Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο: Πέντε κρίσιμα μέτωπα πριν από τον ενδιάμεσο ανασχηματισμό – Το σχέδιο του Φειδία Παναγιώτου

Οι διεργασίες και οι παρασκηνιακές κινήσεις για θέσεις επιρροής έχουν ήδη ξεκινήσει —παρότι ο ανασχηματισμός απέχει ακόμη έναν χρόνο. Μια μάχη για τα ανώτατα αξιώματα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου βρίσκεται σε εξέλιξη. Περισσότερο από έναν χρόνο πριν από τον προγραμματισμένο ενδιάμεσο ανασχηματισμό, που θα οδηγήσει στην ανακατανομή των ηγετικών θέσεων στις αρχές του 2027, οι ζυμώσεις και οι πολιτικοί ελιγμοί έχουν ήδη αρχίσει, σύμφωνα με ρεπορτάζ του Politico.

Ομάδες ευρωβουλευτών εντάσσουν στις ατζέντες τους διαπραγματεύσεις για κορυφαία πόστα — από την προεδρία μέχρι την ηγεσία επιτροπών και καίριες θέσεις στις πολιτικές ομάδες — που πρόκειται να «ανοίξουν». Αυτή τη φορά, οι δύο μεγαλύτερες πολιτικές ομάδες του Κοινοβουλίου βρίσκονται σε τροχιά σύγκρουσης για το ποια θα εξασφαλίσει το πολυπόθητο αξίωμα του προέδρου. Την ίδια στιγμή, το λεγόμενο «τείχος προστασίας» απέναντι στην άκρα δεξιά δοκιμάζεται εκ νέου στη μάχη για ισχυρούς ρόλους, ενώ βρίσκεται στα σκαριά και μια νέα φιλορωσική ομάδα. Ακολουθούν πέντε σημεία-κλειδιά που αξίζει να παρακολουθήσει κανείς:

Η μάχη για την προεδρία του Κοινοβουλίου

Δεν είναι μυστικό ότι η νυν πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Roberta Metsola, θα επιθυμούσε μια τρίτη θητεία (κάτι που θα την καθιστούσε τη μακροβιότερη πρόεδρο του θεσμού) — ούτε η ίδια ούτε ο επικεφαλής του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος, Manfred Weber, το αρνούνται. Οι πρόεδροι του Κοινοβουλίου εκλέγονται για θητείες δυόμισι ετών, με δυνατότητα ανανέωσης. Κάθε κοινοβουλευτική περίοδος διαρκεί πέντε χρόνια.

Η Metsola άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο τρίτης θητείας τον περασμένο Ιούνιο, αφού απέκλεισε την επιστροφή της στη Μάλτα για να αναλάβει την ηγεσία του εθνικού της κόμματος. Όταν ρωτήθηκε από το POLITICO τον Οκτώβριο αν σκοπεύει να είναι ξανά υποψήφια, απάντησε: «Βρισκόμαστε ακόμη 15 μήνες πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές και εγώ είμαι εδώ για να φέρνω εις πέρας καθημερινά τη δουλειά για την οποία εξελέγην». Αρκετοί ευρωβουλευτές και αξιωματούχοι αναφέρουν ότι η Metsola εργάζεται ήδη για να διασφαλίσει μια ακόμη θητεία. «Βρίσκεται σε πλήρη προεκλογικό ρυθμό, προσφέροντας χάρες σε ευρωβουλευτές και αξιωματούχους», δήλωσε ανώνυμα ένας ευρωβουλευτής των Φιλελευθέρων (Renew).

Η κίνηση αυτή φέρνει τη Metsola και το ΕΛΚ σε σύγκρουση με τους Σοσιαλιστές και Δημοκράτες (S&D), τη δεύτερη μεγαλύτερη ομάδα, η οποία υποστηρίζει ότι η προεδρία της αναλογεί βάσει συμφωνίας κατανομής εξουσίας που υπογράφηκε στην αρχή της θητείας. Το ΕΛΚ, ωστόσο, παραμένει ασαφές ως προς το αν δεσμεύτηκε σε τέτοια συμφωνία. Το S&D δεν έχει ακόμη προτείνει υποψήφιο για να αντικαταστήσει τη Metsola — γεγονός που δεν έχει περάσει απαρατήρητο ούτε από συμμάχους του. Ένας Πράσινος ευρωβουλευτής σχολίασε: «Θα το σκεφτώ όταν υπάρξει υποψήφιος· δεν μπορώ να στηρίξω μια αόριστη διεκδίκηση θέσης». Οι εσωτερικές διαμάχες μεταξύ ΕΛΚ και S&D έχουν ανοίξει τον δρόμο στους Renew Europe να εξετάσουν το ενδεχόμενο πρότασης συμβιβαστικού υποψηφίου.

Θα εξασφαλίσει η άκρα δεξιά ηγετικές θέσεις;

Ο ανασχηματισμός θα δοκιμάσει εκ νέου το λεγόμενο cordon sanitaire — μια άτυπη συμφωνία των κεντρώων δυνάμεων να αποκλείουν την άκρα δεξιά από θέσεις λήψης αποφάσεων. Στην πράξη, ωστόσο, ο κανόνας αυτός δεν ισχύει πλέον πλήρως όσον αφορά την ψήφιση νομοθεσίας — το ΕΛΚ έχει τον τελευταίο χρόνο ψηφίσει μαζί με την άκρα δεξιά σε ζητήματα όπως η μετανάστευση και η απορρύθμιση.

