Γνωστή συγγραφέας καταδικάστηκε για παραβίαση ιδιωτικής ζωής – Αποζημίωση 25.000 ευρώ στο θύμα

Μια υπόθεση που για χρόνια κινούνταν στη σκιά της κοινωνικής προκατάληψης, της δημόσιας διαπόμπευσης και της λογοτεχνικής αυθαιρεσίας, έφτασε στο τέλος της με μια απόφαση-σταθμό. Το Ανώτατο Δικαστήριο δικαίωσε χθες την Ελένη Σωκράτους από την Λεμεσό κρίνοντας ότι το βιβλίο με τον προκλητικό τίτλο «Ελένη η πόρνη» αναφερόταν πράγματι στην ίδια και παραβίαζε κατάφωρα το δικαίωμά της στην ιδιωτική ζωή. Η απόφαση δεν αφορά μόνο μια προσωπική δικαίωση. Αποτελεί ταυτόχρονα μια ισχυρή νομική τοποθέτηση για τα όρια της «λογοτεχνικής ελευθερίας» όταν αυτή συγκρούεται με την ανθρώπινη αξιοπρέπεια και την αλήθεια.

Το κεντρικό ζήτημα: ποια ήταν η «Ελένη» του βιβλίου;

Σύμφωνα με το Sigma, η συγγραφέας του βιβλίου Αννίτα Νικολάουυποστήριξε ενώπιον των δικαστηρίων ότι το έργο της βασιζόταν σε ιστορικά στοιχεία που αφορούσαν κάποια άλλη, άγνωστη γυναίκα του παρελθόντος. Το Ανώτατο Δικαστήριο, ωστόσο, απέρριψε κατηγορηματικά αυτόν τον ισχυρισμό. Όπως ανέφερε ο δικηγόρος της Ελένης Σωκράτους, Λάρης Βραχίμης, το Δικαστήριο κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το βιβλίο «φωτογράφιζε» ξεκάθαρα την ενάγουσα και κανένα άλλο υπαρκτό πρόσωπο. Το περιβάλλον, τα χαρακτηριστικά, οι αναφορές και τα στοιχεία της αφήγησης οδηγούσαν με σαφήνεια σε εκείνη, καθιστώντας την αναγνωρίσιμη σε όσους γνώριζαν την περιοχή και την ιστορία της.

Να σημειωθεί ότι το γνωστό βιβλίο μεταφέρθηκε και στην μικρή οθόνη.

Μυθοπλασία ή ψευδείς ισχυρισμοί;

Ιδιαίτερη βαρύτητα έδωσε το Ανώτατο Δικαστήριο στο γεγονός ότι μεγάλο μέρος της ιστορίας του βιβλίου δεν ανταποκρινόταν στην αλήθεια. Παρότι η συγγραφέας προσπάθησε να καλυφθεί πίσω από τον μανδύα της μυθοπλασίας, το Δικαστήριο έκρινε ότι αυτό δεν αναιρεί την ευθύνη, όταν τα ψευδή γεγονότα αποδίδονται σε πραγματικό και αναγνωρίσιμο πρόσωπο.

Ένα από τα πιο επώδυνα σημεία της υπόθεσης αφορούσε την αναφορά σε υποτιθέμενο βιασμό της Ελένης Σωκράτους από τον πατέρα της, έναν ισχυρισμό που αποδείχθηκε αναληθής. Το Ανώτατο Δικαστήριο δέχτηκε ότι η συγκεκριμένη αναφορά της προκάλεσε βαθύ ψυχικό τραύμα, οδύνη και προσβολή της προσωπικότητάς της, καθώς άγγιζε τον πυρήνα της ανθρώπινης αξιοπρέπειας.

Ανατροπή της πρωτόδικης απόφασης

Ιδιαίτερα σημαντικό στοιχείο της απόφασης είναι ότι το Ανώτατο Δικαστήριο ανέτρεψε τη νομική ανάλυση του Πρωτόδικου Δικαστηρίου, υιοθετώντας πλήρως τη θέση της πλευράς της κυρίας Σωκράτους. Στην απόφασή του, το Ανώτατο Δικαστήριο προχώρησε σε εκτενή ανάλυση των αρχών που διέπουν το αστικό αδίκημα της παραβίασης της ιδιωτικής ζωής, διευκρινίζοντας ότι:

1. η χρήση ψευδών ή παραποιημένων γεγονότων,
2. η αναγνωρισιμότητα του προσώπου,
3. και η σοβαρή προσβολή της προσωπικής και οικογενειακής σφαίρας
4. αρκούν για τη θεμελίωση ευθύνης, ακόμη και όταν το έργο παρουσιάζεται ως «λογοτεχνικό».

Η αποζημίωση και το μήνυμα της απόφασης

Το Ανώτατο Δικαστήριο επιδίκασε στην Ελένη Σωκράτους αποζημίωση ύψους 25.000 ευρώ για την παραβίαση του δικαιώματός της στην ιδιωτική ζωή. Το ποσό, πέρα από τη χρηματική του διάσταση, έχει και συμβολικό χαρακτήρα: αναγνωρίζει τον πόνο, τη δημόσια έκθεση και τη μακροχρόνια ηθική βλάβη που υπέστη.

• Ελένη η ΠΌΡΝΗ
• Κύπρος
• σεναριογράφος
• συγγραφέας