Η κακοποίηση της λέξης ενσυναίσθηση και η ανάγκη να γίνουμε Ισπανία ή Πορτογαλία

Ενσυναίσθηση είναι να έχει κάποιος ανοιχτό μυαλό και καρδιά και να μπορεί να προχωράει σε συναισθηματική ταύτιση με την ψυχική κατάσταση ενός τρίτου ατόμου ή ευρύτερα με ένα κοινωνικό σύνολο, να κατανοεί την συμπεριφορά, τις αντιδράσεις και τα κίνητρα του και να πράττει αναλόγως. Το να κατηγορεί ο Αλέξης Τσίπρας την κυβέρνηση για «πάνδηλο έλλειμμα ενσυναίσθησης», για τις φωτιές στην Πεντέλη, μεγαλώνει την απόσταση από την λογική.

Τον ενόχλησαν «τα χαμόγελα και οι ομαδικές φωτογραφίες με φόντο τα καμμένα» όπως περιέγραψε την περιοδεία του πρωθυπουργού, ενώ εκείνος ακριβώς τέσσερα χρόνια πριν – είναι η θλιβερή επέτειος από το Μάτι με τους 103 νεκρούς – προίστατο στην σύσκεψη – παρωδία που πραγματοποιήθηκε γύρω στα μεσάνυχτα και απεκρύβη ότι οι πρώτοι καμμένοι εντοπίστηκαν από τις 7-8 το απόγευμα. Δεν επέδειξε, «προεδρικό έλλειμμα ενσυναίσθησης» αλλά κάτι πολύ βαρύτερο για το οποίο καλύτερα να αποφευχθεί ένας χαρακτηρισμός.

Η κακοποίηση της λέξης ενσυναίσθηση λειτουργεί ως μπούμερανγκ. Οι πολίτες δεν είναι λωτοφάγοι. Και βεβαίως οφείλουν να έχουν ενσυναίσθηση άπαντες και ιδιαίτερα όσοι κυβερνούν ή έχουν προσδοκίες να κυβερνήσουν.

Η κυβέρνηση Μητσοτάκη κράτησε χαμηλούς τόνους. Απέφυγε να κάνει σημαία της το Μάτι. Και σωστά έπραξε. Ο ΣΥΡΙΖΑ κρίθηκε στις εκλογές του 2019 και θα ξανακριθεί στις επόμενες. Όπως και όλα τα κόμματα. Τα πεπραγμένα όμως δεν σβήνουν. Καμιάς κυβέρνησης ή αντιπολίτευσης. Και τα λάθη θα πρέπει να μην μπαίνουν κάτω από το χαλί αλλά να λειτουργούν ως μάθημα σε μια δυναμική βελτίωσης.

Τα αντανακλαστικά στον εφιάλτη στον οποίο εξελίσσεται η κλιματική αλλαγή με τα ακραία φυσικά φαινόμενα και τον χειμώνα και το καλοκαίρι, είναι διαρκές κρας τεστ. Είναι αδιανόητο ένα κόμμα – όποιο κι αν είναι αυτό – ή ένας πολίτης να χαίρεται με την καταστροφή γιατί θα πλήξει τον αντίπαλο. Το θέμα δεν είναι πολιτικό, κομματικό, εκλογικό. Ο κρανίου τόπος που αφήνει πίσω της η πύρινη λαίλαπα θα βαραίνει όχι μόνο την δική μας γενιά αλλά και των παιδιών και των δικών τους παιδιών.

Είναι η εκδίκηση της φύσης στον ανθρώπινο βιασμό. Χώρια που πάντα ελλοχεύει ο κίνδυνος για υβριδικές επιθέσεις που στοχεύουν στην αποσταθεροποίηση. Τόσες απειλές και τόσοι κίνδυνοι δεν αφήνουν περιθώρια για τζογάρισμα στην καταστροφή.

Η μεγάλη πρόκληση όλων των κυβερνήσεων είναι να οργανώνουν τα συστήματα πρόληψης, έγκαιρου εντοπισμού μιας πυρκαγιάς που ξεσπάει από την οποιαδήποτε αιτία και να προβαίνουν στον συνεχή εκσυγχρονισμό του μηχανισμού αντιμετώπισης της όπως και του σχεδιασμού της επόμενης μέρας.

Πρόκειται για μια διαρκή μάχη. Που δεν αρχίζει και δεν τελειώνει με καμία κυβέρνηση. Η μία οφείλει να συμπληρώνει την άλλη. Με την εποικοδομητική συμβολή και της αντιπολίτευσης. Ο μηχανισμός πρέπει να είναι υπερκομματικός. Όλες οι πολιτικές αλλά και κοινωνικές δυνάμεις που συνδράμουν μπορούν να βοηθήσουν στην εθνική προσπάθεια.

Στην Πορτογαλία οι νεκροί από τους καύσωνες έφτασαν τους 1200, στην Ισπανία τους 1000. Καμία αντιπολίτευση δεν επιτέθηκε στην κυβέρνηση για να την κατηγορήσει για «πρόδηλο έλλειμμα ενσυναίσθησης». Διπλωματικές πηγές μου εξηγούσαν ότι σε τέτοια θέματα εθνικής σημασίας ή μεγάλων κρίσεων όπως ήταν και η πανδημία, οι πολιτικές δυνάμεις βρίσκουν ένα modus vivendi.

Εδώ αντί για καλύτερα πάμε χειρότερα. Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Γιάννης Οικονόμου κατηγόρησε και το ΠΑΣΟΚ για την εντατική προσπάθεια «συριζοποίησης» του μετά την καταγγελία του ότι η κυβέρνηση «κατακαίει την Ελλάδα».

Φυσικά και δεν τα έκανε όλα καλά η κυβέρνηση. Ο μηχανισμός ήταν πιο οργανωμένος από πέρυσι και στην Αττική και σε άλλες περιοχές αλλά το δάσος της Δαδιάς – αυτό το παγκόσμιο στολίδι- που κατακαίγεται αρκετά 24ωρα, θα πρέπει να ερευνηθεί αν θα μπορούσε να είχε προστατευτεί καλύτερα. Αν θα πρέπει να υπήρχαν περισσότερες πρόνοιες είτε στο πεδίο της πρόληψης είτε για την κατάσβεση της φωτιάς. Ψυχραιμία χρειάζεται όχι κραυγές.

Ο Βρετανός συγγραφέας Άρθουρ Κλαρκ είχε πει ότι «ένας πολιτικάντης σκέφτεται τις επόμενες εκλογές, ένας πολιτικός, τις επόμενες γενιές».
Όποια αντιπολίτευση θεωρεί ότι κατηγορώντας την (οποιαδήποτε) κυβέρνηση θα κερδίσει πόντους είναι βαθειά νυχτωμένη. Θα ξαναμπεί το ερώτημα ποιος μπορεί να διαχειριστεί καλύτερα τις φωτιές. Και εκεί θα βγαίνουν όλοι χαμένοι στο τέλος γιατί η κλιματική αλλαγή είναι αδυσώπητη.

Το διακύβευμα είναι «ποια λάθη δεν πρέπει να επαναλαμβάνονται και τι παραπάνω μπορούμε να κάνουμε για την επόμενη φορά» που σίγουρα θα υπάρξει. Όταν φτάσουμε εκεί θα έχει γίνει ένα σημαντικό βήμα πολιτικής σοβαρότητας και κοινωνικής υπευθυνότητας. Προς το παρόν δείχνει τόσο μακρυνό!

• ενσυναίσθηση
• Νέα Δημοκρατία
• ΣΥΡIZA
• φωτιές