«Εύθραυστη» πρόοδος για την προστασία των «πνευμόνων» της Γης

Τα καλά νέα από τα πιο πρόσφατα στοιχεία του Global Forest Watch, του παγκοσμίου παρατηρητηρίου δασών, είναι ότι το 2025 ο ρυθμός με τον οποίο οι άνθρωποι καταστρέφουν τους «πνεύμονες» της Γης επιβραδύνθηκε. Τα άσχημα νέα είναι ότι η έκταση τροπικού δάσους που χάθηκε για πάντα ήταν για ακόμη μια χρονιά τόσο μεγάλη που δεν τη χωράει ο νους: 43 εκατομμύρια στρέμματα, μια περιοχή ίση με ολόκληρη τη Δανία.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που συγκέντρωσε το παρατηρητήριο του αμερικανικού κέντρου μελετών World Resources Institute και του πανεπιστημίου του Μέριλαντ, η έκταση τροπικών δασών που καταστράφηκε πέρυσι ήταν μειωμένη κατά 36% σε σχέση με το 2024, χρονιά που σημειώθηκε ένα μαύρο ρεκόρ. Τότε χάθηκαν 67 εκατομμύρια στρέμματα, και μαζί η βιοποικιλότητα που φιλοξενούσαν και ο καθαρος αέρας που παρήγαγαν, απορροφώντας διοξείδιο του άνθρακα από την ατμόσφαιρα.

Το μεγαλύτερο μερίδιο της προόδου που καταγράφηκε οφείλεται στις ενέργειες της Βραζιλίας, η οποία μετά την αποχώρηση του Ζαΐρ Μπολσονάρο από την προεδρία και την εφαρμογή από τον διάδοχό του, Λούλα ντα Σίλβα, μιας δυναμικής πολιτικής προστασίας του Αμαζονίου περιόρισε την αποψίλωση των δασών κατά 41% σε σχέση με ένα χρόνο νωρίτερα, στο χαμηλότερο επίπεδο στα χρονικά.O Μπολσονάρο είχε κηρύξει τον πόλεμο στη ζούγκλα του Αμαζονίου στο όνομα της «Ανάπτυξης», ενισχύοντας την πολιτική αποψίλωσης για τη δημιουργία βοσκοτόπων και καλλιεργήσιμης γης και κάνοντας τα «στραβά μάτια» στην παράνομη υλοτομία και στους εμπρησμούς.

Και άλλες χώρες κατάφεραν να επιβραδύνουν την καταστροφή των τροπικών δασών, όπως η Κολομβία (-17%), ή να τη διατηρήσουν σε επίπεδα πολύ κατώτερα από εκείνα που καταγράφονταν στο παρελθόν (Μαλαισία, Ινδονησία), χάρη σε αυστηρές πολιτικές των κυβερνήσεών τους.

Ωστόσο, η πρόοδος είναι εύθραυστη, καθώς η καταστροφή των τροπικών δασών συνεχίζεται με εντατικούς ρυθμούς σε χώρες, όπως η Βολιβία, η Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, το Καμερούν και η Μαδαγασκάρη.Ακόμη και στη Βραζιλία, ασκούνται πιέσεις για χαλάρωση των περιορισμών στην καλλιέργεια σόγιας και στην κτηνοτροφία, ενώ δεκάδες χιλιάδες στρέμματα εξαφανίζονται εξαιτίας των μεταλλείων νικελίου στην Ινδονησία.

Αν και η περυσινή πτώση είναι ενθαρρυντική και δείχνει την ορθότητα των ενεργειών κάποιων κυβερνήσεων, ενδέχεται να είναι προσωρινή, προειδοποίησε η Ελίζαμπεθ Γκόλντμαν, συνδιευθύντρια του Global Forest Watch. Αντίστοιχες είναι και οι εκτιμήσεις του Ματ Χάνσεν, καθηγητή στο πανεπιστήμιο του Μέριλαντ. «Κάθε καλή χρονιά είναι κάτι ενθαρρυντικό, αλλά πρέπει οι καλές χρονιές να διαρκέσουν αιώνια για να προφυλάξουμε τα τροπικά δάση», υπογράμμισε, καθώς οι απώλειες των τροπικών δασών παρέμειναν 46% υψηλότερες από ό,τι πριν από δέκα χρόνια.

Ο στόχος για να σταματήσει η αποψίλωση των δασών ως το 2030 μοιάζει ανέφικτος, καθώς τα τρέχοντα επίπεδα είναι 70% υψηλότερα από εκεί που θα έπρεπε να βρίσκονται για την επίτευξη του, σύμφωνα με το Global Forest Watch.

Γεωργία και πυρκαγιές «εξαφανίζουν» τα δάση

Σύμφωνα με την ανάλυση των δορυφορικών δεδομένων από το Παρατηρητήριο, κατά τη διάρκεια του 2025 η παγκόσμια κάλυψη από δένδρα μειώθηκε κατά 14%. Ο κυριότερος παράγοντας της καταστροφής ήταν και πέρυσι η επέκταση της γεωργίας, ωστοσο η κλιματική αλλαγή αύξησε τις απώλειες δασικών εκτάσεων λόγω πυρκαγιών, ειδικά στον βορρά. Το 42% των απωλειών πέρυσι.εκτιμάται ότι οφείλεται σε φωτιές, είτε λόγω φυσικών αιτίων, είτε εμπρησμών.

«Κατά τη διάρκεια των τριών τελευταίων ετών, οι πυρκαγιές κατέστρεψαν δυο πλέον φορές περισσότερη δασική κάλυψη απ’ ό,τι πριν από είκοσι χρόνια», ανέφερε η Ελίζαμπεθ Γκόλντμαν.Μόνο στον Καναδά, οι φλόγες απανθράκωσαν 53 εκατομμύρια στρέμματα. Στη Γαλλία, η καταστροφή δασών εξαιτίας πυρκαγιών ήταν επταπλάσια σε σχέση με το 2024, και στην Ισπανία και στην Πορτογαλία, το 60% των απωλειών δένδρων οφειλόταν σε φωτιές.

Η απειλή αυτή αναμένεται να μεγεθυνθεί τα επόμενα χρόνια εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής, που κάνει τις συνθήκες πιο θερμές και ξηρές, ευνοώντας με άλλα λόγια την εξάπλωση των πυρκαγιών.

Για το Global Forest Watch, το 2026 θα είναι «καθοριστική» χρονιά. Η πιθανή επιστροφή του φαινομένου Ελ Νίνιο, το οποίο τείνει να φέρνει αύξηση των παγκόσμιων θερμοκρασιών, εγείρει κίνδυνο οι πυρκαγιές να γίνουν ακόμη χειρότερες. Παράλληλα, σημειώνει ότι η συνέχιση ή όχι της προόδου θα επηρεαστεί και από τις γεωπολιτικές εντάσεις, αλλά και το ενδεχόμενο επικράτησης στις εκλογές πολιτικών δυνάμεων που αδιαφορούν για την προστασία του περιβάλλοντος.

• Αμαζόνιος
• δάση
• κλιματική κρίση
• προστασία του περιβάλλοντος