Η «αγροτική» αποτυχία και το πολιτικό damage control του Μητσοτάκη – Ο «Φραπές» που ήθελε να διώξει την Παπανδρέου και ο μπλε ταύρος – Όταν η ιστορία του δημοψηφίσματος έγινε… σινεμά

Ο Μητσοτάκης, ο φραπές και το σιωπηλό πρόσωπο της αποτυχίας… Αν κάτι δεν αρέσει στους πολιτικούς ηγέτες, αυτό είναι να παραδέχονται την αποτυχία τους – ιδιαίτερα όταν είναι δημόσια. Αλλά ο Κυριάκος Μητσοτάκης, με τον δικό του τρόπο, έπρεπε να το κάνει. Από τις Βρυξέλλες, το ξημέρωμα μιας αβέβαιης Παρασκευής, ανακοίνωσε στο κοινό το αναπόφευκτο: «Ας είμαστε ειλικρινείς. Αποτύχαμε». Σαν μια σκηνή από το Scarface, όπου ο Tony Montana βρίσκεται σε μια στιγμή αποκαθήλωσης, η δήλωση του Μητσοτάκη ήρθε με την οξύτητα ενός εκρηκτικού φινάλε που κανείς δεν ήθελε, αλλά όλοι περίμεναν.

Το «μεταβατικό» υπουργικό συμβούλιο και η είσοδος του Θάνου Πλεύρη

Η σκηνή του υπουργικού συμβουλίου εκείνη την Δευτέρα είχε όλα τα χαρακτηριστικά ενός πολιτικού thriller: παραιτήσεις, καρατομήσεις, και μάλιστα νέες επιλογές. Το μέγεθος της αλλαγής ήταν τέτοιο που έκανε τον Τζίμι Σίρμπεν από το The Godfather Part II να φαντάζει αθώος. Ο Θάνος Πλεύρης αναλαμβάνει το Μετανάστευσης και Ασύλου, αντικαθιστώντας τον Μάκη Βορίδη που παραιτήθηκε μετά τις αποκαλύψεις του ΟΠΕΚΕΠΕ. Αν το σενάριο έγραφε κάποιος άλλος, θα ήταν κάπως πιο ελαφρύ, ίσως με έναν θετικό επίλογο. Όμως, η πραγματικότητα του πολιτικού συστήματος και οι εμπλοκές στο θέμα των αγροτικών επιδοτήσεων δεν επιτρέπει καμία εύκολη λύση.

O «φραπές», ο «χασάπης» και το αναγνωστικό της διαφθοράς

Σε κάθε πολιτικό σκάνδαλο, η ροή των πληροφοριών καταλήγει πάντα να είναι το πιο ακριβό αντίτιμο. Τα προσωνύμια όπως «φραπές» και «χασάπης» είναι τόσο ενδεικτικά της κατάστασης, όσο και κάθε δευτερεύουσας σκηνής σε μια ταινία του Martin Scorsese. Στους διαλόγους της δικογραφίας για το ΟΠΕΚΕΠΕ, αναδεικνύεται ένα «σύστημα» που συνεχίζει να λειτουργεί, διαπερνώντας τη χώρα από την κορυφή ως τα βάθη της ελληνικής διοίκησης, σαν μια ατελείωτη σκηνή του The Departed. Η Κρήτη γίνεται το επίκεντρο, και η κυβέρνηση, με την πίεση της κοινής γνώμης, αναγκάζεται να πάρει αποφάσεις που –ας το πούμε απλά– θυμίζουν την κίνηση ενός βασιλιά που προσπαθεί να σώζει το κράτος του από μια ανεπανόρθωτη παρακμή.

Το φινάλε της κρίσης: Από την πολιτική ευθύνη στο ξεκαθάρισμα

Η επιστροφή του Κυριάκου Μητσοτάκη στο πολιτικό προσκήνιο ήταν γεμάτη οδύνη και στρατηγική. Μετά από 72 ώρες που έμοιαζαν με ανατροπή Jaws, έπρεπε να αναλάβει την πολιτική ευθύνη. Δεν υπήρχαν συγχωροχάρτια για κανέναν, και ο ίδιος ήξερε ότι το λάδι στη φωτιά δεν μπορούσε να σβήσει με λόγια. Παρά την αποτυχία του σε επικοινωνιακό επίπεδο από όσους κυβερνητικούς ανέλαβε τη διαχείριση με αστείες διαρροές και γελοίες δηλώσεις, ο Μητσοτάκης ανέλαβες να βγάλει ξανά τα κάστανα από τη φωτιά καθώς κατάρρευση του «ευρωπαϊκού» προφίλ της κυβέρνησης  ήταν θέμα χρόνου, και η λύση περνούσε από τη διαλεύκανση της υπόθεσης μέσω μιας Εξεταστικής Επιτροπήςκαι φυσικά αποκεφαλισμούς.

