Η Ελλάδα στενάζει κάτω από το κόστος στέγασης: Μένουμε σε μικρά και ακριβά διαμερίσματα – Υποχωρεί η ιδιοκατοίκηση

Η στέγαση αποτελεί βασικό ανθρώπινο δικαίωμα, αλλά στην Ελλάδα το δικαίωμα αυτό έχει γίνει πολυτέλεια για πολλούς. Με βάση τα δεδομένα της Eurostat, η Ελλάδα εμφανίζει το υψηλότερο ποσοστό πολιτών στην Ευρωπαϊκή Ένωση που καταβάλλουν πάνω από το 40% του εισοδήματός τους για έξοδα στέγασης. Αυτή η “υπερβολική επιβάρυνση” στεγαστικού κόστους αντικατοπτρίζει τις οικονομικές πιέσεις που ασκούνται στα ελληνικά νοικοκυριά, ενώ παράλληλα καταδεικνύει μια ευρύτερη στεγαστική κρίση που πλήττει τη χώρα.

Η Eurostat ορίζει ως “υπερβολική επιβάρυνση” το κόστος στέγασης που ξεπερνά το 40% του διαθέσιμου εισοδήματος ενός νοικοκυριού. Στην Ελλάδα, το 31% των πολιτών που ζουν σε αστικές περιοχές και το 25% όσων ζουν στην ύπαιθρο κατατάσσονται στην κατηγορία αυτή. Ειδικά για τους ενοικιαστές, το ποσοστό εκτοξεύεται στο 79%, ένα από τα υψηλότερα ποσοστά στην Ευρώπη.

Για να κατανοήσουμε το μέγεθος του προβλήματος, αρκεί να συγκρίνουμε την κατάσταση στην Ελλάδα με εκείνη άλλων χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Στη Ρουμανία, όπου ο μέσος μισθός έχει πλέον ξεπεράσει αυτόν της Ελλάδας, μόνο το 7,4% των πολιτών καταβάλλει πάνω από το 40% του εισοδήματός του για έξοδα στέγασης. Παράλληλα, στην Ουγγαρία, η υπερβολική επιβάρυνση φτάνει το 9,6%, ενώ ο μέσος όρος της ΕΕ κυμαίνεται στο 10,6% για τις αστικές περιοχές.

Συγκριτικά, στην Ελλάδα, το 31% των πολιτών που ζουν σε πόλεις βρίσκονται στην κατηγορία αυτών που καταβάλλουν υπερβολικά υψηλό ποσοστό του εισοδήματός τους για στέγαση. Στην ύπαιθρο, το αντίστοιχο ποσοστό είναι 25%, αναδεικνύοντας την ένταση της κρίσης τόσο στις πόλεις όσο και στην περιφέρεια.

Η παραδοσιακά υψηλή τάση ιδιοκατοίκησης στην Ελλάδα παρουσιάζει πτωτική πορεία. Το 2023, το 69,6% των νοικοκυριών ζούσε σε ιδιόκτητη κατοικία, έναντι 73,9% το 2020. Τα ποσοστά ιδιοκατοίκησης στις μεγάλες πόλεις, όπως η Αθήνα και η Θεσσαλονίκη, υποχωρούν περαιτέρω, φτάνοντας κάτω από το 65%. Οι νεότερες γενιές, ιδιαίτερα η “Generation Rent,” στρέφονται όλο και περισσότερο στη λύση της ενοικίασης, αντιμετωπίζοντας, όμως, σημαντικές δυσκολίες.

 

Κόστος Στέγασης ως Ποσοστό Εισοδήματος

Χώρα	Μέσο Ποσοστό Κόστους Στέγασης	Υπερβολική Επιβάρυνση στις Πόλεις (%)	Υπερβολική Επιβάρυνση στην Ύπαιθρο (%)
Ελλάδα	35,2%	31%	25%
Ρουμανία	19%	7,4%	—
Ουγγαρία	19%	9,6%	—
Μέσος Όρος ΕΕ	19,7%	10,6%	7%

Ιδιοκατοίκηση, Καθυστερήσεις Πληρωμών και Ενεργειακή Αναβάθμιση

Χώρα	Ιδιοκατοίκηση (%)	Καθυστερήσεις Πληρωμών (%)	Ενεργειακή Αναβάθμιση (%)
Ελλάδα	69,6%	47,3%	11,9%
Ρουμανία	96%	14,4%	—
Ουγγαρία	91%	10,8%	—
Μέσος Όρος ΕΕ	69,2%	9,3%	25,5%

 

Η στενότητα χώρου στην Ελλάδα

Σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat, το 2023 ο μέσος όρος των δωματίων που αντιστοιχούσαν ανά άτομο στην Ελλάδα ήταν 1,3. Αυτός ο αριθμός υπολείπεται του ευρωπαϊκού μέσου όρου που ανέρχεται σε 1,6 δωμάτια ανά άτομο. Η περιορισμένη διαθέσιμη επιφάνεια ανά κάτοικο κατατάσσει την Ελλάδα στις τελευταίες θέσεις της ΕΕ όσον αφορά την ποιότητα στέγασης, με μόνο τις Κροατία, Ρουμανία, Σλοβακία και Πολωνία να εμφανίζουν χειρότερες επιδόσεις.

Η δυσκολία θέρμανσης των κατοικιών αποτελεί άλλη μια σοβαρή ένδειξη της στεγαστικής κρίσης. Στην Ελλάδα, το 19,2% των νοικοκυριών δηλώνει αδυναμία να ζεστάνει επαρκώς το σπίτι του τον χειμώνα. Το ποσοστό αυτό είναι σχεδόν διπλάσιο από τον μέσο όρο της ΕΕ (10,6%) και τοποθετεί την Ελλάδα στην 5η θέση μεταξύ των χωρών με τα υψηλότερα ποσοστά ενεργειακής ανέχειας, πίσω από την Ισπανία, την Πορτογαλία, τη Βουλγαρία και τη Λιθουανία.

Η ενεργειακή αναβάθμιση των κατοικιών στην Ελλάδα παραμένει σε ιδιαίτερα χαμηλά επίπεδα. Μόλις το 11,9% των ελληνικών νοικοκυριών έχει πραγματοποιήσει ενεργειακή αναβάθμιση τα τελευταία πέντε χρόνια, το δεύτερο χαμηλότερο ποσοστό στην ΕΕ μετά τη Μάλτα (8,4%). Συγκριτικά, ο μέσος όρος στην ΕΕ είναι 25,5%, με χώρες όπως η Ολλανδία (58,5%) και η Εσθονία (46,7%) να ηγούνται στον τομέα αυτό.

 

 

 

 

 

 

• Eurostat
• Στέγαση