Γράμμα από τις Βρυξέλλες: Το κράτος δικαίου δεν είναι επιλογή, είναι υποχρέωση

Το βέτο της Πολωνίας και της Ουγγαρίας στο Ταμείο ανάκαμψης( recovery package)  και στο Πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο που είναι ο ευρωπαϊκός προϋπολογισμός 2021-2027, δεν μπλοκάρει  μόνο την εκταμίευση των χρημάτων τα οποία έχουν εξαγγελθεί για την ανακούφιση των πληγέντων οικονομιών των κρατών μελών της ΕΕ από την πανδημία, αλλά αμφισβητεί επι της ουσίας την ύπαρξη αυτού καθ´ αυτού του ευρωπαϊκού οικοδομήματος.

Με αυτό τον τρόπο οι δυο χώρες, υπολογίσιμες δυνάμεις στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, αντιδρούν στην εισαγωγή μηχανισμού, που αποφασίστηκε μέσω διαπραγματεύσεων και δίνει τη δυνατότητα στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή να διακόπτει τη χρηματοδότηση προγραμμάτων σε χώρες οι οποίες παραβιάζουν τις αρχές του κράτους δικαίου. Και όταν αναφερόμαστε στο κράτος δικαίου εννοούμε την ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης, την ανεξαρτησία του Τύπου, το σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Με πολιτικό κυνισμό κρατούν σε ομηρία την ευρωπαϊκή χρηματοδότηση έως ότου αποσυρθεί αυτός ο μηχανισμός.

Αναμφισβήτητα η Ευρώπη  είναι σε περιδίνηση. Τα τελευταία δέκα χρόνια βρέθηκε αντιμέτωπη με μια σειρά κρίσεων που την τράνταξαν συθέμελα. Το μεταναστευτικό, η  οικονομική κρίση και το Brexit,  αποτελούν πρωτόγνωρα γεγονότα που  προκάλεσαν έντονες αντιπαραθέσεις και συγκρούσεις , ενώ χρειάστηκαν  έμπειροι  χειρισμοί για να διατηρηθούν οι ισορροπίες  και να βρεθούν λύσεις.

Αυτή τη φορά όμως αμφισβητείται ευθέως μια θεμελιώδης  αρχή του Ευρωπαϊκού πολιτισμού.  Το κράτος δικαίου δεν είναι προαιρετικό, ούτε αποτελεί  επιλογή. Είναι αναπόσπαστο χαρακτηριστικό του ευρωπαϊκού τρόπου ζωής. Δεν νοείται Ευρώπη χωρίς διαχωρισμό των τριών εξουσιών και σεβασμό των μειονοτήτων.

Και είναι ιδιαίτερα ανησυχητικό ότι, μετά το πρώτο σοκ που προκάλεσε η υποβολή του βέτο, ακούστηκαν προτάσεις από κορυφαίους ευρωπαίους αξιωματούχους όπως ο Γκι Φέρχοφσταντ πρώην Βέλγος πρωθυπουργός και πρώην επικεφαλής της Συμμαχίας Φιλελευθέρων και Δημοκρατών για την Ευρώπη (γνωστός για την  πύρινη ομιλία του το 2015 εναντίον του τότε Πρωθυπουργού Αλέξη Τσίπρα), που ανοίγουν τη συζήτηση για Ευρώπη δύο ταχυτήτων.

Ασφαλώς και υπάρχουν πολιτικές που αντιμετωπίζονται με διαφορετικές  ταχύτητες όπως το Σένγκεν και η συμμετοχή στην  Ευρωζώνη, αλλά  δεν είναι δυνατόν   να συζητάμε για  Ευρώπη δύο ταχυτήτων όσον αφορά στο  σεβασμό του κράτους δικαίου.

Και το θέμα δεν είναι πως θα πάρουν πίσω το βέτο η Πολωνία και η Ουγγαρία, αλλά πως θα υπακούσουν  στους κανόνες που οι ίδιοι συμφώνησαν  για να γίνουν μέλη της μεγάλης ευρωπαϊκής οικογένειας, καθώς το Rule of Law αποτελεί, σύμφωνα με τα πολιτικά κριτήρια της Κοπεγχάγης,  προϋπόθεση για  την ένταξη ενός κράτους μέλους.

Γιατί εντέλει, πώς  η Ευρώπη μπορεί να ανακτήσει, τη χαμένη εδώ και καιρό, εμπιστοσύνη των ευρωπαίων πολιτών, όταν τη βλέπουν να  υποκύπτει στους εκβιασμούς κρατών που αποκαθηλώνουν τις αρχές και τις αξίες της, αναζητώντας τρόπους για να αποφύγει τη σύγκρουση;

• Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο
• Ουγγαρία
• Πολωνία