Η όπερα – σκάνδαλο «Powder her face» κάνει πρεμιέρα στην Εναλλακτική Σκηνή

Τολμηρή, προκλητική και αιχμηρή, η σπουδαία σύγχρονη όπερα «Powder her face» (1995) του «τρομερού παιδιού» της βρετανικής μουσικής Τόμας Άντες έρχεται να σκανδαλίσει το κοινό στην Εναλλακτική Σκηνή της Εθνικής Λυρικής Σκηνής στο Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος, σε πρώτη πανελλήνια παρουσίαση.

Σεξ, πούδρα και πολαρόιντ
Το «Powder her face» έχει ως επίκεντρο ένα σεξουαλικό σκάνδαλο της δεκαετίας του ’60 που έμεινε στην ιστορία και συντάραξε τη βρετανική κοινή γνώμη. Η όπερα εξιστορεί τη λαμπερή άνοδο και την τραγική πτώση της δούκισσας Μάργκαρετ Κάμπελ του Αργκάιλ από τη δεκαετία του ’30, τότε που η ίδια υπήρξε μια από τις πιο πολυφωτογραφημένες γυναίκες στον κόσμο, έως τα τελευταία χρόνια της ζωής της στις αρχές της δεκαετίας του ’90.

Το έργο εστιάζει κυρίως στο πολύκροτο διαζύγιό της από τον δεύτερο σύζυγό της, τον 11ο Δούκα του Αργκάιλ, το 1963, την ίδια χρονιά που ξέσπασε η περίφημη υπόθεση Προφιούμο. Ο ίδιος την κατηγόρησε δημόσια ότι κατά τη διάρκεια του γάμου τους είχε 88 εξωσυζυγικές σχέσεις. Η λίστα με τα καταγεγραμμένα ονόματα περιλάμβανε υπουργούς, μέλη της βρετανικής βασιλικής οικογένειας και διάσημους καλλιτέχνες. Κατά τη διάρκεια της δίκης, κατατέθηκαν ως αποδεικτικά στοιχεία αποκαλυπτικές πολαρόιντ, ανάμεσά τους και η περιβόητη φωτογραφία «ο ακέφαλος άνδρας», όπως ονομάστηκε από τις εφημερίδες της εποχής, η οποία απεικόνιζε τη δούκισσα γυμνή να έχει ερωτικές περιπτύξεις με έναν άνδρα, του οποίου το πρόσωπο ήταν κομμένο.

«Να πηγαίνεις στο κρεβάτι νωρίς και συχνά»
Ο Τόμας Άντες συνέθεσε το «Powder her face» σε ηλικία μόλις 24 ετών, κατόπιν παραγγελίας της Όπερας Αλμέιντα, που σηματοδότησε το ξεκίνημα της εντυπωσιακής καριέρας του ως συνθέτη, μαέστρου και πιανίστα. Η όπερα έκανε πρεμιέρα στο Φεστιβάλ του Τσέλτεναμ την 1η Ιουλίου του 1995 λαμβάνοντας εγκωμιαστικές κριτικές, ενώ λόγω των ερωτικών σκηνών ο βρετανικός ραδιοφωνικός σταθμός Classic FM απαγόρευσε τη ραδιοφωνική μετάδοση του έργου καθώς κρίθηκε ακατάλληλη. Μετά το «Powder her face», o Τόμας Άντες συνέθεσετο 2004 τη δεύτερη όπερά του βασισμένη στην «Τρικυμία» του Σαίξπηρ, κατόπιν παραγγελίας της Βασιλικής Όπερας του Λονδίνου. Ακολούθησε το 2016 η τρίτη του όπερα «Ο εξολοθρευτής άγγελος», βασισμένη στην ομότιτλη σουρεαλιστική ταινία του Λουίς Μπουνιουέλ (1962). H όπερα θριάμβευσε στο Φεστιβάλ του Ζάλτσμπουργκ το 2016, γνώρισε αντίστοιχη ανταπόκριση όταν παρουσιάστηκε στο Κόβεντ Γκάρντεν του Λονδίνου και στη συνέχεια ενθουσίασε κοινό και κριτικούς στη Μετροπόλιταν.

Το λιμπρέτο του «Powder her face» φέρει την υπογραφή του μυθιστοριογράφου, κριτικού και δημοσιογράφου Φίλιπ Χένσερ, ο οποίος είχε την αρχική ιδέα για τη μεταφορά της ζωής της «βρόμικης δούκισσας» στο λυρικό θέατρο. Μέσα σε δύο πράξεις και οκτώ σκηνές, οι οποίες διαδραματίζονται στον χώρο ενός πολυτελούς ξενοδοχείου, ο Χένσερ καταθέτει ένα κωμικοτραγικό έργο γεμάτο γερές δόσεις μαύρου χιούμορ, σαρκασμό και πικάντικες ερωτικές σκηνές. Ο περίφημος στίχος «Να πηγαίνεις στο κρεβάτι νωρίς και συχνά» φαίνεται πως είχε υπαγορεύσει την πορεία της δούκισσας στη ζωή.

