Η παγωμένη Σηλυβρία του Ερντογάν – Από σύγχρονο καταφύγιο σε σύμβολο φόβου – Η φυλακή που κρατείται ο Εκρέμ Ιμάμογλου

Μια ώρα δυτικά της Κωνσταντινούπολης, η Σηλυβρία ήταν κάποτε το αρωματισμένο με λεβάντα καταφύγιο των αστών. Φημιζόταν για το γιαούρτι της και τα καλοκαιρινά της σπίτια που έβλεπαν στη Θάλασσα του Μαρμαρά.

Σήμερα όμως, το όνομα Σηλυβρία έχει αλλάξει σημασία. Στη συλλογική μνήμη των Τούρκων δεν παραπέμπει πια στο παραθαλάσσιο θέρετρο, αλλά στη φυλακή-μεγαθήριο που δεσπόζει λίγο παρακάτω στην ακτή: το σωφρονιστικό συγκρότημα όπου από τον Μάρτιο κρατείται ο δήμαρχος Κωνσταντινούπολης και πολιτικός αντίπαλος του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, Εκρέμ Ιμάμογλου.

Η Σηλυβρία εγκαινιάστηκε το 2008, προορισμένη να αντικαταστήσει τις παλιές ετοιμόρροπες φυλακές της πόλης. Ο τουρκικός Τύπος τότε θαύμαζε το μέγεθός της: ένα συγκρότημα εννέα φυλακών, σε έκταση σχεδόν 1 εκατομμυρίου τετραγωνικών μέτρων, με χωρητικότητα 11.000 κρατουμένων. Για τους 500 εργαζόμενους χτίστηκαν διαμερίσματα, τζαμί, αγορά, εστιατόριο και σχολείο για τα παιδιά τους –τόσο κοντά στα κελιά, που όπως έγραψε κρατούμενος, άκουγε τα παιδιά να απαγγέλλουν τον εθνικό ύμνο στην αυλή.

Η φυλακή έγινε τότε σύμβολο μιας «σύγχρονης» Τουρκίας που έδειχνε να προοδεύει. Κάθε κελί διέθετε τηλεόραση και ραδιόφωνο, οι είσοδοι είχαν σαρωτές αμφιβληστροειδούς, ενώ οι κρατούμενοι μπορούσαν να αθληθούν στο εσωτερικό γυμναστήριο ή στα δύο υπαίθρια γήπεδα ποδοσφαίρου.

Πολύ γρήγορα όμως, η Σηλυβρία συνδέθηκε με κάτι βαθύτερο: τις μεγάλες πολιτικές δίκες που εκτυλίχθηκαν εκεί πριν καν ολοκληρωθεί η κατασκευή της.

Ήταν η εποχή που εισαγγελείς αποκάλυπταν «συνωμοσίες» από το κοσμικό κατεστημένο – στρατηγούς, αρχηγούς αστυνομίας, δημοσιογράφους και δικηγόρους – για την ανατροπή της εκλεγμένης ισλαμικής κυβέρνησης.

Οι δίκες γίνονταν σε γυμναστήρια που μετατράπηκαν σε αίθουσες, με εκατοντάδες κατηγορούμενους κάθε φορά και δεκάδες στρατοχωροφύλακες να φρουρούν το συγκρότημα. Για πολλούς, η Σηλυβρία φάνταζε ως τόπος ιστορικής κάθαρσης από την κυριαρχία του στρατού πάνω στη δημοκρατία.

Μα όταν εκδόθηκαν οι πρώτες καταδικαστικές αποφάσεις το 2012, οι αμφιβολίες είχαν φουντώσει. Τα κατηγορητήρια ήταν γεμάτα λάθη, τυπογραφικά σφάλματα και πλαστά έγγραφα. Οι υποτιθέμενες συνωμοσίες αποδείχθηκαν ανύπαρκτες. Οι δίκες της Σηλυβρίας υπήρξαν προάγγελος όσων θα ακολουθούσαν: της χρήσης αστυνομίας και δικαστών για την εξουδετέρωση κάθε αντιπάλου.

Στη δεύτερη δεκαετία του Ερντογάν, μετά το αποτυχημένο πραξικόπημα, η καταστολή κλιμακώθηκε. Καταργήθηκαν ελευθερίες, συνελήφθησαν ακτιβιστές, δημοσιογράφοι, δικηγόροι, πολιτικοί και χιλιάδες απλοί πολίτες.

Ο πληθυσμός των φυλακών εκτοξεύτηκε: από 60.000 κρατούμενους το 2002, σε πάνω από 350.000 σήμερα – όσους έχουν μαζί όλες οι υπόλοιπες 45 χώρες του Συμβουλίου της Ευρώπης. Η Σηλυβρία, σχεδιασμένη για 11.000 ανθρώπους, φιλοξενεί πλέον 22.000, καθιστώντας την μία από τις μεγαλύτερες φυλακές του κόσμου.

Οι συνθήκες παραμένουν σκληρές. Ο συγγραφέας Αχμέτ Αλτάν, που φυλακίστηκε μετά το πραξικόπημα, περιέγραψε πώς την άνοιξη, πουλιά άφηναν λουλούδια για τις φωλιές τους στο μικρό, σκοτεινό προαύλιο του κελιού του. Μια μέρα τα μάζεψε σε ένα πλαστικό μπουκάλι για να στολίσει το κελί του. Την επόμενη, οι φύλακες του τα πήραν.

Δικηγόροι και πρώην κρατούμενοι κάνουν λόγο για κελιά 21 ατόμων όπου στοιβάζονται 50, για γεύματα που λιγοστεύουν, στρώματα που μοιράζονται σε βάρδιες και για παιχνίδια ποδοσφαίρου με 40 παίκτες στις εβδομαδιαίες προαυλίσεις. Συχνές είναι και οι καταγγελίες για ξυλοδαρμούς και ταπεινώσεις από τους φύλακες – κατηγορίες που οι αρχές αρνούνται. Το 2022, όταν ένας κρατούμενος πέθανε, η φυλακή μίλησε για καρδιακή προσβολή. Η οικογένειά του όμως υποστήριξε ότι το σώμα του ήταν μελανιασμένο από τα χτυπήματα.

Η κράτηση του Ιμάμογλου διαφέρει. Βρίσκεται σε απομόνωση, σε ειδική πτέρυγα για υψηλού προφίλ πολιτικούς κρατούμενους. Δεν έχουν ακουστεί καταγγελίες για σωματική κακοποίηση. Η τιμωρία είναι άλλη: η ίδια η τουρκική δικαστική διαδικασία, με προφυλακίσεις που διαρκούν χρόνια, δικαστές υπό πολιτική πίεση και τον κίνδυνο – όπως έζησε και ο Ιμάμογλου – ακόμη και ο δικηγόρος σου να βρεθεί κρατούμενος.

Σήμερα, η Σηλυβρία είναι το απόλυτο σύμβολο του μέχρι πού μπορεί να φτάσει ο Ερντογάν για να διατηρήσει την εξουσία του. Τόσο που η «παγωνιά της Σηλυβρίας» έγινε καθημερινή φράση: Silivri soğuk – «κάνει κρύο στη Σηλυβρία» – λέγεται μισοαστεία, μισοαπειλή, σε όποιον τολμά να ξεπεράσει τη γραμμή.

Πηγή: theguardian

• Εκρέμ Ιμάμογλου
• Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν
• Σηλυβρία
• Του​ρκία
• φυλακη