Fitch Solutions: Πώς η κλιμάκωση της σύγκρουσης Ισραήλ-Ιράν απειλεί την ελληνική οικονομία και την Ευρώπη – Τι θα γίνει με το πετρέλαιο

Η ανάλυση της BMI, τμήμα του ομίλου Fitch Solutions, αναδεικνύει την πιθανότητα κλιμάκωσης της σύγκρουσης μεταξύ Ισραήλ και Ιράν σε έναν ευρύτερο πόλεμο στη Μέση Ανατολή, ο οποίος θα μπορούσε να έχει σημαντικές συνέπειες για την παγκόσμια οικονομία. Σύμφωνα με την έκθεση, ο κίνδυνος γενικευμένης σύγκρουσης ενισχύεται λόγω των αυξανόμενων εντάσεων, της ανάμιξης περιφερειακών και διεθνών δυνάμεων, και των βαθιών πολιτικών και θρησκευτικών αντιθέσεων στην περιοχή.

Εάν το σενάριο ενός γενικευμένου πολέμου υλοποιηθεί, οι επιπτώσεις θα είναι ιδιαίτερα σοβαρές για τις χώρες που είναι οικονομικά εκτεθειμένες σε γεωπολιτικούς κινδύνους και διαταραχές της αγοράς ενέργειας. Η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις χώρες που διατρέχουν υψηλό κίνδυνο λόγω της εξάρτησής της από τις εισαγωγές πετρελαίου και φυσικού αερίου, καθώς και της οικονομικής της ευπάθειας σε εξωτερικούς κλυδωνισμούς. Άλλες οικονομίες που αναμένεται να επηρεαστούν σημαντικά περιλαμβάνουν την Τουρκία, την Ιταλία και άλλες ευρωπαϊκές χώρες που βασίζονται σε εισαγωγές ενέργειας από την περιοχή.

Η κλιμάκωση της σύγκρουσης θα μπορούσε να προκαλέσει αύξηση στις τιμές του πετρελαίου, αστάθεια στις χρηματοπιστωτικές αγορές και διακοπές στην εφοδιαστική αλυσίδα, γεγονότα που θα είχαν εκτεταμένες επιπτώσεις στην οικονομική ανάπτυξη και τη σταθερότητα των χωρών αυτών.

Αναβάθμισε το κίνδυνου πολέμου

Μετά την 1η Οκτωβρίου, η Fitch αναβάθμισε τον κίνδυνο γενικευμένου πολέμου στη Μέση Ανατολή και Βόρεια Αφρική (MENA), αυξάνοντας τις πιθανότητες στο 22%, διπλάσιες από τον προηγούμενο μήνα. Μια άμεση σύγκρουση μεταξύ Ισραήλ και Ιράν θα μπορούσε να προκαλέσει σοβαρές διαταραχές, κυρίως στη Μέση Ανατολή, αλλά και παγκόσμιες οικονομικές συνέπειες.

Αν κλιμακωθεί ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή, οι προοπτικές για την ανάπτυξη του παγκόσμιου ΑΕΠ το 2025 αναμένεται να κυμανθούν από -0,5% έως 0,5%, ανάλογα με τη διάρκεια και την ένταση της σύγκρουσης. Το σοκ στην προσφορά πετρελαίου και οι διαταραχές στο εμπόριο, ειδικά μέσω των Στενών του Ορμούζ, θα επηρεάσουν σημαντικά την παγκόσμια οικονομία.

Ανεπτυγμένες Οικονομίες – Οικονομική Έκθεση σε Κρίση στη Μέση Ανατολή και Βόρεια Αφρική (ΜΕΝΑ)

