Η επικράτηση των Τζιχαντιστών στη Συρία και ο κίνδυνος «Αφγανοποίησης»

Η Συρία βρίσκεται αντιμέτωπη με μια νέα πραγματικότητα καθώς οι τζιχαντιστικές οργανώσεις, ιδιαίτερα η Χαγιάτ Ταχρίρ αλ-Σαμ (HTS), έχουν επικρατήσει σε σημαντικά εδάφη, δημιουργώντας ανησυχίες για το μέλλον της χώρας. Η πιθανότητα “Αφγανοποίησης” της Συρίας, δηλαδή η διαμόρφωση μιας κατάστασης συνεχούς αστάθειας και διακυβέρνησης από εξτρεμιστικές ομάδες, θέτει σοβαρές προκλήσεις για την περιοχή και την παγκόσμια ασφάλεια.

Ανάλυση DW: Το παρασκήνιο που οδήγησε στην πτώση του καθεστώτος Άσαντ και ο ρόλος που έπαιξε η Τουρκία

Οι “Μετριοπαθείς” Τζιχαντιστές: Πραγματικότητα ή Μύθος;

Πολλές φορές, οι Δυτικές δυνάμεις παρουσιάζουν κάποιες ομάδες ανταρτών ως “μετριοπαθείς” τζιχαντιστές, με στόχο τη δημιουργία ενός ελεγχόμενου αντιβάρου στις παραδοσιακές κυβερνήσεις ή άλλες εξτρεμιστικές ομάδες. Ωστόσο, οι πράξεις αυτών των οργανώσεων συχνά διαψεύδουν αυτόν τον χαρακτηρισμό.

Ρωσία: Ο Πούτιν «χαιρετίζει» τις «θέσεις» του Τραμπ για την Ουκρανία – «Πλέον βρισκόμαστε αντιμέτωποι με μια παγκόσμια αντιπαράθεση»

·       Η HTS, αν και έχει αποστασιοποιηθεί επίσημα από την Αλ Κάιντα, εξακολουθεί να εφαρμόζει μια αυστηρή εκδοχή του ισλαμικού νόμου (Σαρία), καταπιέζοντας τις γυναίκες και τις μειονότητες.

·       Οι επανειλημμένες επιθέσεις σε αμάχους, η καταστροφή υποδομών, και η στρατολόγηση παιδιών υπογραμμίζουν την ιδεολογική τους συγγένεια με πιο σκληροπυρηνικές ομάδες.

·       Ο “μετριοπαθής” μανδύας συχνά χρησιμοποιείται για να εξασφαλίσουν εξωτερική υποστήριξη και χρηματοδότηση, χωρίς να αλλάζει η βασική τους ιδεολογία.

Ο Κίνδυνος “Αφγανοποίησης”

Η σύγκριση της Συρίας με το Αφγανιστάν δεν είναι υπερβολική. Η επικράτηση των τζιχαντιστών μπορεί να οδηγήσει σε:

1.      Χρόνια αστάθεια: Η έλλειψη κεντρικής εξουσίας και ο συνεχής ανταγωνισμός μεταξύ φατριών μπορεί να παγιώσουν τη Συρία ως ένα κράτος-φάντασμα, παρόμοιο με το Αφγανιστάν μετά τη σοβιετική αποχώρηση.

2.      Εξαγωγή τρομοκρατίας: Οι τζιχαντιστές στη Συρία μπορούν να χρησιμοποιήσουν τη χώρα ως βάση για επιθέσεις εναντίον γειτονικών κρατών ή και της Ευρώπης, ενισχύοντας το παγκόσμιο τρομοκρατικό δίκτυο.

3.      Ανθρωπιστική κρίση: Οι συνεχείς συγκρούσεις οδηγούν σε νέες προσφυγικές ροές, πιέζοντας χώρες όπως η Ελλάδα που βρίσκονται στα σύνορα της κρίσης.

4.      Ενίσχυση της Τουρκίας: Η Τουρκία έχει ήδη ισχυρή παρουσία στη βόρεια Συρία, και η περαιτέρω αποδυνάμωση της χώρας μπορεί να της επιτρέψει να εδραιώσει τον έλεγχό της σε στρατηγικά σημεία, ενισχύοντας τις νεο-οθωμανικές φιλοδοξίες της.

Η Στάση της Διεθνούς Κοινότητας

Η διεθνής κοινότητα βρίσκεται σε ένα δίλημμα. Από τη μία, η εξάλειψη του καθεστώτος Άσαντ παρουσιάζεται ως νίκη κατά της καταπίεσης. Από την άλλη, η ενδυνάμωση τζιχαντιστικών οργανώσεων μπορεί να οδηγήσει σε χειρότερες καταστάσεις.

·       Οι Δυτικές χώρες πρέπει να είναι προσεκτικές ώστε να μην επαναλάβουν τα λάθη του Αφγανιστάν, όπου η υποστήριξη προς αντικαθεστωτικές δυνάμεις κατέληξε στην ενδυνάμωση των Ταλιμπάν.

·       Η Ρωσία και το Ιράν, αν και μέχρι πρόσφατα ήταν οι κύριοι σύμμαχοι του Άσαντ, φαίνεται να επαναπροσδιορίζουν τη στρατηγική τους.

Οι κίνδυνοι για την Ελλάδα

Η Ελλάδα αντιμετωπίζει άμεσες και έμμεσες συνέπειες:

1.      Αύξηση Προσφυγικών Ροών: Οι νέες συγκρούσεις και η κατάρρευση της Συρίας θα εντείνουν τις πιέσεις στα ελληνικά σύνορα.

2.      Ενίσχυση Εξτρεμιστικών Δικτύων: Η Ελλάδα, λόγω της γεωγραφικής της θέσης, μπορεί να γίνει πέρασμα για εξτρεμιστές που κατευθύνονται προς την Ευρώπη.

3.      Ενεργειακά και Γεωπολιτικά Συμφέροντα: Η αστάθεια στη Συρία επιτρέπει στην Τουρκία να διεκδικεί ενεργειακούς πόρους και να αναβαθμίζει τη θέση της στην Ανατολική Μεσόγειο. Μην ξεχνάμε το «Τουρκολιβυκό Μνημόνιο» και το ενδεχόμενο να επιχειρηθεί το ίδιο με τη Συρία. 

Η επικράτηση των τζιχαντιστών στη Συρία δεν μπορεί να θεωρηθεί “νίκη” της δημοκρατίας ή της ελευθερίας. Αντίθετα, αποτελεί ένα νέο κεφάλαιο αστάθειας που απειλεί όχι μόνο τη Μέση Ανατολή αλλά και τη διεθνή ασφάλεια. Η διεθνής κοινότητα πρέπει να υιοθετήσει μια ενιαία και ισχυρή στάση, αποτρέποντας τη “συριακή Αφγανοποίηση,” ενώ η Ελλάδα οφείλει να ενισχύσει τις αμυντικές και διπλωματικές της θέσεις για να αντιμετωπίσει τις προκλήσεις που έρχονται.

• Αλ Κάιντα
• Συρία
• Τζιχαντιστές
• Χαγιάτ Ταχρίρ αλ Σαμ