Γράμμα από τις Βρυξέλλες: Ο Σουλτάνος, ο Τσάρος και το χαμηλό βαρομετρικό στη σχέση τους με τη Δύση

Οι σχέσεις της Ευρώπης με την Τουρκία και τη Ρωσία είναι από τα βασικά θέματα στην ατζέντα της Ολομέλειας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου αυτή την εβδομάδα στις Βρυξέλλες. Και δεν χρειάζεται να περιμένει κανείς να ολοκληρωθούν οι συζητήσεις για να διατυπωθεί επισήμως  η ψυχρότητα που επικρατεί μεταξύ της Δύσης και των ανοιχτών μετώπων με τις χώρες αυτές.

Οι λόγοι για τους οποίους ο παγωμένος αέρας  που φυσάει από τις Βρυξέλλες γίνεται αισθητός στις συνηθισμένες σε ψυχρές εισβολές Άγκυρα και Μόσχα, είναι πολλοί.

Από τη μια πλευρά, οι ισχυρές  και  προκλητικές δηλώσεις της Άγκυρας  κατά της ΕΕ και των κρατών μελών της, η εχθρική εξωτερική πολιτική της, ειδικά έναντι της Ελλάδας και της Κύπρου,η αποχώρηση από τη Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης, η φυλάκιση πολιτών, συμπεριλαμβανομένων δημοσιογράφων, υπερασπιστών των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και πολιτικών αντιπάλων, αλλά και το πρόσφατο sofa gate.

Από την άλλη, η συγκέντρωση ρωσικών στρατευμάτων στην ουκρανική μεθόριο, το διπλωματικό επεισόδιο με την Τσεχία και η απεργία πείνας του σταθερού επικριτή του  Βλαντιμίρ Πούτιν, Αλεξέι Ναβάλνι.

Με την εμπρηστική τους ρητορική, την κατάφωρη παραβίαση ανθρωπίνων δικαιωμάτων και θεσμών, τις επεκτατικές τους βλέψεις, Πούτιν και Ερντογάν έχουν καταφέρει να απομονωθούν από τον δυτικό κόσμο. Αν και δεν έχουν τίποτα κοινό μεταξύ τους σε ιστορικό, κοινωνικό και θρησκευτικό επίπεδο, έχουν ένα μεγάλο συνδετικο κρίκο.

Τις Ναπολεόντειες φιλοδοξίες τους και την άσκηση πολιτικής με έναν δικό τους ξεχωριστό τρόπο.

Ο πραγματικός κίνδυνος για αυτούς ελλοχεύει στην πρόθεση απομόνωσής τους, όχι από τον πολιτικό κόσμο, αλλά από τους θεσμικούς επενδυτές. Γιατί όπως πολύ σωστά μου εξήγησε πρόσφατα το δεξί χέρι ενός εκ των μεγαλύτερων Ελλήνων διεθνών επενδυτών, η βασική προϋπόθεση για οποιαδήποτε μακροπρόθεσμη επένδυση είναι η Δημοκρατία. Και η Δημοκρατία εξαρτάται από την παιδεία των πολιτών και τον ισχυρό και ανεξάρτητο χαρακτήρα των θεσμών που την πλαισιώνουν. Όταν λοιπόν αυτά καταστρατηγούνται , τότε  η οικονομική στήριξη τίθεται εν αμφιβόλω και συνεπώς η απειλή απώλειας του θρόνου είναι μεγάλη.

Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η πρόσφατη υποτίμηση της τουρκικής λίρας έναντι του δολαρίου δυο 24ωρα πριν ο Τζο Μπάιντεν αναγνωρίσει  τη Γενοκτονία των Αρμενίων (παρεμπιπτόντως, καθόλου τυχαία δεν ήταν η επιλογή του Αμερικανού Προέδρου να τηλεφωνήσει στον Τούρκο πρόεδρο  με καθυστέρηση τρεισήμισι μηνών  μετά την ανάληψη των καθηκόντων του και μάλιστα μια μέρα πριν ανακοινώσει την ιστορική του απόφαση, γνωρίζοντας ότι το  το θέμα αυτό κάνει… Τούρκο τον συνομιλητή του ). Τα «έξυπνα λεφτά» δεν φοβήθηκαν  αυτό καθαυτό το γεγονός , αλλά την αντίδραση του Ερντογάν, γιατί όπως έχει αποδειχθεί όταν αυτός θυμώνει υπουργοί, πρωθυπουργοί και πρόσφατα κεντρικοί τραπεζίτες μαζεύουν τα υπάρχοντά τους και κρατώντας το χάρτινο κουτί κατευθύνονται στη καλύτερη των περιπτώσεων προς την πόρτα εξόδου.

Αυτό που φοβούνται είναι το γεγονός  ότι δεν υπάρχει καμία αρχή και  κανένας θεσμός ικανοί να βάλουν φρένο στα καπρίτσια του Σουλτάνου.

Ο Τσάρος από την άλλη πλευρά ( μόνος του παρέτεινε τη θητεία του μέχρι το 2036 παρέχοντας ταυτόχρονα αμνηστία στον εαυτό του και στους συγγενείς του), ουδόλως φαίνεται να πτοείται από τις δυτικές δυνάμεις που βρίσκονται απέναντι του ιδιαίτερα μετά τη συγκέντρωση των ρωσικών στρατευμάτων στα σύνορα με την Ουκρανία. Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι  αυτή η καλοστημένη επίδειξη στρατιωτικής ισχύος αποτελούσε διακαή επιθυμία του Ρώσου Προέδρου.

Με την κίνησή του αυτή, κατάφερε να στρέψει τα διεθνή βλέμματα πάνω του  αναγκάζοντας την Ευρώπη  να εξετάζει την επιβολή κυρώσεων πιθανότατα στις εξαγωγές φυσικού αερίου. Αποτελεί άλλωστε  κοινό μυστικό ότι για να πιέσεις τον Πούτιν πρέπει να χτυπήσεις τους ολιγάρχες που τον στηρίζουν.

Το ζήτημα είναι, σε ποιο βαθμό και οι δυο είναι ικανοί να διατηρήσουν το καθεστώς τους, που θυμίζει τη Λουδοβίκεια αντίληψη L’État, c’est moi (το κράτος είμαι εγώ). Και το σημαντικότερο. Αν αντιλαμβάνονται που μπορεί να οδηγήσει η ανθρώπινη απελπισία, όταν αυτή προκαλείται από την αλαζονεία της εξουσίας.

• Γράμμα από τις Βρυξέλλες
• Δύση
• ευρωβουλή
• Ρωσία
• Τουρκία