Ανατροπή και κάθαρση: Η σκηνή που έρχεται μετά την επόμενη πίστα

Η εισήγηση του Πρωθυπουργού στο υπουργικό συμβούλιο θα ακολουθήσει  τη γραμμή του «damage control» με τη χαρακτηριστική αυστηρότητα που θυμίζει καταδίωξη σε thriller: ανάληψη ευθύνης, φρένο στους συμψηφισμούς και καμία ανεκτικότητα στις πελατειακές συμπεριφορές. Το απόστημα σπάει, αλλά η αλήθεια είναι ότι η κάθαρση μόλις άρχισε. Και όσο κι αν μοιάζει με την τελευταία σκηνή ενός πολιτικού θρίλερ, όλοι ξέρουμε πως οι αληθινοί πρωταγωνιστές στη σκηνή της κάθαρσης, δεν έχουν φανεί ακόμη.

Ο «Φραπές» και η αλαζονεία του γαλάζιου παρακράτους

Ο αγροτονταραβερτζής , ο άνθρωπος που θα μπορούσε άνετα να παίξει τον ρόλο του αντιήρωα σε ταινία με ανατροπές, αποδεικνύει ότι η πραγματικότητα ξεπερνά την φαντασία. Η δικογραφία της ευρωπαϊκής εισαγγελίας για τον ΟΠΕΚΕΠΕ έχει αποκαλύψει συνομιλίες γεμάτες απειλές και ρητορική που παραπέμπει σε πολιτικό θρίλερ. Αυτός, που ακούγεται να λέει πως «αν δεν ξεκωλώσουν τώρα την Ευρωπαία Εισαγγελέα Παπανδρέου, από εκεί έχουμε θέμα», αποκαλύπτει το εύρος των παρασκηνίων που εξελίσσονται σε μια χώρα όπου το πολιτικό παρακράτος φαίνεται να έχει την ευχέρεια να καθορίζει ακόμα και ποιοι θα «ξεμπροστιάζονται» δημόσια.

Ο φραπές που αναστενάζει την Ελλάδα

Από εκεί που όλοι περιμέναμε έναν διακριτικό ρόλο από τον αγροτοσυνδικαλιστή της ΝΔ, η αλήθεια αποκαλύπτεται σαν χαστούκι στην ίδια την έννοια της διαφάνειας. Στη συνομιλία που παρουσιάζεται, απειλεί ευθέως την Ευρωπαία Εισαγγελέα και τονίζει με περίσσιο θράσος πως το «σύστημα» πρέπει να δράσει άμεσα. Όταν ρωτήθηκε για τα πάντα, απαντά με την αλαζονεία ενός χαρακτήρα από ταινία, ισχυριζόμενος πως δεν θυμάται τίποτα από όσα έχουν ειπωθεί και κάνει πως δεν γνωρίζει καν ποιοι είναι οι άνθρωποι που είχε συνομιλίες.

Ο μπλε ταύρος και η δωρεά…
Και το φιλμ συνεχίζεται με ακόμα πιο παράξενα σκηνικά: Ο «Φραπές», με την βοήθεια του αδελφού του, δωρίζει στον Υπουργό  ένα έργο τέχνης του Κωστή Γεωργίου, το οποίο απεικονίζει έναν μπλε αναβάτη να τιθασεύει έναν μπλε ταύρο. Για ποιον λόγο όμως; Για να δείξουν την δύναμη της κυβέρνησης ΝΔ ή μήπως ήταν μια κίνηση για να «στηθεί» και το ίδιο το κράτος ως ιδιοκτησία του κυβερνητικού μηχανισμού; Κάθε φορά που ανακαλύπτουμε κι άλλο ένα παρασκηνιακό σκηνικό, η αίσθηση που κυριαρχεί είναι ότι πρόκειται για μια πολιτική ταινία όπου ο κόσμος της εξουσίας έχει πάρει τα πάνω του – και φυσικά με το κράτος να παίζει τον ρόλο του προσωπικού βοηθού.

