«Φλόγες οργής» στο Ιράν: Το καθεστώς των μουλάδων στο φάσμα της κατάρρευσης – Φόβοι για χιλιάδες νεκρούς

Αντιμέτωπη με τη σοβαρότερη υπαρξιακή κρίση από την ίδρυσή της βρίσκεται η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν, καθώς ένα κύμα διαδηλώσεων χωρίς προηγούμενο σαρώνει και τις 31 επαρχίες της χώρας. Αυτό που ξεκίνησε στις 28 Δεκεμβρίου ως διαμαρτυρία για τον καλπάζοντα πληθωρισμό στα παζάρια της Τεχεράνης, έχει μετεξελιχθεί σε ένα παλλαϊκό κίνημα που αμφισβητεί ευθέως τον ανώτατο ηγέτη, αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ.

Σύμφωνα με διεθνείς οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, η απάντηση του καθεστώτος είναι έναλουτρό αίματος. Η οργάνωση Iran Human Rights (IHR) με έδρα τη Νορβηγία έχει ήδη επαληθεύσει 648 θανάτους, προειδοποιώντας ωστόσο ότι ο πραγματικός αριθμός των θυμάτων μπορεί να ξεπερνά τις 6.000, καθώς η συσκότιση που επιβάλλει η Τεχεράνη καθιστά αδύνατη την ανεξάρτητη επιβεβαίωση.

Το «μαύρο» στο διαδίκτυο και η νευρικότητα του καθεστώτος

Σε μια απέλπιδα προσπάθεια να ανακόψει τον συντονισμό των διαδηλωτών και τη ροή πληροφοριών προς το εξωτερικό, το καθεστώς έχει επιβάλει πλήρη διακοπή του διαδικτύου και των τηλεπικοινωνιών για περισσότερες από 90 ώρες. Η απομόνωση αυτή, που πλήττει καίρια και την ήδη κλονισμένη ιρανική οικονομία, ερμηνεύεται από διεθνείς αναλυτές ως σαφές δείγμα ακραίας νευρικότητας της ηγεσίας.

Την ίδια ώρα, το επίσημο κράτος επιχείρησε σήμερα, Δευτέρα, να προβάλει εικόνα ισχύος, διοργανώνοντας φιλοκυβερνητικές συγκεντρώσεις στην Τεχεράνη. Ο Αλί Χαμενεΐ, σε ανάρτησή του, χαρακτήρισε τις συγκεντρώσεις αυτές «προειδοποίηση προς τους Αμερικανούς», κατηγορώντας για άλλη μια φορά «εξωτερικούς εχθρούς» και «μισθοφόρους» για τις ταραχές.

The great Iranian nation has asserted its resolve and identity in the face of the enemies. This was a warning to US politicians that they should halt their deceitful actions and stop relying on their traitorous hirelings.

— Khamenei.ir (@khamenei_ir) January 12, 2026

Η ιστορική αποστασία των «μπαζάρι»

Η ειδοποιός διαφορά αυτής της εξέγερσης σε σχέση με το κίνημα για τη Μαχσά Αμίνι το 2022, είναι η ενεργός συμμετοχή των «μπαζάρι». Οι καταστηματάρχες των παζαριών αποτελούν παραδοσιακά τη ραχοκοκαλιά της κοινωνικής βάσης του κλήρου και ήταν αυτοί που χρηματοδότησαν την Επανάσταση του 1979.

Η απόφασή τους να κλείσουν τα καταστήματα και να βγουν στους δρόμους, εξοργισμένοι από τη δραματική αύξηση των τιμών σε βασικά αγαθά και τη διακοπή της πρόσβασης σε φθηνό συνάλλαγμα, σηματοδοτεί τη διάρρηξη μιας συμμαχίας ενός αιώνα. Για το καθεστώς, η σύγκρουση με τους «μπαζάρι» είναι πολιτική αυτοκτονία, καθώς πρόκειται για μια δύναμη που δεν μπορεί να χαρακτηριστεί εύκολα ως «δυτικοτραφής».

Τα σενάρια επέμβασης και οι επιλογές του Τραμπ

Η αιματοχυσία στους δρόμους του Ιράν έχει θέσει σε συναγερμό τον Λευκό Οίκο. Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει διαμηνύσει πως το καθεστώς «θα πληρώσει ακριβά» αν συνεχίσει τις δολοφονίες, εξετάζοντας πλέον ανοιχτά στρατιωτικές επιλογές. Σύμφωνα με πληροφορίες, στο τραπέζι βρίσκονται τρία βασικά σενάρια:

1. Συμβολικά πλήγματα: Στοχευμένες επιθέσεις σε κυβερνητικά κτίρια για την ψυχολογική τόνωση της αντιπολίτευσης.

2. Επίθεση στους Φρουρούς της Επανάστασης (IRGC): Πλήγμα στην «ασπίδα» του καθεστώτος, που αποτελεί και τον κύριο μηχανισμό καταστολής.

3. Αποκεφαλισμός της ηγεσίας: Επιθέσεις κατά ανώτατων στελεχών ή και του ίδιου του Χαμενεΐ.

Ωστόσο, οι αναλυτές προειδοποιούν για τους κινδύνους μιας τέτοιας ανάφλεξης. Το Πεντάγωνο δεν διαθέτει αυτή τη στιγμή αεροπλανοφόρα στον Περσικό Κόλπο, ενώ οι σύμμαχοι στην περιοχή φοβούνται το χάος που θα προκαλέσει μια ολοκληρωτική κατάρρευση του ιρανικού κράτους. Πιθανότερη θεωρείται μια «μη κινητική» αντίδραση, όπως η αποστολή τερματικών Starlink για την αποκατάσταση της πρόσβασης των Ιρανών στον παγκόσμιο ιστό.

Προς ένα τέλος εποχής το 2027;

Η συστηματική διαφθορά, η κακοδιαχείριση των πόρων και η απομόνωση λόγω των διεθνών κυρώσεων έχουν φέρει το Ιράν σε σημείο βρασμού. Η απώλεια του συμμάχου Μπασάρ αλ-Άσαντ στη Συρία και η αποδυνάμωση της Χεζμπολάχ και της Χαμάς έχουν καταστήσει την Τεχεράνη πιο ευάλωτη από ποτέ.

Εμπειρογνώμονες του Bloomberg Economics και του Washington Institute εκτιμούν πως η παρούσα κατάσταση είναι μη βιώσιμη. Με το αντι-καθεστωτικό κλίμα σε ιστορικά υψηλά επίπεδα και την ηγεσία να μην διαθέτει κανένα σχέδιο εξόδου από την κρίση πέρα από τη βία, πολλοί προβλέπουν ότι η Ισλαμική Δημοκρατία, όπως τη γνωρίζουμε, είναι απίθανο να υφίσταται το 2027.

Η τύχη του καθεστώτος κρέμεται πλέον από μια λεπτή κλωστή: Τη συνοχή των δυνάμεων ασφαλείας. Όσο δεν σημειώνονται αποστασίες στις ελίτ του στρατού και των Φρουρών, ο Χαμενεΐ θα συνεχίσει να κρατά τον έλεγχο μέσω του τρόμου, όμως η ιστορία του Ιράν διδάσκει ότι όταν το παζάρι και ο δρόμος ενώνονται, οι θρόνοι τρίζουν συθέμελα.

• ΗΠΑ
• Ιράν
• Ντόναλντ Τραμπ