Η επόμενη μέρα στη Συρία

Το Χαλέπι βρίσκεται πλέον υπό τον πλήρη έλεγχο του συριακού στρατού και των συμμάχων του. Οι επερχόμενες γενιές στη Συρία θα συνεχίσουν να μάχονται κα να ζουν όπως μπορούν. Όμως, η μάχη για το Χαλέπι θα θεωρείται πάντα ως καίριο σημείο καμπής στην πορεία της κρίσης που ξέσπασε πριν σχεδόν έξι χρόνια.

Μολονότι η μόνη βεβαιότητα αυτή τη στιγμή είναι η αβεβαιότητα, ο Σαμέρ Αμπούντ, αναπληρωτής καθηγητής διεθνών σπουδών στο πανεπιστήμιο της Αρκέιντια (ΗΠΑ) κάνει μια συνοπτική ανάλυση των πρόσφατων γεγονότων της ανακατάληψης του Χαλεπίου από τη συριακή κυβέρνηση και το τι σημαίνουν όλα αυτά για του Σύριους.

Είναι αυτό το τέλος του πολέμου;

Πολλοί απολογητές του καθεστώτος βιάστηκαν να ανακηρύξουν την ανακατάληψη του Χαλεπίου ως το τέλος του πολέμου στη Συρία. Άλλοι υποστήριξαν ότι αυτό μπορεί να μην είναι το τέλος, ωστόσο αποτελεί την αρχή του τέλους.

Πρέπει να αποφεύγουμε τις απολυτότητες, που πηγάζουν περισσότερο από πολιτική βούληση παρά από κάποια σοβαρή μελέτη του πόση καταστροφή και πόνο έχει επιφέρει η σύγκρουση.

Το να θεωρήσουμε ότι αυτό είναι το τέλος του πολέμου προϋποθέτει όχι μόνο ότι οι συγκρούσεις θα σταματήσουν, αλλά και ότι το καθεστώς έχει τη δυνατότητα να ελέγχει ολόκληρη τη Συρία, να διεκδικήσει τις πόλεις και την ύπαιθρο, να ελέγξει όλες τις υπάρχουσες πολιτοφυλακές και να προβεί σε μια διαδικασία ανασυγκρότησης.

Αυτό απλά δεν μπορεί να συμβεί. Οι μάχες συνεχίζονται σε ολόκληρη τη χώρα και, ακόμα και σε περιοχές που βρίσκονται υπό κυβερνητικό έλεγχο η βία και η ανασφάλεια αποτελούν καθημερινότητα στις ζωές των κατοίκων».

Ποιες είναι οι προοπτικές για πολιτική λύση;

Το καθεστώς και οι σύμμαχοί του, ειδικά η Ρωσία και το Ιράν, δεν έχουν επιδείξει κανενός είδους ενδιαφέρον για μια ειρηνευτική διαδικασία που θα ικανοποιεί όλες τις πλευρές. Αυτό φάνηκε ξεκάθαρα την προηγούμενη περίοδο που οι πολεμικές συγκρούσεις είχαν βρεθεί σε αδιέξοδο και σίγουρα θα ξαναφανεί καθώς το καθεστώς αποκτά τον έλεγχο περιοχών που προηγουμένως ήλεγχαν οι αντάρτες.

Πολύπλευρες λύσεις και διεθνής παρέμβαση στο μέλλον της Συρίας μοιάζουν εξαιρετικά απίθανες, τώρα περισσότερο από ποτέ.

Αντ’ αυτών, το καθεστώς και οι σύμμαχοί του βασίζεται σε τοπικές ανακωχές και συμφωνίες ως μηχανισμούς συμφιλίωσης και διαλόγου, μολονότι δεν αποτελούν και δεν εξυπηρετούν παρά ως προκάλυμμα.

Αυτές οι συμφωνίες επικεντρώνονται περισσότερο στην μετακίνηση των μαχητών και των πολιτών έξω από τις πολιορκημένες περιοχές και δεν λαμβάνουν υπόψη ζητήματα πολιτικής ή συμφιλίωσης. Βρισκόμαστε σε μια κατάσταση όπου η πολιτική της ειρήνευσης θα επιβληθεί, δεν θα τεθεί υπό διαπραγμάτευση.