Το μπλε τσουνάμι και η επικίνδυνη κούνια του πολιτικού θρόνου

Όσο για τον Χρήστο Κέλλα, η πολιτική του καρέκλα φαίνεται να τρίζει καθώς τα σκάνδαλα του ΟΠΕΚΕΠΕ αρχίζουν να ξεδιπλώνονται με μια αγωνία παρόμοια με εκείνη του τελευταίου φιλμ του Σκορσέζε. Η συζήτηση για την παραίτηση του και το αίτημα του συνεργάτη του να «ρυθμίσει» την κατάσταση με μια έκταση μη καλλιεργήσιμη σε ένα δάσος, εξηγεί περίτρανα την έννοια του «σταυρού» που σηκώνουν οι κυβερνητικοί παράγοντες για να κρατηθούν στην εξουσία. Και εδώ το θράσος των υπολοίπων εμπλεκομένων, που έσπευσαν να «κλείσουν» συμφωνίες με τον ΟΠΕΚΕΠΕ, δεν αφήνει περιθώρια για αμφισβήτηση του πολιτικού παιχνιδιού που παίζεται πάνω στις πλάτες των παραγωγών.

Η τελευταία λέξη από τους πολιτικούς πρωταγωνιστές

Ενώ η σκόνη του σκανδάλου δεν έχει κάτσει ακόμα, οι πολιτικοί παίκτες της ΝΔ και της αντιπολίτευσης συνεχίζουν τις ανακοινώσεις και τα επικοινωνιακά παιχνίδια με φόντο την ανακίνηση του σκανδάλου. Από την άλλη, ότι ακόμη και αν οι υπουργοί της κυβέρνησης δεν «γνωρίζουν τίποτα» για τις παράνομες συναλλαγές που γίνονται υπό τη μύτη τους, μόνο θλίψη μπορεί να προκαλέσει στους πολίτες και αυτή η εκδοχή.

Αν το σκηνικό θυμίζει κάτι, αυτό είναι σίγουρα μια καταγγελία για παρανομίες που θα μπορούσε να βγει κατευθείαν από το φιλμ The Godfather – όπου το χρήμα, η εξουσία και οι κακές πράξεις μπερδεύονται σε έναν φαύλο κύκλο που, όπως φαίνεται, ποτέ δεν σπάει.

Άγνωστο παρασκήνιο από τη σύσκεψη των αρχηγών το 2015
«Το λάθος», ο φουριόζος Λαφαζάνης και το τηλέφωνο Πούτιν-Τσίπρα

Ανακαλώντας την κρίσιμη σύσκεψη των πολιτικών αρχηγών το 2015, που ξαφνικά έγινε θέμα γιατί ο Αλέξης Τσίπρας αποφάσισε να επιστρέψει ή μάλλον το είχε αποφασισμένο από την ώρα που έφυγε αλλά δεν ήξερε το πότε, και πρέπει να ξεπλυθεί από την αμαρτία της αποπλάνησης του 60% + που τον πίστεψε αλλά του βγήκε… μπακαλιάρος. Έτσι ένα νέο κεφάλαιο πολιτικής ίντριγκας ανοίγει. Η πρόσφατη πρόταση του Αλέξη Τσίπρα να δοθούν στη δημοσιότητα τα πρακτικά του Συμβουλίου, μετά από 10 χρόνια, σκαλίζει παλιές μνήμες που θυμίζουν καρέ από πολιτικό θρίλερ. Όπως η σκηνή από The Godfather, όπου η πολιτική πραγματικότητα γίνεται «παράσταση», με διάφορους πρωταγωνιστές να προσπαθούν να «σώσουν» το μέλλον της χώρας με τακτικές, αν μη τι άλλο, αμφίβολης ηθικής. Μόνο που ήρθε δεύτερος γιατί το είχε ζητήσει η Ζωή Κωνσταντόπουλου.

