Γράμμα από τις Βρυξέλλες: To #MeToo άνοιξε το δρόμο για το #NotMe

Με την ουσιαστική επισήμανση ότι «όπου δημιουργούνται σχέσεις εξάρτησης και εξουσίας, εκεί ευδοκιμούν και οι συνθήκες για παρενόχληση», η ευρωβουλευτής των Σοσιαλιστών Ιράτσε Γκαρσία Πέρες έθεσε  τον Οκτώβριο του 2017 στην Ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου την πραγματική διάσταση του προβλήματος. Γιατί η σεξουαλική παρενόχληση είναι ταυτισμένη με τη δύναμη, την εξουσία  και κυρίως με τον τρόπο που αυτή ασκείται. Και όταν συμβαίνει στο χώρο εργασίας, εκεί όπου στην πλειοψηφία τους τις θέσεις ισχύος  κατέχουν άνδρες, τα θύματα είναι οι γυναίκες.

Τόσο απλό, τόσο γνωστό, όσο και διαχρονικό πρόβλημα , που ήθελε όμως το χρόνο του για να ωριμάσει, αλλά και «σπρώξιμο» από κάποιες θαρραλέες γυναικείες φωνές για να ανοίξουν τα στόματα και να μετατραπεί σε κίνημα.

Το #Me Too, που έκανε την εμφάνισή του πριν από τρία χρόνια, όταν ο δημοσιογράφος Ron Farrow  ξεμπρόστιασε για τις σεξουαλικές κακοποιήσεις δεκαετιών τον ισχυρό άνδρα του Hollywood Harvey Weinstein, πέρασε στην Ευρώπη και έριξε φως στις διαστάσεις της σεξουαλικής κακοποίησης των γυναικών, αλλά και στη δυσκολία που αυτές αντιμετωπίζουν να την καταγγείλουν.

Σαν χιονοστιβάδα, τα γεγονότα “ξεσκέπασαν” ανθρώπους, που χρησιμοποιώντας την κάθε μορφής δύναμη που διαθέτουν ξεπέρασαν τα όρια  και προχώρησαν σε ππράξεις, οι οποίες  μειώνουν την προσωπικότητα και καταστρέφουν τον ψυχικό κόσμο των θυμάτων τους.

Σ´ αυτά τα τρία χρόνια μέσα από κοινές ιστορίες γυναικών όλων των ηλικιών, των εθνικοτήτων ,των κοινωνικών και οικονομικών επιπέδων αποκαλύφθηκαν περιπτώσεις παρενόχλησης και κακοποίησης, με αποτέλεσμα οι γυναικες να ξεπεράσουν τις κοινωνικές προκαταλήψεις, την προσβολή, την ντροπή και το φόβο, πως αν μιλήσουν θα χάσουν  τη δουλειά τους και να προσφύγουν στη δικαιοσύνη. Ταυτόχρονα όμως- και αυτό είναι το ιδιαίτερα ανησυχητικό- διαπιστώθηκε η αδυναμία του συστήματος να τιμωρήσει τους θύτες και αντιμετωπίσει το φαινόμενο στη ρίζα του.

Η σεξουαλική παρενόχληση είναι η πλέον διαδεδομένη μορφή βίας κατά των γυναικών στην ΕΕ,οι οποίες στην πλειοψηφία τους αναφέρουν ότι έχουν πέσει θύματα τουλάχιστον μιας μορφής σεξιστικής ή σεξουαλικής βίας κατά τη διάρκεια της επαγγελματικής σταδιοδρομίας τους.

Σημαντικό βήμα σε νομικό επίπεδο αποτελεί η προσχώρηση της ΕΕ στη Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης για την εξάλειψη της βίας κατά των γυναικών. Είναι η πιο εκτεταμένη και φιλόδοξη διεθνής συνθήκη για την αντιμετώπιση αυτής της σοβαρής παραβίασης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Στοχεύει στη μηδενική ανοχή για τέτοιου είδους βία και είναι ένα ισχυρό όπλο, ώστε να καταστεί η Ευρώπη ασφαλέστερη (απο τις 47 χώρες όμως  που είναι μέλη του Συμβουλίου της Ευρώπης την έχουν επικυρώσει οι 34)!

Το ζήτημα δεν είναι να μετρήσεις πόσος μεγάλος είναι ο αντίκτυπος αυτού του κινήματος που ήρθε για να σπάσει τη σιωπή και να ταρακουνήσει τα συστημικά φαινόμενα. Το σημαντικό είναι η διεθνής ευαισθητοποίηση και η ανοιχτή συζήτηση ακόμη και μέσα στους ευρωπαϊκούς θεσμούς , όπου για πρώτη φορά ακούστηκαν περιπτώσεις παρενόχλησης εντός του Ευρωκοινοβουλίου αμέσως μετά τη διάδοση του  #MeToo.

Δημοσιεύματα έκαναν λόγο για περισσότερα από εκατό περιστατικά στα θεσμικά όργανα της ΕΕ, τα οποία από τότε ξεκίνησαν ενημερωτικές καμπάνιες σε όλη την Ευρώπη. Στο πλαίσιο μάλιστα του προγράμματος του Συμβουλίου της Ευρώπης για την «Προστασία των Παιδιών στον Αθλητισμό», εντάσσεται και η συνταρακτική καταγγελία της Σοφίας Μπεκατώρου.

Ακόμη και ορισμένες επικριτικές φωνές με κάποιες δόσεις ειρωνείας, που θέτουν ερωτήματα του τύπου  «τώρα το θυμήθηκαν»  ή «θα σταματήσουν οι άνδρες να μιλούν  στις γυναίκες;», δίνουν την ευκαιρία να διευρυνθεί ο δημόσιος διάλογος. Το πότε, είναι θέμα επιλογής κι έχει να κάνει με τη χρονική στιγμή που κάποιος είναι έτοιμος να μιλήσει.Ενώ όσον αφορά στην «επικοινωνία» ανδρών και γυναικών, είναι τί λες και με ποιον τρόπο προσεγγίζεις.Γιατι δεν μπορεί χωρίς λόγο, όλο και περισσότερες γυναίκες να δηλώνουν «κι εγώ το ίδιο» μιλώντας για την τραυματική τους εμπειρία.

Το μεγάλο στοίχημα για όλες τις κοινωνίες είναι να φτάσουμε από το #MeToo στο #NotMe, όπως είχε ευχηθεί η πρώην Αυστριακή ευρωβουλευτής Ανγκέλικα Μλίναρ.

• Γράμμα από τις Βρυξέλλες
• σεξουαλική παρενόχληση