Η ιστορία του άσχημου Christmas sweater – Γιατί φτιάχνει την ψυχολογία

Ξεπεράστε τα λαμπερά έλατα και τα στεφάνια, το eggnog, τις κάλτσες και τον μυστικό Άγιο Βασίλη του γραφείου καθώς την τελευταία δεκαετία το άσχημο Christmas sweater έχει ενσωματωθεί σταθερά στην κουλτούρα των Χριστουγέννων και το βλέπεις παντού, ακόμη και τα καταστήματα βγάζουν ειδικές σειρές ρούχων αυτού του τύπου.

Το ξέρετε. Είναι ένα μάλλινο πουλόβερ, συνήθως σε διάφορες αποχρώσεις του κόκκινου, του λευκού και του πράσινου, συχνά από αμφισβητήσιμο ύφασμα, και με τουλάχιστον ένα μοτίβο εμπνευσμένο από τα Χριστούγεννα πάνω του -έναν χιονάνθρωπο, πούλιες, έναν τάρανδο ή ζαχαρωτά. Έξτρα πόντοι αν διαθέτει τρισδιάστατο πον-πον ή κουδουνάκια. Το ένδυμα γρήγορα ταυτίστηκε με τις χριστουγεννιάτικες διακοπές, πανταχού παρόν όπως τα χριστουγεννιάτικα φώτα και το χαρτί περιτυλίγματος. Είναι αντιπαθητικό και κακόγουστο, αλλά και χνουδωτό και κάπως υγιεινό. Ωστόσο, χρειάστηκε λίγος χρόνος για να βρει τη θέση του στο πάνθεον των θεμελιωδών χριστουγεννιάτικων στοιχείων.

Τα χριστουγεννιάτικα πουλόβερ άρχισαν να κάνουν την εμφάνισή τους τη δεκαετία του 1950, ένα νεύμα ίσως στην αυξανόμενη εμπορευματοποίηση των γιορτών. Αρχικά αναφέρονταν ως «Jingle Bell Sweaters», δεν ήταν τόσο φανταχτερά όσο οι σημερινές επαναλήψεις και βρήκαν μικρή δημοτικότητα στην αγορά, αν και ορισμένες προσωπικότητες της τηλεόρασης -κυρίως οι crooners Val Doonican και Andy Williams- αγκάλιασαν πραγματικά την άσχημη πλευρά του εορταστικού topper.

Μόλις τη δεκαετία του 1980 το αντικείμενο έγινε ευρέως γνωστό. Η στροφή έγινε χάρη στην ποπ κουλτούρα και τις κωμωδίες, με χαρακτήρες χαζοχαρούμενων μπαμπάδων όπως ο Clark Griswold του Chevy Chase στο «National Lampoon’s Christmas Vacation» που μετέτρεψαν το γιορτινό πουλόβερ σε μια άχαρη αλλά συμπαθητική έκφραση ευθυμίας. Τα πουλόβερ με τις νιφάδες χιονιού δεν θεωρούνταν cool, αλλά εξέπεμπαν yule και τα φορούσαν στα πάρτι του γραφείου και την ημέρα των Χριστουγέννων.

Η ανάκαμψη δεν κράτησε πολύ. Τη δεκαετία του 1990 το χριστουγεννιάτικο πουλόβερ έχασε τη δημοτικότητά του -ήταν κάτι που μόνο οι μη μοντέρνοι ηλικιωμένοι συγγενείς σας θα σκεφτόντουσαν να φορέσουν ή να χαρίσουν. Μέχρι την αλλαγή της νέας χιλιετίας, το αντικείμενο θεωρούταν ευρέως ένα ενδυματολογικό ατόπημα.

Σκεφτείτε το «Ημερολόγιο της Μπρίτζετ Τζόουνς» του 2001, στο οποίο ο Μαρκ Ντάρσι του Κόλιν Φερθ γυρίζει να χαιρετήσει την Μπρίτζετ (Ρενέ Ζελβέγκερ) σε ένα οικογενειακό πάρτι φορώντας ένα αντιαισθητικό πλεκτό ρούχο με έναν τεράστιο τάρανδο με κόκκινη μύτη. Η Μπρίτζετ τρομοκρατείται. Το ίδιο και εσείς, πιθανότατα, αν το παρακολουθήσατε στον κινηματογράφο. Αλλά πιθανότατα επίσης χαμογελάσατε.

Στις αρχές της δεκαετίας του 2000 δόθηκε επίσης νέα πνοή σε αυτό το πλέον βασικό προϊόν των διακοπών. Σύμφωνα με το «Ugly Christmas Sweater Party Book: The Definitive Guide to Getting Your Ugly On», τα πάρτι με χριστουγεννιάτικα πουλόβερ ξεκίνησαν περίπου την εποχή που η Μπρίτζετ ανατρίχιαζε με τη στολή του Ντάρσι.