Χώρα	Καθαρές Εισαγωγές Πετρελαίου, % του ΑΕΠ	Καύσιμα & Ενέργεια, % Καλαθιού Πληθωρισμού*	Πετρέλαιο & Αέριο, % Χρήσης Ενέργειας	Δημοσιονομικό Ισοζύγιο, % του ΑΕΠ	Κρατικό Χρέος, % του ΑΕΠ	Εξαγωγές προς ΜΕΝΑ, % του ΑΕΠ	Ευπάθεια σε Διακοπές Εμπορίου Πετρελαίου στο Στενό του Ορμούζ
Βέλγιο	2.8	9.5	76.0	-4.4	105.2	1.2	36.1
Ιαπωνία	4.2	6.3	88.0	-7.0	261.8	1.1	21.7
Ελλάδα	7.0	8.2	73.0	-1.6	161.9	1.8	34.6
Ιταλία	2.1	8.0	72.0	-5.0	137.7	1.5	28.3
Ισπανία	2.3	8.6	70.0	-3.6	113.4	1.7	25.3
Νότια Κορέα	3.0	7.6	84.0	-1.6	60.4	0.8	35.5
Ολλανδία	2.4	7.4	55.0	0.5	46.5	1.5	24.0
Γαλλία	0.9	8.5	48.0	-5.5	110.6	1.0	30.9
Γερμανία	1.0	6.1	63.0	0.3	64.0	1.3	26.7
Πορτογαλία	2.2	8.1	68.0	-6.3	103.4	2.0	50.5
Φινλανδία	2.2	6.7	42.0	-2.7	73.8	1.1	30.5
Αυστρία	1.2	7.1	66.0	-0.3	77.1	1.2	24.8
ΗΠΑ	0.3	7.1	79.0	-6.1	95.3	0.1	6.5
Καναδάς	0.4	8.1	70.0	-2.0	67.5	0.2	11.1
Ηνωμένο Βασίλειο	0.3	6.8	74.0	-5.6	100.5	0.8	21.1
Αυστραλία	0.7	7.7	52.0	1.5	50.2	0.3	19.7
Δανία	1.0	5.4	38.0	0.4	30.1	0.1	15.9
Σουηδία	1.8	4.8	37.0	0.5	32.6	0.4	21.1
Νορβηγία	-1.4	5.5	20.0	13.4	40.5	0.5	20.9
Πηγή: BMI, Haver, Εθνικές Πηγές (Σημείωση: *Οι αριθμοί είναι κατά προσέγγιση λόγω διαφοροποιήσεων στις εθνικές ορισμούς)

Η Ελλάδα ανάμεσα στις πλέον ευάλωτες χώρες

H εξάρτηση της Ελλάδας από το πετρέλαιο της Μέσης Ανατολής είναι η υψηλότερη μεταξύ των ανεπτυγμένων οικονομιών, με τις εισαγωγές πετρελαιοειδών από τη ΜΕΝΑ (Μέση Ανατολή και Βόρεια Αφρική) να φτάνουν το 6,9% του ΑΕΠ. Αυτό καθιστά τη χώρα ιδιαίτερα εκτεθειμένη στις διακυμάνσεις των τιμών του πετρελαίου και στην προσφορά του.

Το πρόβλημα επιδεινώνεται λόγω του υψηλού δημόσιου χρέους της Ελλάδας, που φτάνει στο 161,9% του ΑΕΠ, καθώς αυτό αυξάνει την οικονομική ευπάθεια της χώρας σε εξωτερικές οικονομικές διαταραχές. Η ενέργεια, που αποτελεί το 8,2% του καλαθιού του Δείκτη Τιμών Καταναλωτή, προσθέτει έναν ακόμα παράγοντα πίεσης στο ελληνικό οικονομικό σύστημα σε περίπτωση διατάραξης των τιμών ενέργειας.

Σε σύγκριση με άλλες ανεπτυγμένες οικονομίες, όπως η Ιαπωνία (4% του ΑΕΠ), η Ολλανδία (σε μικρότερο βαθμό), και οι χώρες της Νότιας Ευρώπης, η Ελλάδα ξεχωρίζει για τη μεγάλη της εξάρτηση από το πετρέλαιο της ΜΕΝΑ. Αντίθετα, οι μεγάλες οικονομίες της Ευρώπης, όπως η Γαλλία, η Γερμανία, η Βρετανία και η Ιταλία, εμφανίζουν πολύ χαμηλότερη εξάρτηση.

Αυτό σημαίνει ότι μια πιθανή κλιμάκωση των εντάσεων στην περιοχή της Μέσης Ανατολής θα μπορούσε να έχει πιο σοβαρές οικονομικές επιπτώσεις για την Ελλάδα σε σχέση με άλλες ανεπτυγμένες χώρες, αυξάνοντας το ενεργειακό κόστος και επηρεάζοντας αρνητικά τη μακροοικονομική σταθερότητα.

