Η Ευρώπη ανάμεσα σε δύο κόσμους: Ο πόλεμος στην Ουκρανία, η διπλωματία της Κωνσταντινούπολης και ο «παράγοντας Τραμπ»

Μια μέρα μετά τις ρωσοουκρανικές συνομιλίες στην Κωνσταντινούπολη και την αμήχανη ευρωπαϊκή συνάντηση στα Τίρανα, η εικόνα της ευρωατλαντικής ενότητας μοιάζει περισσότερο με αγωνιώδη απόπειρα συντονισμού παρά με σαφή γεωπολιτική στρατηγική. Οι Ευρωπαίοι ηγέτες επιχειρούν να διαχειριστούν ταυτόχρονα δύο κρίσιμα μέτωπα: τη συνέχιση του πολέμου στην Ουκρανία και την ανάγκη να «κρατήσουν κοντά τους» τον Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος επιστρέφει στο διεθνές προσκήνιο ως άγνωστος Χ.

Η διπλωματία της Κωνσταντινούπολης: Ελπίδα ή τακτικισμός;

Η συνάντηση στην Κωνσταντινούπολη μεταξύ των αντιπροσωπειών Ρωσίας και Ουκρανίας έληξε χωρίς θεαματικά αποτελέσματα, αλλά με μια υποσχόμενη ανταλλαγή αιχμαλώτων και δηλώσεις περί συνέχισης του διαλόγου. Ωστόσο, τα κίνητρα των βασικών παικτών παραμένουν ασύμβατα. Ο Ερντογάν επιδιώκει να ενισχύσει το διεθνές του προφίλ ως διαμεσολαβητής, επενδύοντας στην εικόνα του ειρηνοποιού, ενώ ο Πούτιν κερδίζει χρόνο μέσα από μια διπλωματική τακτική αναβολών και προσχηματικών απαιτήσεων.

Από την άλλη, η ουκρανική αποστολή εμφανίστηκε συγκρατημένα αισιόδοξη αλλά και καχύποπτη – ειδικά καθώς η απουσία του ίδιου του Πούτιν από το τραπέζι των συνομιλιών έδειξε τις πραγματικές προθέσεις του Κρεμλίνου.

Ρωσικό τελεσίγραφο στην Ουκρανία: «Αποχωρήστε τώρα» – Αποκάλυψη Ουκρανού αξιωματούχου για τις μυστικές συνομιλίες στην Κωνσταντινούπολη

Η αγωνία της Ευρώπης

Η προγραμματισμένη επίσκεψη των «4 του Κιέβου» –Μακρόν, Μερτς, Στάρμερ και Τουσκ– στα Τίρανα είχε στόχο την εμβάθυνση της στήριξης προς την Ουκρανία. Αντί για αποφασιστικότητα, όμως, κυριάρχησε η ανησυχία για τις κινήσεις του Τραμπ. Η τηλεφωνική επικοινωνία που είχαν μαζί του δεν καθησύχασε, καθώς ο Αμερικανός πρόεδρος φαίνεται να παίζει το δικό του παιγνίδι ισχύος: κρατά αποστάσεις από τις ευρωπαϊκές απειλές προς τη Μόσχα, αποφεύγει ρητή υποστήριξη των κυρώσεων της Ε.Ε. και αναδεικνύεται ως ο απόλυτος «ρυθμιστής» της ειρήνης, με τον Πούτιν να απολαμβάνει τη συμμετρία αυτής της απομόνωσης των Ευρωπαίων.

Διχασμοί και στρατηγικά ρήγματα εντός Ε.Ε.

Την ίδια στιγμή, στο εσωτερικό της Ε.Ε. επικρατεί μια δυσερμήνευτη πολυφωνία. Η πρόταση Μακρόν για πιθανή αποστολή ευρωπαϊκών στρατευμάτων στην Ουκρανία προκάλεσε σφοδρές αντιδράσεις – με τη Μελόνι να αποχωρεί από σχετική συζήτηση και τον Σάντσεθ να διατυπώνει ρητές επιφυλάξεις. Οι Πολωνοί είναι επιφυλακτικοί, ενώ Ουγγαρία, Σλοβακία και πιθανώς η Ρουμανία –σε περίπτωση εκλογής φιλορώσου προέδρου– μοιάζουν να παρακολουθούν από διαφορετική οπτική τη σύγκρουση.

Ρωσία και Ουκρανία σε επαφή μετά από τρία χρόνια: Στο τραπέζι αιχμάλωτοι, εκεχειρία και η σκιά Τραμπ–Πούτιν

Το ίδιο συμβαίνει και στο πεδίο των κυρώσεων: η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναβάλλει συνεχώς τις αποφάσεις της, ενώ ο αντίκτυπος τους στη Μόσχα είναι εμφανώς περιορισμένος.

Ο φόβος του παραγκωνισμού

Το μεγαλύτερο άγχος των Ευρωπαίων ηγετών είναι σαφές: η πιθανότητα μιας διμερούς συνάντησης Τραμπ–Πούτιν που θα οδηγήσει σε μια μορφή ανακωχής χωρίς τη δική τους εμπλοκή. Μια τέτοια εξέλιξη θα περιθωριοποιούσε την Ευρώπη στον γεωπολιτικό σχεδιασμό της επόμενης μέρας και θα υπονόμευε κάθε προσπάθεια για συλλογική ευρωπαϊκή στρατηγική.

Η Κίνα ως εναλλακτική;

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, ο επικεφαλής της πολωνικής διπλωματίας στράφηκε –σχεδόν απελπισμένα– προς το Πεκίνο, καλώντας την Κίνα να ασκήσει πίεση στον Πούτιν. Μια κίνηση με συμβολικό περισσότερο παρά ουσιαστικό χαρακτήρα, που όμως αποκαλύπτει το πόσο περιορισμένα είναι τα διαθέσιμα διπλωματικά εργαλεία της Δύσης.

Το μέλλον αβέβαιο – το παρόν εύθραυστο

Οι εξελίξεις αυτών των ημερών επιβεβαιώνουν πως το γεωπολιτικό σκηνικό είναι πιο ρευστό από ποτέ. Η Ευρώπη δείχνει πρόθυμη να σταθεί στο πλευρό της Ουκρανίας, αλλά διχασμένη ως προς το πώς. Ο Τραμπ φλερτάρει με τον ρόλο του απόλυτου παίκτη-κλειδί. Ο Πούτιν συνεχίζει την τακτική της φθοράς. Και η ειρήνη, όσο κι αν επικαλείται στα λόγια, παραμένει μακριά από την πράξη.

• Διπλωματία
• Ευρώπη
• Κωνσταντινούπολη
• Ουκρανία
• Ρωσία