Politico: Η Ευρώπη αγάπησε το αμερικανικό LNG – Ο Τραμπ είναι έτοιμος να το τινάξει στον αέρα

Μυστικές συμφωνίες, διπλωματικές επαφές και ποτήρια ουίσκι έστησαν μία ακμάζουσα αγορά εξαγωγών φυσικού αερίου. Τώρα, ο λομπίστας που τα έζησε όλα προειδοποιεί: τα φλερτ του Ντόναλντ Τραμπ με τον Βλαντίμιρ Πούτιν είναι σαν αστεροειδής που έρχεται κατά πάνω στη βιομηχανία, σύμφωνα με το Politico. Οι συμμαχίες μερικές φορές ξεκινούν από τυχαίες συναντήσεις. Και τελειώνουν το ίδιο τυχαία. Ειδικά όταν εμπλέκεται ο Ντόναλντ Τραμπ.

Το φθινόπωρο του 2013, ο βετεράνος λομπίστας της Ουάσινγκτον Φρεντ Χάτσισον βρέθηκε σε μία εκδήλωση στην πρεσβεία της Λιθουανίας. Εκεί, ένας διπλωμάτης –ο Σιμόνας Σατούνας, τότε αναπληρωτής επικεφαλής της αποστολής– παραπονιόταν για την απροθυμία των ΗΠΑ να εξάγουν το νέο τους αέριο σχιστόλιθου. Η Λιθουανία, εξαρτημένη 100% από το ρωσικό φυσικό αέριο, ήθελε την αμερικανική υποστήριξη για να διαφοροποιήσει τον ενεργειακό της χάρτη.

Ο Χάτσισον είδε την ευκαιρία: συνέστησε μια ομάδα πίεσης αποτελούμενη από περίπου δώδεκα πρεσβείες χωρών της Ανατολικής και Κεντρικής Ευρώπης, με κοινό στόχο τη μεταφορά υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) από τις ΗΠΑ στην Ευρώπη. Οι πρώην σοβιετικές χώρες δεν πίστευαν –όπως η Δύση– ότι ο Πούτιν μπορεί να εξημερωθεί μέσω εμπορίου. Και δεν είχαν άδικο: λίγους μήνες αργότερα, η Ρωσία θα εισέβαλλε στην Κριμαία.

Το LNG έγινε το νέο πεδίο γεωπολιτικής. Μέχρι το 2023, οι ΗΠΑ έγιναν ο μεγαλύτερος εξαγωγέας φυσικού αερίου παγκοσμίως. Η Ευρώπη, και ειδικά οι χώρες του ανατολικού μπλοκ, άνοιξαν τις πόρτες στο αμερικανικό καύσιμο. Η πρώτη αποστολή LNG από τις ΗΠΑ προς την Ευρώπη έγινε το 2016. Ο Χάτσισον ίδρυσε το LNG Allies, ένα λόμπι με έδρα την Ουάσινγκτον, που λειτουργεί πλέον σαν γέφυρα ανάμεσα στις ΗΠΑ και την ευρωπαϊκή αγορά ενέργειας.

Ωστόσο, σήμερα αυτό το οικοδόμημα απειλείται. Ο Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος παρουσιάζεται ως προστάτης της ενεργειακής υπεροχής των ΗΠΑ, φέρεται έτοιμος να παραχωρήσει μεγάλες εμπορικές και γεωπολιτικές υποχωρήσεις στον Πούτιν, σε μια προσπάθεια ειρήνευσης. Κάτι τέτοιο, λένε διπλωμάτες και αναλυτές, θα μπορούσε να ανατρέψει την ενεργειακή στροφή της Ευρώπης και να επαναφέρει το ρωσικό αέριο στον χάρτη – πλήττοντας ανεπανόρθωτα τις αμερικανικές εξαγωγές.

«Το μόνο που θα μπορούσε να εκτροχιάσει την εντυπωσιακή πορεία του αμερικανικού LNG είναι η επανεκκίνηση των εξαγωγών από τη Ρωσία», δήλωσε ο πρώην πρέσβης των ΗΠΑ στην Ουκρανία, Τζέφρι Πάιατ. Κι αν και οι ρωσικοί αγωγοί δεν έχουν ακόμη ενεργοποιηθεί ξανά, οι κυρώσεις αρχίζουν να μαλακώνουν και κάποιοι Ευρωπαίοι συζητούν ήδη –σιωπηρά– την πιθανότητα επιστροφής στο ρωσικό φυσικό αέριο.

Το μεγάλο άνοιγμα των ΗΠΑ στην Ευρώπη

Κάποτε, τόσο στις ΗΠΑ όσο και στην Ευρώπη, το αμερικανικό LNG ήταν αδιάφορο. Οι Αμερικανοί βιομήχανοι ήθελαν να κρατήσουν το αέριο για εσωτερική χρήση. Στην Ευρώπη, το δόγμα «Αλλαγή μέσω εμπορίου» με τη Ρωσία ταίριαζε βολικά με τα φθηνά ρωσικά καύσιμα. Αλλά οι χώρες της Ανατολικής Ευρώπης –Λιθουανία, Πολωνία, Τσεχία– ήξεραν τι διακυβευόταν. Και ήταν πρόθυμες να πληρώσουν ακριβότερα για να εξασφαλίσουν πολιτικά «ασφαλή» ενέργεια. Με την πρώτη αποστολή το 2016, το παιχνίδι άλλαξε. Η LNG Allies μεγάλωσε, έγινε διεθνής οργανισμός, και οι ΗΠΑ πίεζαν πλέον ανοιχτά τους Ευρωπαίους να επενδύσουν σε υποδομές LNG.

