Η ιστορία της Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης (ΔΕΘ): Από το 1926 μέχρι σήμερα

Η Διεθνής Έκθεση Θεσσαλονίκης (ΔΕΘ) αποτελεί εδώ και σχεδόν έναν αιώνα έναν από τους σημαντικότερους οικονομικούς και πολιτιστικούς θεσμούς της χώρας. Από την πρώτη της διοργάνωση το 1926 έως σήμερα, η ΔΕΘ δεν περιορίστηκε μόνο στον εμπορικό της χαρακτήρα, αλλά εξελίχθηκε σε σημείο αναφοράς για την καινοτομία, την πολιτική ζωή και τον πολιτισμό στην Ελλάδα.

Η απαρχή μιας ιδέας: Οραματιστής ο Νικόλαος Γερμανός

Η ιδέα για τη δημιουργία μιας διεθνούς εμπορικής έκθεσης στη Θεσσαλονίκη ανήκει στον καθηγητή ζωολογίας και βουλευτή Νικόλαο Γερμανό. Το 1925 η κυβέρνηση Σοφούλη έκανε δεκτή την πρόταση, αναγνωρίζοντας τη στρατηγική σημασία της Βόρειας Ελλάδας. Με τον νόμο 5184 ιδρύθηκε η ΔΕΘ ως Νομικό Πρόσωπο Δημοσίου Δικαίου, με πρώτο πρόεδρο τον Δημήτρη Βαρλαμίδη και γενικό διευθυντή τον ίδιο τον Γερμανό.

Η πρώτη ΔΕΘ το 1926

Τα εγκαίνια έγιναν στις 3 Οκτωβρίου 1926, σε έκταση 38 στρεμμάτων που παραχωρήθηκε από το Γ’ Σώμα Στρατού. Η πρώτη διοργάνωση κάλυψε χώρο 7.000 τ.μ., φιλοξένησε 600 εκθέτες, εκ των οποίων οι 310 προέρχονταν από το εξωτερικό, και είχε δύο κρατικές συμμετοχές: τη Σοβιετική Ένωση και την Ουγγαρία. Περισσότεροι από 150.000 επισκέπτες πέρασαν τις πύλες της, αριθμός εντυπωσιακός για την εποχή.

Προπολεμικές και μεταπολεμικές διοργανώσεις

Η τελευταία προπολεμική ΔΕΘ πραγματοποιήθηκε το 1940 στις νέες εγκαταστάσεις, οι οποίες χρησιμοποιήθηκαν μόλις για έναν χρόνο. Η Κατοχή άφησε πίσω της βαριές καταστροφές, ενώ εκθέτες δεν πρόλαβαν να παραλάβουν ούτε τα προϊόντα τους.
Η μεταπολεμική αναγέννηση ξεκίνησε το 1951 με τη 16η ΔΕΘ, που προσέλκυσε 650.000 επισκέπτες. Σημαντικός σταθμός υπήρξε και η 24η ΔΕΘ το 1959, με την κατασκευή της εμβληματικής πύλης τόξου στη ΧΑΝΘ και του νέου κτιρίου διοίκησης.

Η δεκαετία του ’60: Σημείο καμπής

Το 1966 θεωρείται χρονιά–ορόσημο. Η ΔΕΘ έφτασε στο απόγειό της με 400 Έλληνες εκθέτες και περίπου 1.500 ξένους. Την ίδια χρονιά κατασκευάστηκε το Αλεξάνδρειο Μέλαθρο, το μεγαλύτερο κλειστό γήπεδο της εποχής.
Παράλληλα, η ΔΕΘ απέκτησε και πολιτιστικό χαρακτήρα, φιλοξενώντας το Φεστιβάλ Ελληνικού Κινηματογράφου (1960) και το Φεστιβάλ Ελληνικού Τραγουδιού (1962).

Η ΔΕΘ ως πολιτικό και κοινωνικό βήμα

Η λάμψη της έκθεσης συνδυαζόταν πάντα με πολιτικές στιγμές. Το 1974, ο πρωθυπουργός Κωνσταντίνος Καραμανλής μίλησε σε 300.000 κόσμο λίγο πριν τα εγκαίνια της 39ης ΔΕΘ. Το 1976 η 41η ΔΕΘ συνέπεσε με την έναρξη των διαπραγματεύσεων για την ένταξη της Ελλάδας στην ΕΟΚ, ενώ το 1977 ο φορέας διοργάνωσης μετατράπηκε σε Ανώνυμη Εταιρεία με την ονομασία Helexpo–ΔΕΘ ΑΕ.

Από τη δραχμή στην εποχή της ψηφιοποίησης

Η 65η ΔΕΘ (2000) γιόρτασε τα 75 χρόνια του θεσμού με ειδική έκθεση ντοκουμέντων. Ένα χρόνο αργότερα, η 66η ΔΕΘ σημαδεύτηκε από τις τρομοκρατικές επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου στις ΗΠΑ, με το αμερικανικό περίπτερο να κλείνει προσωρινά. Ήταν η τελευταία ΔΕΘ με συναλλαγές σε δραχμές.
Το 2017 η 82η ΔΕΘ, με τιμώμενη χώρα την Κίνα, αποτέλεσε από τις μεγαλύτερες διοργανώσεις, ενώ η 83η και η 84η ΔΕΘ έφεραν καινοτομίες, όπως την απαγόρευση καπνίσματος ακόμη και σε εξωτερικούς χώρους.

Η δεκαετία του 2020: Πανδημία και επανεκκίνηση

Το 2020, λόγω της πανδημίας, η ΔΕΘ δεν πραγματοποιήθηκε. Στη θέση της οργανώθηκε το «Thessaloniki Helexpo Forum» με περιορισμένο κοινό και αυστηρά υγειονομικά μέτρα.
Το 2021 η 85η ΔΕΘ επέστρεψε με τιμώμενη χώρα την Ελλάδα, σε αυστηρό υγειονομικό πλαίσιο. Ακολούθησε η 86η ΔΕΘ (2022) με τιμώμενα τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και αφιέρωμα στα 100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή. Η 87η ΔΕΘ (2023) τίμησε τη Βουλγαρία, η οποία συμμετέχει αδιάλειπτα από το 1926.

Η πολιτική διάσταση της ΔΕΘ

Μετά τη Μεταπολίτευση, τα εγκαίνια της ΔΕΘ έγιναν θεσμός και για την πολιτική ζωή. Οι εμφανίσεις των πρωθυπουργών και των πολιτικών αρχηγών συνοδεύονταν από εξαγγελίες οικονομικής και κοινωνικής πολιτικής, μετατρέποντας την έκθεση σε ένα άτυπο πολιτικό βήμα που εξακολουθεί να επηρεάζει τον δημόσιο διάλογο μέχρι σήμερα.

Σημαντικές καινοτομίες και «πρωτιές»

Η ΔΕΘ υπήρξε σημείο εκκίνησης για εμβληματικές στιγμές:

1926: Λειτούργησε ο πρώτος ραδιοφωνικός σταθμός στην Ελλάδα, από τον Χρήστο Τσιγγιρίδη.

1957: Δημιουργήθηκε για πρώτη φορά ο «φραπέ» από τον Δημήτριο Βακόνδιο, που έμελλε να γίνει το κατεξοχήν ελληνικό καλοκαιρινό ρόφημα.

1960: Στο περίπτερο της ΔΕΗ λειτούργησε ο πρώτος τηλεοπτικός σταθμός στη χώρα, έστω και σε κλειστό κύκλωμα.

• ΔΕΘ