Γράμμα από τις Βρυξέλλες: Η εκτόξευση του Sputnik V στην Ευρώπη

Το ανάθεμα στην ευρωπαϊκή ηγεσία για τους χειρισμούς στην προμήθεια των εμβολίων και εύκολο είναι να το ρίξεις και αναμενόμενο ήταν ότι θα συμβεί. Οι εκτιμήσεις και ο προγραμματισμός της ΕΕ για τον ευρωπαϊκό εμβολιασμό, αλλά και τα συμβόλαια με τις φαρμακευτικές εταιρείες βρίσκονται -και όχι άδικα- στο στόχαστρο της κριτικής. Η αρθρογραφία των τελευταίων ημερών αναφέρεται σε έλλειμμα ηγεσίας, αποδυνάμωση του ευρωπαϊκού οικοδομήματος και για πλήρη αποτυχία των Βρυξελλών στην αντιμετώπιση της υγειονομικής κρίσης από την πανδημία.

Κανείς όμως δεν θέτει το πραγματικό και -όχι ρητορικό- ερώτημα: Πως θα ήταν το τοπίο αν η κάθε χώρα ξεχωριστά αναλάμβανε να διαπραγματευτεί με τις φαρμακευτικές εταιρείες για την εξασφάλιση των δόσεων χωρίς να υπάρχει αυτή -έστω και προβληματική- ευρωπαϊκή ομπρέλα; “Θα ζούσαμε σκηνικό πολέμου” λένε οι καλά γνωρίζοντες την αγορά του φαρμάκου και την πολιτική των φαρμακευτικών κολοσσών.

Μπροστά λοιπόν στην ένταση, την ανησυχία και τον προβληματισμό για τον ιό που φέρνει πλέον στην φαρέτρα του και τις μεταλλάξεις του, η Ευρώπη ανασκουμπώθηκε, και είδε με άλλο μάτι τη διείσδυση του Sputnik-V στο έδαφός της. Άφησε στην άκρη τις προβληματικές σχέσεις της με τη Ρωσία,  που εντάθηκαν το 2014 λόγω των ρωσικών ενεργειών, όπως η παράνομη προσάρτηση της Κριμαίας, η στήριξη ομάδων ανταρτών στην ανατολική Ουκρανία, η παρέμβαση στη Συρία, στη Λιβύη και την Υποσαχάρια Αφρική. Ενέργειες που οδήγησαν στην ανανέωση των κυρώσεων της ΕΕ προς τη Ρωσία.

Ενδεικτική άλλωστε της νέας κατάστασης είναι η επικοινωνία της Άνγκελα Μερκελ (από τους πολέμιους της Ρωσικής Δημοκρατίας) με τον Βλαντιμίρ Πούτιν και το καλωσόρισμα που έκανε στο ρωσικό εμβόλιο, εφόσον αυτό εγκριθεί  από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων.

Πιστεύω ότι δεν χρειάζονται πολύπλοκες και βαρύγδουπες αναλύσεις. Η εξήγηση είναι απλή. Αφού ο εχθρός παίζει “επίθεση” σιγά σιγά τα κράτη ανακαλύπτουν ότι πρέπει να αναπτύξουν αποτελεσματικές άμυνες, ξεπερνώντας προκαταλήψεις και σκοπιμότητες άλλων εποχών. Αν κάτι δουλεύει απέναντι στον ιό γιατί να μην το χρησιμοποιήσουν;

Οι Ευρωπαίοι ηγέτες υπό την πίεση της πανδημίας και με τις μειωμένες ποσότητες των υπόλοιπων εμβολίων να βγάζουν εκτός χρονοδιαγράμματος τα εθνικά σχέδια εμβολιασμού, στράφηκαν προς την Ρωσία, σε μια σχέση που θα ευνοήσει και τις δύο πλευρές. Από τη μια, η Ευρώπη θα προσπαθήσει να καλύψει το κενό που προκάλεσαν οι καθυστερήσεις της και από την άλλη, η Ρωσία θα επαναπροσεγγίσει την Δύση, στη βάση όχι μιας επιβολής υπό το νόμο του “ισχυρού” αλλά της αλληλεγγύης και της συνεργασίας για το γενικό καλό.

Είναι προφανές ότι μια τέτοια συνεργασία, στην πράξη και όχι στα λόγια, θα έχει σημαντικές γεωπολιτικές και γεωστρατηγικές προεκτάσεις, με δύο μεγάλες δυνάμεις του κόσμου να έρχονται κοντά μετά από χρόνια “ψυχρότητας” και εκατέρωθεν εντάσεις. Η Ρωσία είναι ουσιαστικά η μόνη μεγάλη δύναμη με την οποία η Ευρώπη συνορεύει και μάλιστα μέλη της είτε επηρεάζονται από εκείνη (π.χ Ουγγαρία) είτε δέχονται πιέσεις (π.χ Λευκορωσία, Ουκρανία). Μια τέτοια συνεργασία θα άλλαζε εντελώς το κλίμα.

Ακόμα και η χώρα μας, η Ελλάδα, θα μπορούσε (πείτε με αισιόδοξη)  να δει μια αλλαγή του ελληνοτουρκικού κλίματος. Ο Ερντογάν, ως φανατικός υποστηρικτής και σύμμαχος του Προέδρου Πούτιν βλέποντας τον να εισέρχεται σε μια νέα φάση σχέσεων με την Ευρώπη, δεν αποκλείεται να “λειάνει” την αντιευρωπαϊκή και απειλητική προς την Ελλάδα ρητορική.

Αν το Sputnik V καταφέρει να ανοίξει το δρόμο για μια νέα εποχή στις σχέσης Ευρώπης – Ρωσίας, θα αποδειχθεί ο σημαντικός ρόλος της “διπλωματίας των εμβολίων” ως μέσο άσκησης της εξωτερικής πολιτικής για τη βελτίωση διαταραγμένων σχέσεων μεταξύ των κρατών.

• Sputnik V
• Άνγκελα Μέρκελ
• Ευρώπη
• Ρωσία