Η εξουδετέρωση του Εκρέμ Ιμάμογλου: Η Τουρκία στον καθρέφτη του αυταρχισμού και ο κυνισμός της δύσης

Ο Εκρέμ Ιμάμογλου δεν είναι απλώς ο δήμαρχος Κωνσταντινούπολης. Είναι ο πολιτικός που, από το 2019, τόλμησε να κλονίσει το πιο σκληρό καθεστώς της σύγχρονης τουρκικής ιστορίας — αυτό του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Με δημοκρατική νίκη σε μια πόλη-σύμβολο και με πολιτικό προφίλ που συνδυάζει τον λαϊκό παλμό με τη μετριοπάθεια, ο Ιμάμογλου εξελίχθηκε σε υπαρκτή απειλή για τον πρόεδρο.

Η αντίδραση του καθεστώτος δεν άργησε: δικαστικές διώξεις, πολιτική συκοφαντία, πειθαρχικά εμπόδια και τελικά, μια κατηγορία για διαφθορά και σχέσεις με την τρομοκρατία.

Αυτό που εξελίσσεται στην Τουρκία δεν είναι απλώς ένα πολιτικό παιχνίδι εξουσίας. Είναι ένα εγχειρίδιο εξουδετέρωσης αντιπάλων μέσα από θεσμικά εργαλεία που έχουν καταστεί ελεγχόμενα.

Τουρκία: Παύθηκε από δήμαρχος Κωνσταντινούπολης ο Ιμάμογλου μετά την προφυλάκισή του – Καλεί σε νέες μαζικές διαδηλώσεις ενώ κάνει λόγο για «προδοσία»

Η άνοδος του Ιμάμογλου

Το 2019, ο άγνωστος μέχρι τότε Εκρέμ Ιμάμογλου, υποψήφιος του κεμαλικού Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος (CHP), πέτυχε το αδιανόητο: νίκησε τον εκλεκτό του Ερντογάν στην Κωνσταντινούπολη, την πόλη που θεωρείται εκλογικό οχυρό του ΑΚΡ εδώ και δεκαετίες.

Μετά την πρώτη του νίκη (με οριακή διαφορά), το αποτέλεσμα ακυρώθηκε υπό αμφισβητούμενες συνθήκες, αλλά στη δεύτερη εκλογική αναμέτρηση που ακολούθησε, θριάμβευσε με διαφορά 9 μονάδων. Ήταν η πρώτη σοβαρή ήττα για τον Ερντογάν εδώ και 15 χρόνια.

Ο Ιμάμογλου απέδειξε ότι ένας σοβαρός, μετριοπαθής, λαϊκός πολιτικός μπορεί να ενώνει αντί να διχάζει – και αυτό είναι θανάσιμος κίνδυνος για ένα καθεστώς που βασίζεται στην πόλωση.

Οι πρώτες διώξεις: «Ανόητοι» και πολιτική απαγόρευση

Το 2022, ο Ιμάμογλου καταδικάστηκε σε 2 χρόνια και 7 μήνες φυλάκιση και πολιτική απαγόρευση, επειδή είχε χαρακτηρίσει τα μέλη της εκλογικής επιτροπής του 2019 «ανόητους».

Η υπόθεση ήταν νομικά ασήμαντη, πολιτικά όμως τεράστια. Οι αναλυτές μιλούν για «προειδοποιητικό πυροβολισμό» από το καθεστώς. Η καταδίκη δεν εκτελέστηκε άμεσα, αλλά κρατήθηκε σαν σπαθί πάνω από το κεφάλι του.

Μάρτιος 2024: Το επόμενο βήμα – Κατηγορίες για διαφθορά και τρομοκρατία

Λίγες ημέρες πριν από τις δημοτικές εκλογές του 2024, η τουρκική κυβέρνηση άνοιξε νέα δικογραφία εναντίον του Ιμάμογλου, με βαριές κατηγορίες:

• Κακοδιαχείριση και κατάχρηση εξουσίας
• Προσλήψεις σε δημοτικούς φορείς «προσώπων που συνδέονται με τρομοκρατικές οργανώσεις»
• Διαφθορά στη διαχείριση κονδυλίων της δημοτικής αρχής

Η χρονική συγκυρία της δίωξης είναι πολιτικά κραυγαλέα: η έρευνα ανακοινώθηκε μόλις 11 ημέρες πριν τις εκλογές για την Κωνσταντινούπολη, όπου ο Ιμάμογλου διεκδικεί επανεκλογή.

Η απάντηση Ιμάμογλου

Ο ίδιος ο Ιμάμογλου απάντησε με σφοδρότητα:

«Δεν με πολεμούν πολιτικά. Με κυνηγούν με το βαθύ κράτος.»