Τα γεγονότα στο Χαλέπι ισχυροποίησαν το καθεστώς και τους συμμάχους του και απέδειξαν τη χρησιμότητα της στρατιωτικής λύσης που υιοθετήθηκε τόσο χρόνια πριν.

Αυτή είναι μια κοντόφθαλμη και καταστροφική άποψη, δίχως αμφιβολία και, επιπλέον, μία από την οποία δεν μπορεί να προκύψει καμιά δέσμευση για πολιτική λύση.

Θα μειωθεί η βία;

Η μεγάλης κλίμακας βία που ασκήθηκε στο Χαλέπι είναι απίθανο να υποχωρήσει στο άμεσο μέλλον και, απλώς, θα μεταφερθεί σε άλλες περιοχές.

«Πρώτον, θύλακες ένοπλων ανταρτών εξακολουθούν να υπάρχουν στα περίχωρα της πόλης και είναι απίθανο να παύσουν τις εχθροπραξίες κατά πολιτών και στρατιωτικών στόχων, παρά τις περιορισμένες τους δυνατότητες.

«Αυτή είναι σαφώς η περίπτωση της Χάμα και της Χομς, όπου η βία συνεχίζεται στην ύπαιθρο. Δεύτερον, μεγαλύτεροι θύλακες περιοχών στα χέρια των ανταρτών στο Ιντλίμπ, τη Ράκα, την ανατολική Γκούτα και τα περίχωρα της Χάμα, εξακολουθούν να υφίστανται και σύντομα θα αποτελέσουν στόχο των στρατιωτικών δυνάμεων του καθεστώτος και των συμμάχων του.

Με τη ‘επιτυχία’ στο Χαλέπι και το καθεστώς και τους συμμάχους του ακόμα μεθυσμένους από τη νίκη, είναι απίθανο να υπάρξει οποιοδήποτε άλλο σενάριο εκτός της παρατεταμένης βίας σε αυτές τις περιοχές και τους κατοίκους τους.

Τρίτον, η ανακατάληψη της Παλμύρας από το Ισλαμικό Κράτος κατά τη διάρκεια των επιθέσεων στο Χαλέπι διασφαλίζει ότι η διεθνής κοινότητα θα διατηρήσει την αδιαφορία της και την σιωπηρή υποστήριξή της – δηλώσεων ανθρωπιστικού ενδιαφέροντος εξαιρουμένων – στην παρέμβαση της οποίας ηγείται η Ρωσία.

Η επιμονή ενόπλων ομάδων και οι παρατεταμένες αεροπορικές επιδρομές απλά σημαίνουν ότι η βία θα συνεχιστεί στη Συρία με άλλες μορφές.

Οι Σύριοι θα υποστούν τόσο τις μεγάλης κλίμακας φρίκες, όσο και τις μικρές, τις πολιορκίες των χωριών και των πόλεών τους.

Ποιος έχει τη δύναμη στη Συρία;

Το καθεστώς δεν χρειάστηκε να βασιστεί μόνο στη ρωσική αεροπορική συνδρομή, αλλά και στους χιλιάδες άτακτους ενόπλους που συνέρρευσαν από όλα τα μήκη και πλάτη της Συρίας.

Αυτές οι πολιτοφυλακές δεν είναι συμπαγείς, ούτε υπάγονται σε μια κεντρική διοίκηση, ακόμα περισσότερο, δεν διατηρούν καμία πίστη στα απομεινάρια του καθεστώτος. Αντιπροσωπίες των φιλο-καθεστωτικών πολιτοφυλακών διακηρύσσουν ότι ο αγώνας τους

είναι ιδεολογικός και πολιτικός, αλλά αυτό προδίδει τα άλλα κίνητρα, όπως τα οικονομικά, που τροφοδοτούν τη βία τους.

Είναι τελείως εκτός κάθε κεντρικού ελέγχου και έχουν δράσει πολλάκις ανεξάρτητα οιασδήποτε διοίκησης.