Η πρώτη συγκέντρωση με τέτοιο θέμα πραγματοποιήθηκε στο Βανκούβερ της Βρετανικής Κολομβίας το 2002, εξηγεί ο Brian Miller, ένας από τους συγγραφείς του βιβλίου και ιδρυτής του διαδικτυακού καταστήματος UglyChristmasSweaterParty.com, σε τηλεφωνική συνέντευξη. «Είναι δύσκολο να πούμε τι προκάλεσε την αλλαγή προοπτικής, αλλά νομίζω ότι από τη στιγμή που κάποιος φόρεσε το ρούχο με χιουμοριστικό τρόπο, οι άνθρωποι άρχισαν να βλέπουν την κωμική πλευρά του και να σκέφτονται «αυτό το πράγμα στο βάθος της ντουλάπας θα μπορούσε να είναι διασκεδαστικό, αντί για κάτι απαίσιο που κανείς δεν θέλει»», είπε. Η δημοτικότητα του άσχημου πουλόβερ πήρε διαστάσεις χιονοστιβάδας από εκεί και πέρα.

Κατά την επόμενη δεκαετία, το εορταστικό πλεκτό εξελίχθηκε σε «μια νέα γιορτινή παράδοση», όπως την περιέγραψε ο Μίλερ. «Έγινε το γκι της γενιάς μας», πρόσθεσε. «Το οποίο είναι αρκετά αξιοσημείωτο, αν το καλοσκεφτείς».

Γίγαντες της γρήγορης μόδας, όπως το Topshop, και έμποροι λιανικής υψηλής ποιότητας, όπως η Nordstrom, άρχισαν να γεμίζουν τα ράφια και τους ιστότοπούς τους με φανταχτερά σχέδια κάθε περίοδο των γιορτών. Τα παλαιοπωλεία και ο Στρατός Σωτηρίας επωφελήθηκαν από την τάση αυξάνοντας τα αποθέματά τους σε χνουδωτούς χιονάνθρωπους και πουλόβερ που χορεύουν Άγιοι Βασίληδες. Το 2007, η Stella McCartney κυκλοφόρησε ένα αλπικό πουλόβερ με θέμα την πολική αρκούδα. Ο Givenchy ακολούθησε το 2010 και οι Dolce & Gabbana το επόμενο έτος.

Το 2012 αποτέλεσε σημείο καμπής για τη μανία με τα άσχημα πουλόβερ. Η βρετανική φιλανθρωπική οργάνωση Save the Children εγκαινίασε την Christmas Jumper Day, μια εκδήλωση για τη συγκέντρωση χρημάτων που ενθάρρυνε τους ανθρώπους να φορέσουν τα πιο άθλια πουλόβερ τους. Η βρετανική εφημερίδα The Telegraph περιέγραψε το αντικείμενο ως «το must-have της φετινής σεζόν», ενώ οι New York Times έκαναν λόγο για αγώνες δρόμου με θέμα το άσχημο χριστουγεννιάτικο πουλόβερ, περιπλανήσεις σε παμπ και εξειδικευμένα ηλεκτρονικά καταστήματα που ανθίζουν σε όλες τις Ηνωμένες Πολιτείες. Ταυτόχρονα, τα πλεκτά άρχισαν να παρουσιάζουν περισσότερες πούλιες, κουδούνια και εκκεντρικές λεπτομέρειες, φτάνοντας στο αποκορύφωμα του κιτς.

Οι διασημότητες, από την Taylor Swift μέχρι τον Kanye West αγκάλιασαν επίσης την τάση. Ο παρουσιαστής του late night talk show Jimmy Fallon άρχισε μάλιστα να προβάλλει τακτικά ένα τμήμα με τίτλο «12 Days of Christmas Sweaters», το οποίο προβάλλεται ακόμη και σήμερα.

Αν μη τι άλλο, η άνοδος των μέσων κοινωνικής δικτύωσης ενίσχυσε το «It» status του άσχημου πουλόβερ. Σήμερα, ανταγωνιζόμαστε για να επιδείξουμε την αγάπη μας για το χριστουγεννιάτικο πουλόβερ στο Instagram, ενώ οποιοσδήποτε, από τη μαζική αλυσίδα λιανικής Target μέχρι την αλυσίδα fast food Red Lobster (της οποίας το UCS διαθέτει μια τσέπη για να κρατάει το φαγητό ζεστό), και περισσότεροι οίκοι μόδας προσφέρουν τις δικές τους εκδοχές του ενδύματος.

«Όταν συμμετείχα στο πρώτο μου Ugly Sweater Party στις αρχές της δεκαετίας του 2000, δεν θα περίμενα ποτέ ότι το ένδυμα θα απογειωνόταν έτσι», δήλωσε ο Miller. «Αν και είναι εύκολο να καταλάβει κανείς το γιατί: τα άσχημα πλεκτά μπορούν να φορεθούν από όλους -από την κόρη μου στο διαγωνισμό άσχημου πουλόβερ του σχολείου της μέχρι τους εργαζόμενους σε γραφεία στο πάρτι τους στο τέλος της χρονιάς. Είναι δημοκρατικά. Και είναι πολύ διασκεδαστικά. Τα Χριστούγεννα μπορεί να είναι αρκετά αγχωτικά -το να φοράτε κάτι γελοίο μπορεί να σας βοηθήσει να αποφορτιστείτε από την πίεση».

• Christmas sweater
• Χριστούγεννα
• ψυχολογία