«Αντιμετωπίζω ένα καθεστώς που έχει εξοικειωθεί με το να φυλακίζει τους πολιτικούς του αντιπάλους. Όμως οι πολίτες θα δώσουν την απάντηση στην κάλπη.»

Αυτή δεν είναι απλώς πολιτική ρητορική. Είναι καμπανάκι για τη δημοκρατία στην Τουρκία, και ταυτόχρονα δήλωση αντοχής ενόψει πιθανής φυλάκισης.

Μοντέλο Ντεμιρτάς: Ένας γνωστός μηχανισμός

Η υπόθεση Ιμάμογλου θυμίζει τη διαδρομή του Σελαχατίν Ντεμιρτάς, ηγέτη του φιλοκουρδικού HDP:

• Πολιτική άνοδος με αυξανόμενη αποδοχή σε όλες τις περιοχές
• Διώξεις για «σχέσεις με το PKK»
• Φυλάκιση χωρίς δίκη επί σειρά ετών

Το τουρκικό κράτος χρησιμοποιεί τη ρητορική της τρομοκρατίας για να εξουδετερώνει ανεπιθύμητους πολιτικούς, είτε αυτοί προέρχονται από την αριστερά είτε από το κεμαλικό τόξο.

Η σιωπή της Δύσης για τον Ιμάμογλου είναι γεωστρατηγική, όχι αθώα

Οι χαμηλής έντασης αντιδράσεις της Ε.Ε. και των ΗΠΑ στις διώξεις κατά του Εκρέμ Ιμάμογλου δεν προέρχονται από αδιαφορία για τα δικαιώματα ή τη δημοκρατία στην Τουρκία. Προέρχονται από γεωστρατηγικό ρεαλισμό – ή κυνισμό, αν το προτιμάτε.

Η Δύση δεν μπορεί να αντέξει ταυτόχρονα δύο ανοιχτά μέτωπα στα ανατολικά της σύνορα: Ρωσία στην Ουκρανία και Τουρκία στην Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή.

Η Τουρκία του Ερντογάν είναι:

• απαραίτητη στο ΝΑΤΟ, λόγω γεωγραφίας και αριθμών,
• κρίσιμος παράγοντας στη Συρία, για τον περιορισμό του Ιράν και των Κούρδων,
• ρυθμιστής ροών μεταναστών προς την Ευρώπη,
• και πλέον, δυνητικός μεσολαβητής σε ενδεχόμενη γενίκευση της σύγκρουσης Ισραήλ–Ιράν.

Γι’ αυτό, οι δημοκρατικές εκτροπές στην Άγκυρα καταγράφονται, αλλά δεν προκαλούν ρήξεις. Η σταθερότητα του καθεστώτος Ερντογάν —παρά τις αντιδημοκρατικές του πρακτικές— εκλαμβάνεται ως εγγύηση τάξης σε μια ήδη ασταθή περιφέρεια.

Το τίμημα; Η τουρκική αντιπολίτευση πληρώνει το κόστος της γεωπολιτικής υπομονής της Δύσης. Και ο Ιμάμογλου, αντί για εταίρος της δημοκρατίας, γίνεται παράπλευρη απώλεια της “μεγάλης εικόνας”.

 

Το διακύβευμα

Αν ο Ιμάμογλου χάσει την Κωνσταντινούπολη ή τεθεί εκτός πολιτικής λόγω ποινών, τότε:

• Ο Ερντογάν εξουδετερώνει τον μόνο σοβαρό εναλλακτικό ηγέτη
• Εδραιώνει την εικόνα παντοδυναμίας ενόψει της μετα-Ερντογάν εποχής
• Καθιερώνει μια νέα πολιτική «κανονικότητα»: η αντιπολίτευση φυλακίζεται

Η Τουρκία του 2025 δεν συγκρούεται με την αντιπολίτευση. Συγκρούεται με την ίδια της την εικόνα ως δημοκρατικό κράτος. Και ο Ιμάμογλου δεν είναι απλώς πολιτικός. Είναι το τελευταίο πολιτικό ανάχωμα, ανεξάρτητα αν ισχύουν ή όχι η κατηγορίες για διαφθορά, απέναντι στην πλήρη εδραίωση ενός απολυταρχικού καθεστώτος με εκλογικό μανδύα.

Το αν τελικά καταφέρει να σταθεί όρθιος, δεν θα κριθεί μόνο στις τουρκικές κάλπες. Θα κριθεί και στο διεθνές πολιτικό πεδίο, εκεί όπου οι συμμαχίες δεν δοκιμάζονται μόνο από γεωπολιτικά συμφέροντα, αλλά από το κατά πόσο οι αρχές της δημοκρατίας μπορούν να υπερασπιστούν τους τελευταίους υπερασπιστές τους.

• Εκρέμ Ιμάμογλου
• Του​ρκία