Στη μεγάλη παραγωγή της Εναλλακτικής Σκηνής της Ε.Λ.Σ. τη σκηνοθεσία υπογράφει ο Αλέξανδρος Ευκλείδης. Η παράσταση θα επιχειρήσει να αναδείξει τις λεπτές εννοιολογικές αποχρώσεις του έργου, αλλά και το προκλητικό, παιγνιώδες και απελευθερωτικό του χιούμορ. Το κινηματογραφικό σκηνικό αναπαριστά μια αίθουσα ενός ξενοδοχείου της δεκαετίας του ’30, που γερνάει παράλληλα με την πρωταγωνίστρια του έργου. Ο χώρος γίνεται ένας σιωπηλός μάρτυρας της πορείας της από τη δόξα και την ομορφιά στη μοναξιά και τη λήθη.«To Powder her face είναι από τις λίγες όπερες των τελευταίων τριάντα χρόνων που μπορούν τόσο εύκολα να διεκδικήσουν μια σημαντική θέση στην ιστορική συνέχεια του είδους. Η μορφολογική του πολυπλοκότητα, το εύρος των αναφορών του, η τολμηρή σύνδεσή του με την πολιτική πραγματικότητα της εποχής του και η υπόρρητη αλλά ευδιάκριτη κριτική των έμφυλων ταυτοτήτων συγκροτούν ένα εξαιρετικά πολυεπίπεδο έργο, που θα μπορούσαμε να αποκαλέσουμε και αριστούργημα, αν δεν ήταν τόσο ξεκάθαρο ότι το πρώτο που υπονομεύεται στο έργο του 24χρονου, όταν το έγραψε, συνθέτη είναι η ίδια η έννοια του αριστουργήματος», σημειώνει ο σκηνοθέτης.

Ο διακεκριμένος αρχιμουσικός Νίκος Βασιλείου, ένας μουσικός με βαθιά γνώση του σύγχρονου ρεπερτορίου, επιστρέφει στην Εναλλακτική Σκηνή της Ε.Λ.Σ., έχοντας την ευθύνη της μουσικής διεύθυνσης του εξαιρετικού συνόλου σύγχρονης μουσικής Ergon Ensemble σε ένα έργο υψηλών μουσικών και φωνητικών απαιτήσεων.

Τον ρόλο της δούκισσας ερμηνεύει η διακεκριμένη Αυστραλοβρετανή υψίφωνος Τζαστίν Βιάνι, η οποία έκανε το ντεμπούτο της στην όπερα το 2010, ερμηνεύοντας τον ρόλο της Σαλώμης στην ομώνυμη όπερα του Ρίχαρντ Στράους στο Δημοτικό Θέατρο Χαϊδελβέργης, και έκτοτε έχει διαγράψει μια αξιόλογη πορεία με σημαντικές εμφανίσεις και πληθώρα βραβείων. Η Βιάνι ερμήνευσε για πρώτη φορά τον ρόλο της Δούκισσας το 2012 σε παραγωγή της New York City Opera.

Η ακραία φωνητική γραφή του Τόμας Άντες, που απαιτεί ερμηνευτές με ιδιαίτερη φωνητική και υποκριτική δεξιοτεχνία, υποστηρίζεται, στους υπόλοιπους ρόλους του έργου, από τρεις ακμαίους πρωταγωνιστές της Ε.Λ.Σ , τη Χρύσα Μαλιαμάνη, τον Χρήστο Κεχρή και τον Γιάννη Γιαννίση.

Τα σκηνικά και κοστούμια είναι του Γιάννη Κατρανίτσα, ο οποίος επανέρχεται στην Ε.Λ.Σ. μετά την περσινή επιτυχία των «Γάμων του Φίγκαρο», οι φωτισμοί της Μελίνας Μάσχα και η κινησιολογία του Φώτη Διαμαντόπουλου

Σύνοψη
ΣΚΗΝΗ 1η – 1990
Η Δούκισσα πιάνει ξαφνικά μια Υπηρέτρια και έναν Ηλεκτρολόγο επ’ αυτοφώρω να την κοροϊδεύουν στη σουίτα της στον υψηλότερο όροφο ενός κορυφαίου ξενοδοχείου στο Ουέστ Εντ του Λονδίνου. Εξαιτίας της απροσεξίας τους, το παλτό της Εξοχότητάς Της λερώνεται. Καθώς αλλάζει, και οι τρεις εκφράζουν τον ομόφωνο θαυμασμό τους για τα ρούχα και το άρωμα της Εξοχότητάς Της, και διαφορετικές γνώμες για τις συνθήκες της ζωής της. Ακολουθεί η είσοδος ενός ατόμου.