Καθώς οι δυνάμεις που υπόκεινται στο καθεστώς επεκτείνουν τον έλεγχό τους σε ολοένα και ευρύτερες ζώνες και καθώς αυτές οι πολιτοφυλακές είναι υπεύθυνες για τον έλεγχο αυτό, οι πολέμαρχοι θα αρχίσουν να εμφανίζονται και είναι πιθανόν να ξεσπάσουν διαμάχες ανάμεσά τους.

Εντωμεταξύ, το συριακό καθεστώς και οι υποστηρικτές του θα ισχυροποιηθούν από τα γεγονότα στο Χαλέπι και θα προσπαθήσουν να χρησιμοποιήσουν αυτή τη δυναμική για να επεκτείνουν την πολιτική και στρατιωτική του βούληση σε όλη τη Συρία.

Η παρουσία τόσων πολιτοφυλακών με τόσο διαφορετικά τοπικά συμφέροντα μπορεί να γεννήσει διαμάχες αντί για συνεργασία.

Ο Ασάντ κέρδισε τον πόλεμο;

Παρά τη σημασία της για την πορεία των συγκρούσεων, ο έλεγχος του Χαλεπίου από τις φιλο-καθεστωτικές δυνάμεις δεν πρόκειται να τερματίσει τη βία.

Ο εορτασμός της ανακατάληψης της πόλης ως «νίκη» δεν υποδεικνύει απλά ηθική και πολιτική ανικανότητα και χρεοκοπία, αλλά, επιπλέον, αγνοεί ότι οι συνθήκες για συνεχιζόμενη βία και ανασφάλεια – που είναι πολλές – θα συνεχίσουν να υφίστανται στη χώρα.

Έτσι, δεν υπάρχει σοβαρός τρόπος που κάποια πλευρά θα μπορούσε να διακηρύξει νίκη μετά το Χαλέπι, εκτός εάν ορίσουμε τη νίκη ως κέρδη και ζημίες στο πεδίο της μάχης.

Σίγουρα, κανείς δεν μπορεί να ισχυριστεί ότι νίκησε ενώ περιβαλλόμαστε από τόσο ανθρώπινο πόνο και συνεχιζόμενη, φριχτή βία που υπογραμμίζουν και αποκαλύπτουν τη σαπίλα τόσο του συριακού καθεστώτος όσο και των ανταρτών ενάντια στους οποίους μάχεται.

Ωστόσο, εκείνοι που πανηγυρίζουν το αποτέλεσμα στο Χαλέπι είναι τόσο εγκλωβισμένοι σε μια δυαδική θεώρηση της διαμάχης, όσο και οι υποστηρικτές του καθεστώτος ή της αντιπολίτευσης.

Η πραγματικότητα είναι πολύ πιο πολύπλοκη.

Αν και η στρατιωτική κατάσταση δείχνει ότι οι φιλο-καθεστωτικές δυνάμεις έχουν το πάνω χέρι, αυτό έχει γίνει εφικτό με τεράστιο κόστος όχι μόνο σε ανθρώπινες ζωές και υλικές υποδομές, αλλά και στην έστω και πιθανότητα εικασίας κάποιας βιώσιμης πολιτικής οντότητας με τα μέλη αυτού του καθεστώτος επικεφαλής.

Βρισκόμαστε αντιμέτωποι με μια Πύρρεια νίκη. Το συριακό καθεστώς μπορεί πράγματι να εξεδίωξε τους αντάρτες από μεγάλα τμήματα της χώρας, όπως στο Χαλέπι, αλλά με τι κόστος;

Αυτό κατέστη εφικτό με την εκτεταμένη βοήθεια που προσέφεραν οι τοπικοί υποστηρικτές, την καταστροφή της χώρας, τη διάρρηξη του κοινωνικού της ιστού και μια κρίση με βάθος γενεών που θα αφήσει τραύματα δίχως προηγούμενο. Κανείς δεν μπορεί να λέει ότι νίκησε μετά από αυτό.

• Συρία
• Χαλέπι