Η Έκθεση του Οργανισμού Σιδηροδρόμων της Ε.Ε. για την Ελλάδα: «Δεν υπάρχει φορέας που να αναλαμβάνει τη συνολική ευθύνη, την ανάπτυξη και τη βελτίωση του σιδηροδρόμου»

Λίγο πριν από τη δημοσιοποίηση του επίσημου πορίσματος της Επιτροπής Διερεύνησης Αεροπορικών και Σιδηροδρομικών Ατυχημάτων για την τραγωδία των Τεμπών, το οποίο αναμένεται καταπέλτης για τον ΟΣΕ και τη Hellenic Train, οι ελληνικές αρχές έχουν ήδη στα χέρια τους την Έκθεση του Οργανισμού Σιδηροδρόμων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Σε 48 σελίδες, η έκθεση αποτυπώνει τις παθογένειες του ελληνικού σιδηροδρόμου, προκαλώντας σοβαρά ερωτήματα για τις χρόνιες ελλείψεις σε ένα δίκτυο που χρησιμοποιούν καθημερινά χιλιάδες επιβάτες.

Σύμφωνα με την Έκθεση, η λειτουργία του ελληνικού σιδηροδρόμου και οι κανόνες ασφαλείας “σκοντάφτουν” σε ασαφείς νόμους, σε εμπλεκόμενους φορείς που αποποιούνται των ευθυνών τους και σε ένα γενικότερο ασαφές τοπίο αρμοδιοτήτων.

Η ομάδα αξιολόγησης της Ευρωπαϊκής Οργάνωσης Σιδηροδρόμων (ERA) καταλήγει στο συμπέρασμα ότι δεν υπάρχει φορέας που να αναλαμβάνει τη συνολική ευθύνη για την ανάπτυξη και βελτίωση των σιδηροδρόμων στην Ελλάδα.

Σημαντικά ευρήματα της έκθεσης:

• Απουσία σαφούς μηχανισμού σιδηροδρομικής ασφάλειας: Δεν υπάρχει κρατικός μηχανισμός που να διασφαλίζει τη διατήρηση και συνεχή βελτίωση της σιδηροδρομικής ασφάλειας. Η ευθύνη αυτή, βάσει της ελληνικής νομοθεσίας, ανήκει στη Ρυθμιστική Αρχή Σιδηροδρόμων (Ρ.Α.Σ.), ωστόσο, στην πράξη, δεν έχει γίνει αποτελεσματική ανάθεση αυτής της αρμοδιότητας, με αποτέλεσμα κανείς να μην την επιτελεί.
• Αναποτελεσματική εφαρμογή της νομοθεσίας: Δεν υπάρχει διασφάλιση ότι η εθνική και ευρωπαϊκή νομοθεσία εφαρμόζεται ανοιχτά και αμερόληπτα, προωθώντας έναν ενιαίο ευρωπαϊκό σιδηροδρομικό χώρο.
• Έλλειψη συστημικής προσέγγισης στην ασφάλεια: Τα μέτρα για τη βελτίωση της ασφάλειας δεν λαμβάνουν υπόψη μια συνολική, συστηματική προσέγγιση.
• Ασάφεια ρόλων και αρμοδιοτήτων: Η νομική αρχιτεκτονική στην Ελλάδα δημιουργεί σύγχυση σχετικά με τις ευθύνες των φορέων που διαχειρίζονται την ασφάλεια.
• Ανεπαρκής ανάθεση ευθυνών: Δεν υπάρχει σαφής ανάθεση της ευθύνης για την ασφαλή λειτουργία του σιδηροδρομικού συστήματος στους διαχειριστές υποδομής και τις σιδηροδρομικές επιχειρήσεις, με τον καθένα να αναλαμβάνει το τμήμα που του αναλογεί.
• Παρανόηση σχετικά με τους ρόλους και τις ευθύνες των φορέων: Η ελληνική προσέγγιση, που βασίζεται κυρίως στην τήρηση κανόνων, δημιουργεί λανθασμένες αντιλήψεις για το ποιος είναι υπεύθυνος για τη διαχείριση της ασφάλειας.

Συστάσεις του Οργανισμού Σιδηροδρόμων της Ε.Ε.

Ο Οργανισμός δεν περιορίζεται στα συμπεράσματα, αλλά προχωρά και σε συγκεκριμένες συστάσεις προς την Ελλάδα.

1. Ανάγκη για συστηματική προσέγγιση της ασφάλειας
Η Ελλάδα πρέπει να αναπτύξει μια συνολική, συστηματική προσέγγιση στη σιδηροδρομική ασφάλεια, με το Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών να αναλαμβάνει ενεργό ρόλο στον σχεδιασμό, την καθοδήγηση και την παρακολούθηση των σχετικών μηχανισμών.

2. Διεξαγωγή ανεξάρτητης έρευνας για τα Τέμπη
Κατά τη διάρκεια της έρευνας του Οργανισμού διαπιστώθηκε ότι δεν είχε συγκροτηθεί Επιτροπή για τη διερεύνηση της τραγωδίας των Τεμπών. Γι’ αυτό, συστήνεται στην Ελλάδα να ξεκινήσει το συντομότερο δυνατόν μια ανεξάρτητη έρευνα για το σοβαρό σιδηροδρομικό δυστύχημα του Φεβρουαρίου 2023.

Η Επιτροπή Διερεύνησης έχει πλέον συσταθεί και στις 27 Φεβρουαρίου θα ανακοινώσει τα δικά της πορίσματα, τα οποία αναμένονται αποκαλυπτικά για τις ευθύνες των εμπλεκόμενων φορέων.

• έκθεση
• επιτελικό κράτος
• οργανισμός σιδηροδρόμων
• Τέμπη