ΣΚΗΝΗ 2η – 1934
Σε ένα μεγάλο σπίτι στην εξοχή αναμένεται ο Δούκας. Η κυρία Φρήλινγκ, πρώην «Πρωτοεμφανιζόμενη της χρονιάς», τον περιμένει με ανυπομονησία ενόσω μια Έμπιστη Φίλη της και κάποιος Λιμοκοντόρος συζητούν για το διαζύγιό της. Ένα ακόμα θέμα συζήτησης είναι οι πρόσφατες εξωσυζυγικές σχέσεις της Εξοχότητάς Της. Ακούγεται ένα τραγούδι και καταφθάνει η Εξοχότητά Του.

ΣΚΗΝΗ 3η – 1936
Το πολυσυζητημένο ενδιαφέρον για τον γάμο της Κυρίας Φρήλινγκ με την Εξοχότητά Του, δεν επηρεάζεται επ’ ουδενί από την προσωπική της κατάσταση ως διάσημης διαζευγμένης, και δίνεται μια μεγαλοπρεπής δεξίωση. Στο παρασκήνιο, μια προνοητική Σερβιτόρα ετοιμάζει περίτεχνα πιάτα.

ΣΚΗΝΗ 4η – 1953
Σε μια από τις συχνές επισκέψεις της στην πρωτεύουσα, η Εξοχότητά Της χαλαρώνει στο δωμάτιό της σε ένα από τα εξέχοντα ξενοδοχεία του Λονδίνου. Καλεί την Υπηρεσία Δωματίου και δίνει στον Σερβιτόρο το φιλικό καλωσόρισμα που την έχει καταστήσει τόσο δημοφιλή στο προσωπικό.

ΣΚΗΝΗ 5η – 1953
Στο μεταξύ, μετά την επιστροφή του από ένα πάρτι, η Εξοχότητά Του ψυχαγωγεί μια φιλενάδα του στο σπίτι. Συζητούν για την Εξοχότητά Της αποκαλύπτοντας πληροφορίες.

ΣΚΗΝΗ 6η – 1955
Καθώς η δίκη για το ιστορικό διαζύγιο πλησιάζει στο τέλος της και αναμένονται οι καταληκτικές παρατηρήσεις του Δικαστή, χασομέρηδες περίεργοι συζητούν τις αισθησιακές πλευρές της υπόθεσης, που τους προσέλκυσαν το ενδιαφέρον. Εκδίδεται η απόφαση και η Εξοχότητά Της αντιδρά.

ΣΚΗΝΗ 7η – 1970
Η Εξοχότητά Της παραχωρεί μια συνέντευξη στο υπέροχο δωμάτιό της στο ξενοδοχείο. Προσφέρει διαφωτιστικές γνώσεις από την εμπειρία της σε θέματα υγείας, ομορφιάς, ψυχαγωγίας, τα γυναικεία καπέλα και την αγγλική κοινωνία.

ΣΚΗΝΗ 8η – 1990
Η Εξοχότητά Της δέχεται δύο επισκέψεις από τον Διευθυντή του εκλεκτού ξενοδοχείου του Λονδίνου που ήταν το σπίτι της για περισσότερο από μια δεκαετία. Οριστικοποιούν τις λεπτομέρειες της επικείμενης αναχώρησής της και στο μεσοδιάστημα εκείνη συλλογίζεται. Αδειάζει τη σουίτα, η οποία στη συνέχεια ετοιμάζεται για τον επόμενο ένοικο.

Η ταυτότητα της παράστασης:
Μουσική διεύθυνση: Νίκος Βασιλείου
Σκηνοθεσία: Αλέξανδρος Ευκλείδης
Σκηνικά, κοστούμια: Γιάννης Κατρανίτσας
Φωτισμοί: Μελίνα Μάσχα
Κίνηση: Φώτης Διαμαντόπουλος 

Ερμηνεύουν: Τζαστίν Βιάνι, Χρύσα Μαλιαμάνη, Χρήστος Κεχρής, Γιάννης Γιαννίσης
Με το Ergon Ensemble

Powder her face, Εναλλακτική Σκηνή Εθνικής Λυρικής Σκηνής, Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος, 25, 27, 31 Οκτωβρίου και 2, 7, 9 Νοεμβρίου, ώρα 20:30 (Κυριακή ώρα 19:00). Τιμές εισιτηρίων: Γενική είσοδος 15€, 20€, φοιτητικό 10€. Προπώληση εισιτηρίων: Ταμεία Ε.Λ.Σ., τηλ. 213 0885700 (ομαδικές πωλήσεις τηλ. 213 0885742),
www.nationalopera.gr, καταστήματα Public, http://tickets.public.gr, εκδοτήρια Ticket Services, Πανεπιστημίου 39, εντός στοάς Πεσμαζόγλου, www.ticketservices.gr

• όπερα