Το λάθος και οι αυταπάτες του Λαφαζάνη

Ο Παναγιώτης Λαφαζάνης, με το χαρακτηριστικό του φουριόζο στυλ, ανατρέπει τη σύσκεψη σαν καταιγίδα. Σε μια από τις πιο χαρακτηριστικές στιγμές της ημέρας, «μπουκάρει» στο Προεδρικό και ζητάει να διακοπεί η συζήτηση για να μιλήσει ο Αλέξης Τσίπρας με τον Βλαντίμιρ Πούτιν. Η ιδέα; Να υπάρξει «χρηματοδότηση» από τη Ρωσία! Ένα σκηνικό που θυμίζει περισσότερο Mission Impossible παρά πολιτική συνάντηση. Ο Τσίπρας, αμέσως μετά, αφήνει το τραπέζι των συνομιλιών, αποσύρεται σε διπλανό δωμάτιο και συνομιλεί μόνος του με τον Ρώσο πρόεδρο. Το παρασκήνιο φλέγεται και όλοι αναρωτιούνται τι ακριβώς ειπώθηκε εκεί. «Είπαμε να μιλήσουμε για χρηματοδότηση, αλλά μάλλον ήταν απλώς ένα συγχαρητήριο τηλεφώνημα», ακούγεται να λέει, προσπαθώντας να διασκεδάσει τις εντυπώσεις.

Η ερμηνεία του δημοψηφίσματος και η 180° στροφή του Τσίπρα

Από το «όχι» στο «ναι», η πολιτική σκηνή μεταμορφώνεται μπροστά στα μάτια των αρχηγών σαν αριστουργηματική σκηνή από το The Dark Knight, όπου το θύμα και ο θύτης παίζουν με την εξουσία και την πολιτική νομιμότητα. Η αλλαγή στάσης του Αλέξη Τσίπρα δεν μοιάζει απλώς με στροφή, αλλά με το τέλος μιας ταινίας που ο ίδιος σκηνοθετεί, και το κοινό το αντιλαμβάνεται σαν ανατροπή: «Η απόφαση του ελληνικού λαού δεν σημαίνει έξοδο από την Ευρωζώνη» λέει, και οι πολιτικοί αρχηγοί συμφωνούν στη δήλωση που επιβεβαιώνει τη βούληση για παραμονή στην ευρωζώνη. Ο Μάκης Βορίδης ίσως να είχε έναν διαφορετικό ρόλο στη σκηνή, αλλά η αντίθεση στην πραγματικότητα εκτυλίσσεται με ρυθμούς αγωνίας.

Ο Τσίπρας και το λάθος των εκλογών
Στην καρδιά της σύσκεψης, ο Αλέξης Τσίπρας διαβεβαιώνει τους πολιτικούς αρχηγούς ότι δεν σκοπεύει να πάει σε εκλογές. Το ύφος του θυμίζει ακριβώς τον χαρακτήρα του The Shawshank Redemption που προσπαθεί να βρει έξοδο από το ασφυκτικό του κελί. Οι αρχηγοί ησυχάζουν, πιστεύοντας την υπόσχεση, αλλά λίγους μήνες αργότερα, η «μπλόφα» μετατρέπεται σε πραγματικότητα. Η προκήρυξη εκλογών γίνεται και ο ΣΥΡΙΖΑ αναμετράται με τις συνέπειες της διχοτόμησης, του πολιτικού κόσμου που χάνεται και της διάσπασης στο εσωτερικό του κόμματος.

Το μεγάλο φινάλε: Μνημόνιο και εκλογές
Η ταινία ολοκληρώνεται με το γνωστό φινάλε του τρίτου μνημονίου, όταν οι 222 ψήφοι επικυρώνουν το νομοσχέδιο που ήρθε με την «πολιτική νομιμοποίηση» του Αλέξη Τσίπρα. Όμως, η αλήθεια είναι ότι το κόστος ήταν μεγάλο για τον ίδιο, καθώς το εγχείρημα έφερε τελικά την αποχώρηση της ομάδας Λαφαζάνη και Κωνσταντοπούλου. Μια σκηνή που θα μπορούσε να έχει γραφτεί σε σενάριο που θυμίζει την ανατροπή του The Godfather Part II, όπου οι φιλίες και οι συμμαχίες καταστρέφονται και η εξουσία μετακινείται γρήγορα.

Αυτό που μένει είναι η αίσθηση πως, όπως κάθε καλό θρίλερ, ο κόσμος γύρω μας αλλάζει, χωρίς να μπορούμε να ξεχωρίσουμε πού σταματά η πραγματικότητα και πού αρχίζει η πολιτική φαντασία.

• Κυριάκος Μητσοτάκης
• ΟΠΕΚΕΠΕ
• σκάνδαλο ΟΠΕΚΕΠΕ