Φλέγεται η Μέση Ανατολή: Ώρα μηδέν για το Ιράν, θέμα χρόνου η απάντηση του Ισραήλ- Νέο μπαράζ βομβαρδισμών στη Βηρυτό – Χτυπήθηκε τέμενος στη Γάζα

Υψηλή εξάρτηση

Η εξάρτηση της Ελλάδας από τις εισαγωγές πετρελαίου από τη Μέση Ανατολή είναι η μεγαλύτερη ανάμεσα στις ανεπτυγμένες οικονομίες. Ακόμα και οι οικονομίες της Ευρώπης είναι από μέτρια ως ελάχιστα εκτεθειμένες σε σχέση με την Ελλάδα, όπως η Ιταλία (1,6% του ΑΕΠ) και η Γαλλία (0,9%). Η Ιαπωνία είναι η μόνη ανεπτυγμένη οικονομία εκτός Ευρώπης με υψηλή εξάρτηση, στο 4% του ΑΕΠ.

 

Ενεργειακός πληθωρισμός και δημόσιο χρέος

Η Ελλάδα αντιμετωπίζει επίσης υψηλή συμμετοχή της ενέργειας στον πληθωρισμό, με το ενεργειακό κόστος να επηρεάζει το 8,2% του ΔΤΚ. Συγκριτικά, χώρες όπως η Γερμανία (9,7%) και η Ιταλία (9,5%) έχουν μεγαλύτερη ενεργειακή επιβάρυνση, αλλά χαμηλότερη εξάρτηση από το πετρέλαιο της

Η ανάλυση δείχνει ότι η Ελλάδα είναι ιδιαίτερα ευάλωτη σε διαταραχές που αφορούν το εμπόριο πετρελαίου, ειδικά σε περίπτωση κλεισίματος των Στενών του Ορμούζ. Με βαθμό ευαλωτότητας 34 μονάδες, βρίσκεται ανάμεσα στις πιο εκτεθειμένες ευρωπαϊκές οικονομίες, με χώρες όπως το Βέλγιο, η Ιταλία και η Αυστρία να έχουν ακόμη μεγαλύτερη έκθεση.

Επιπλέον, το υψηλό δημόσιο χρέος της Ελλάδας, που ανέρχεται στο 161,9% του ΑΕΠ, την καθιστά ιδιαίτερα ευάλωτη σε μια πιθανή στρατιωτική κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή. Η Ιαπωνία είναι η μόνη ανεπτυγμένη χώρα με υψηλότερο ποσοστό χρέους (261,8%), κάτι που περιορίζει τη δυνατότητά της για δημοσιονομική αντίδραση σε κρίσεις πετρελαίου.

Συνολικά, το υψηλό χρέος και η εξάρτηση από το εμπόριο πετρελαίου αποτελούν σημαντικούς παράγοντες κινδύνου για την Ελλάδα.

Εξαγωγές στη Μέση Ανατολή

Οι εξαγωγές ελληνικών προϊόντων στη Mέση Ανατολή συνεισφέρουν στο 1,8% του ΑΕΠ, το υψηλότερο ποσοστό από όλες τις ανεπτυγμένες οικονομίες. Ένα πιθανό κλείσιμο των αγορών στη Μέση Ανατολή θα μπορούσε να έχει σοβαρές συνέπειες για την ελληνική οικονομία.

Η Ελλάδα κατατάσσεται στις πλέον εκτεθειμένες ευρωπαϊκές οικονομίες σε περίπτωση διαταραχής στο εμπόριο πετρελαίου μέσω των Στενών του Ορμούζ, με την ευαλωτότητά της να φτάνει τις 34 μονάδες.

Η Ελλάδα είναι από τις πιο ευάλωτες χώρες σε μια πιθανή κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή, λόγω της υψηλής εξάρτησης από το πετρέλαιο, του ενεργειακού πληθωρισμού και του μεγάλου δημόσιου χρέους.

 

• Fitch Solutions
• ελληνική οικονομία
• Ιράν
• Ισραήλ
• Μέση Ανατολή