«Πηγαίνουν πρέσβεις, κάνουν έντονα διπλωματικά διαβήματα, στέλνουν υπουργούς Ενέργειας και σου δείχνουν τεχνολογίες, λένε “πρέπει να το κάνετε”», θυμάται ο πρώην υπουργός Περιβάλλοντος της Βουλγαρίας, Γιουλιάν Πόποβ.

Ακόμα και με την κλιματική ρητορική του Μπάιντεν, η πίεση για κατασκευή νέων τερματικών δεν έπαψε ποτέ. Μέχρι το 2025, η δυναμικότητα εισαγωγών LNG σε Ανατολική και Κεντρική Ευρώπη θα έχει διπλασιαστεί.

Η απειλή Τραμπ

Ο Τραμπ επανήλθε δυναμικά στις χώρες του πρώην ανατολικού μπλοκ από τον Ιανουάριο του 2025, με κεντρικό μήνυμα: απορρίψτε τις «οικολογικές επιβολές των Βρυξελλών» και ποντάρετε στο «Team Energy Freedom». Οι ΗΠΑ πίεσαν να αλλάξει ο ευρωπαϊκός κανονισμός για τις εκπομπές μεθανίου, ο οποίος δυσκολεύει τις αμερικανικές εξαγωγές.

Παράλληλα, ο ίδιος ο Τραμπ «εκβίασε» την Ε.Ε. σε συμφωνία-μαμούθ ύψους 750 δισ. δολαρίων για εισαγωγές LNG — ένα νούμερο ανέφικτο, δεδομένων των περιορισμών στις υποδομές και της μη υποχρεωτικότητας της συμφωνίας. Η Ε.Ε. δεν μπορεί να υποχρεώσει τις ιδιωτικές εταιρείες να αγοράζουν αμερικανικό LNG, ούτε να σταματήσει τις εισαγωγές από άλλους (φθηνότερους) παρόχους, όπως το Κατάρ ή η Νορβηγία.

Οι αγορές επίσης δεν πείθονται: οι περισσότερες ευρωπαϊκές εταιρείες αποφεύγουν τις μακροπρόθεσμες συμβάσεις με αμερικανικές εταιρείες. Μόνο η ENI υπέγραψε πρόσφατα μια τέτοια συμφωνία 20 ετών – και πολλοί θεωρούν ότι εξυπηρετεί περισσότερο πολιτικές, παρά οικονομικές, σκοπιμότητες.

Το σενάριο της ολικής ανατροπής

Στην Ουάσινγκτον, δύο γραμμές συγκρούονται: όσοι επιδιώκουν ειρηνευτική συμφωνία με τον Πούτιν και όσοι –όπως ο υπουργός Ενέργειας Κρις Ράιτ και ο υπουργός Εσωτερικών Νταγκ Μπέργκαμ– φοβούνται ότι κάτι τέτοιο θα υπονομεύσει την αμερικανική ενεργειακή πολιτική. Μία πιθανή συμφωνία θα μπορούσε να περιλαμβάνει την άρση των κυρώσεων στο ρωσικό LNG – με ό,τι αυτό συνεπάγεται για τον ανταγωνισμό.

«Αυτό θα ήταν σαν να βάζουμε το ρωσικό αέριο ξανά στο πιάτο των Ευρωπαίων — και με το ζόρι», σχολίασε στέλεχος της βιομηχανίας. Κι όμως, μερικοί Ευρωπαίοι ίσως μπουν στον πειρασμό, ειδικά σε χώρες όπως η Γερμανία ή η Ουγγαρία, όπου το βιομηχανικό κόστος πιέζει την πολιτική ηγεσία.

Ο Χάτσισον, πάντως, θεωρεί ότι μια επιστροφή στο ρωσικό αέριο θα ήταν καταστροφή: «Θα ήταν σαν να πέφτει ένας αστεροειδής στη βιομηχανία μας. Δεν θα μπορούμε να το ελέγξουμε».

Όσο για την ελπίδα που κάποτε κυριαρχούσε — το 2025, μόλις μία εβδομάδα μετά την ορκωμοσία του Τραμπ, όταν οι Ευρωπαίοι διπλωμάτες χειροκροτούσαν το μήνυμα «UNLEASH AMERICAN ENERGY DOMINANCE» σε εκδήλωση στην πρεσβεία της Πολωνίας — σήμερα κινδυνεύει να χαθεί στον θόρυβο μιας διχασμένης αμερικανικής πολιτικής.

• LNG
• Ντόναλντ Τραμπ