου, η Μάλτα προήδρευσε συνάντησης εμπειρογνωμόνων προϋπολογισμού των «Φίλων της Συνοχής», που έθεσε τα θεμέλια για την πρώτη τεχνική συνάντηση των 27 χωρών της ΕΕ την επόμενη μέρα.

Έμπειροι διαπραγματευτές προϋπολογισμού υποστηρίζουν ότι οι βασικές αποφάσεις λαμβάνονται σε αυτές τις «ζεστές» συναντήσεις. Τον Μάρτιο, οι καθαροί συνεισφέροντες συμφώνησαν να δεσμεύσουν 175 δισ. ευρώ για το πρόγραμμα έρευνας Horizon -κάτι που επιβεβαίωσε η Επιτροπή λίγο μετά- σε μια ανεπίσημη συνάντηση στην Ελσίνκι, σύμφωνα με τον διπλωμάτη της Ε.Ε.

Η θέση της Επιτροπής

Η Επιτροπή, παραμένοντας στη γωνία, θα πιέσει τις εθνικές κυβερνήσεις να παραμείνουν κοντά στην αρχική της πρόταση κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων με το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο. Τους επόμενους μήνες, ο Επίτροπος Προϋπολογισμού Piotr Serafin -πρώην πρέσβης της Πολωνίας στην Ε.Ε. που γνωρίζει το Συμβούλιο σαν την παλάμη του- θα μεσολαβήσει μεταξύ των καθαρών συνεισφερόντων και των «Φίλων της Συνοχής».

Μεταξύ των δύο πολεμικών φυλών, ο Επίτροπος «βλέπει όλα τα χαρτιά στο τραπέζι», είπε ένας αξιωματούχος της Επιτροπής. Ο Lewandowski τόνισε ότι ο Επίτροπος πρέπει να προσπαθήσει να «διαιρεί και βασιλεύει αντί να ενοποιεί μπλοκ» στο Συμβούλιο. Η συμβουλή του προς τον Serafin, που υπηρέτησε ως βοηθός του, είναι να «προσεγγίζει τις χώρες μία προς μία … αντί να συγκρούεται με δύο μεγάλα μπλοκ», καθώς αυτό αδυνατίζει τη δύναμη των κρατών μελών έναντι της Επιτροπής.

Με τις σκληρές και δραματικές αντιπαραθέσεις να πλησιάζουν, υπάρχουν λίγα βασικά βέβαια για τους διαπραγματευτές. «Αυτή η πρόταση [της Επιτροπής] δεν θα είναι αυτή στην οποία θα συμφωνήσουμε στο τέλος, όλοι θα πρέπει να κινηθούν… [Αλλά] πάντα υπήρχε συμφωνία και θα καταφέρουμε συμφωνία και αυτή τη φορά», είπε ο Αυστριακός Imhof.

• Ευρωπαϊκή Ένωση
• προϋπολογισμός
• χώρες