Ο Weber έχει δηλώσει ότι αποτελεί «κόκκινη γραμμή» για τον ίδιο και την πολιτική του οικογένεια να δοθεί οποιοσδήποτε θεσμικός ρόλος σε ακροδεξιούς πολιτικούς που θα εκπροσωπούν το θεσμό ή θα κατέχουν εκτελεστική εξουσία. Φιλελεύθερες και κεντροαριστερές ομάδες εκφράζουν δυσπιστία απέναντί του, υποψιαζόμενες ότι θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει αντιπροεδρίες και προεδρίες επιτροπών ως διαπραγματευτικά χαρτιά για να εξασφαλίσει στήριξη σε μια νέα θητεία της Metsola.

Παράλληλα, εντός του ΕΛΚ τίθεται το ερώτημα κατά πόσο είναι εφικτό να αποκλείονται ακροδεξιές δυνάμεις στις Βρυξέλλες όταν κυβερνούν σε εθνικό επίπεδο. Μετά τα σημαντικά κέρδη τους στις ευρωεκλογές του 2024, οι ομάδες Patriots και Europe of Sovereign Nations δεν έλαβαν αντιπροεδρίες ή προεδρίες επιτροπών. Έχουν, ωστόσο, προσφύγει στο Δικαστήριο της ΕΕ, υποστηρίζοντας ότι ο αποκλεισμός τους παραβιάζει τους εσωτερικούς κανόνες του Κοινοβουλίου περί αναλογικής εκπροσώπησης. Αν το δικαστήριο αποφανθεί υπέρ τους, ενδέχεται να σημειώσουν σημαντικά κέρδη.

Σχέδια ανατροπής ηγεσιών πολιτικών ομάδων

Σε περιόδους αβεβαιότητας, οι συζητήσεις περί «εσωκομματικών πραξικοπημάτων» δεν αργούν να εμφανιστούν — ιδίως σε αριστερές και φιλελεύθερες ομάδες. Στους Πράσινους, οι σημερινοί συμπρόεδροι Terry Reintke και Bas Eickhout προέρχονται από την πιο πραγματιστική πτέρυγα, που επιδιώκει συμβιβασμούς για σταδιακές νίκες. Ωστόσο, η πιο ιδεαλιστική πτέρυγα εμφανίζεται ολοένα και πιο δυσαρεστημένη.

Στους Renew Europe, η διαίρεση μεταξύ πιο «πράσινης» κεντροαριστερής πτέρυγας και οικονομικά φιλελεύθερης δεξιόστροφης ομάδας εντείνεται. Η θέση της Valérie Hayer θεωρείται αποδυναμωμένη λόγω της πτώσης της δημοτικότητας του Emmanuel Macron στη Γαλλία. Στην ομάδα της Αριστεράς, υπήρχε συμφωνία να διαδεχθεί Έλληνας ευρωβουλευτής τον Γερμανό Martin Schirdewan. Ωστόσο, η ελληνική αντιπροσωπεία έχει αποδυναμωθεί, ανοίγοντας τον δρόμο για νέες διεκδικήσεις.

Ευρωβουλευτές σε μετακίνηση

Ο Lukas Sieper, από το Γερμανικό Κόμμα Προόδου, ανακοίνωσε ότι θα ενταχθεί στους Renew Europe, αποχωρώντας από τους μη εγγεγραμμένους. Η Elisabetta Gualmini, Ιταλίδα ευρωβουλευτής του κεντροαριστερού Δημοκρατικού Κόμματος, ανακοίνωσε επίσης ότι μετακινείται από το S&D στους Renew. Οι ομάδες επιδιώκουν να αυξήσουν τη δύναμή τους, καθώς περισσότερα μέλη σημαίνουν περισσότερη χρηματοδότηση, περισσότερο χρόνο ομιλίας και προτεραιότητα στις συζητήσεις. «Οι ομάδες προσεγγίζουν κάθε ευρωβουλευτή που θα μπορούσε να αλλάξει στρατόπεδο», σχολίασε συνεργάτης των Πρασίνων.

Μια νέα πολιτική ομάδα κοντά στη Ρωσία

Ο Κύπριος YouTuber-πολιτικός Φειδίας Παναγιώτου, μαζί με ευρωβουλευτές του σλοβακικού Smer, σχεδιάζουν τη δημιουργία νέας πολιτικής ομάδας. Μαζί με μέλη της γερμανικής Συμμαχίας Sahra Wagenknecht, επισκέφθηκαν τη Μόσχα για τους εορτασμούς της Ημέρας της Νίκης του Vladimir Putin. Αν και δεν διαθέτουν ακόμη τους 23 ευρωβουλευτές από επτά χώρες που απαιτούνται για τη σύσταση ομάδας, ο ενδιάμεσος ανασχηματισμός ίσως τους δώσει την ευκαιρία να το πετύχουν. Κεντρικό σύνθημα της νέας ομάδας θα είναι «ειρήνη και κοινωνική δικαιοσύνη», ενώ, σύμφωνα με πληροφορίες, βρίσκονται «πολύ κοντά» στον απαιτούμενο αριθμό μελών — επιδιώκοντας όμως μια σταθερή και όχι οριακή πλειοψηφία.

• Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο
• Ρομπέρτα Μετσόλα
• Φειδίας Παναγιώτου