Η συμφωνία ΕΕ–Mercosur και οι αντιδράσεις των Ελλήνων αγροτών: Τι αλλάζει και πώς απειλούνται οι παραγωγοί

Σήμερα, Παρασκευή 9 Ιανουαρίου 2026, αναμένεται να δοθεί το «πράσινο φως» στην εμπορική συμφωνία μεταξύ Ευρωπαϊκής Ένωσης και Mercosur, της Νότιας Κοινής Αγοράς που περιλαμβάνει την Αργεντινή, τη Βολιβία, τη Βραζιλία, την Παραγουάη και την Ουρουγουάη. Παρά την ιστορική σημασία της συμφωνίας, έχει ήδη προκαλέσει έντονες αντιδράσεις στην Ευρώπη. Στην Ελλάδα, οι αγρότες έχουν από το πρωί στήσει μπλόκα και δηλώνουν ότι η συμφωνία απειλεί τα εισοδήματά τους και την επιβίωση των μικρών και μεσαίων παραγωγών.

Η ένταση απορρέει από το γεγονός ότι η συμφωνία ανοίγει την αγορά σε φθηνές εισαγωγές, οι οποίες μπορεί να θέσουν σε κίνδυνο τη βιωσιμότητα των ελληνικών προϊόντων. Το ζήτημα συνδέεται άμεσα με την Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ) και την ανάγκη προστασίας της εγχώριας παραγωγής σε ένα πιο ανταγωνιστικό διεθνές περιβάλλον.

Τι είναι η συμφωνία ΕΕ–Mercosur

Η Mercosur αποτελεί μια εμπορική και οικονομική ένωση χωρών της Νότιας Αμερικής, που δημιουργήθηκε το 1991 με σκοπό την ελεύθερη κυκλοφορία αγαθών, υπηρεσιών και κεφαλαίων μεταξύ των μελών της. Η ΕΕ βρίσκεται σε διαπραγματεύσεις με τη Mercosur εδώ και 25 χρόνια για την επίτευξη εμπορικής συμφωνίας που θα καταργεί σταδιακά δασμούς και περιορισμούς σε μια μεγάλη γκάμα προϊόντων.

Η συμφωνία δεν περιορίζεται μόνο στα αγροτικά προϊόντα: Aφορά ολόκληρο το εμπόριο και την παραγωγή, συμπεριλαμβάνοντας πρώτες ύλες όπως λίθιο, σιδηρομετάλλευμα, νικέλιο και άλλα ορυκτά, που οι χώρες της Mercosur παράγουν σε μεγάλη κλίμακα. Σύμφωνα με την πρόεδρο της Κομισιόν, Ούρσουλα Φον Ντερ Λάιεν, η συμφωνία στοχεύει στη διαφοροποίηση των προμηθευτών της ΕΕ και στη μείωση των υπερβολικών εξαρτήσεων από ορισμένες χώρες, ενισχύοντας την ανταγωνιστικότητα της Ένωσης.

Η ΕΕ αποτελεί τον δεύτερο μεγαλύτερο εμπορικό εταίρο της Mercosur, μετά την Κίνα και μπροστά από τις ΗΠΑ.

Ποιοι κλάδοι επηρεάζονται

Οι κύριοι τομείς που θα δεχθούν άμεσες επιπτώσεις είναι:

1. • Κρέας, ειδικά βοδινό
2. • Δημητριακά όπως καλαμπόκι και σιτάρι
3. • Σόγια
4. • Ζάχαρη
5. • Χυμοί φρούτων

Οι χώρες της Mercosur διαθέτουν τεράστιες καλλιεργήσιμες εκτάσεις και παραγωγική δυναμικότητα στον κτηνοτροφικό τομέα, γεγονός που ενισχύει τον ανταγωνισμό και εξηγεί τις αντιδράσεις της Γαλλίας και άλλων ευρωπαϊκών χωρών.

Ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν έχει δηλώσει ότι η χώρα του θα ψηφίσει κατά της συμφωνίας, επισημαίνοντας ότι οι μικροί παραγωγοί δεν θα μπορούν να ανταγωνιστούν τις χαμηλότερες τιμές εισαγωγής.

Γιατί αντιδρούν οι Έλληνες αγρότες

Όπως εξηγεί ο καθηγητής Γεώργιος Κάργας στο CNN (Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών), οι αγρότες φοβούνται ότι:

1. 1. Θα αναγκάζονται να πουλούν τα προϊόντα τους στις ίδιες τιμές με τα εισαγόμενα, οδηγώντας σε ζημιές ή αδιάθετα προϊόντα.
2. 2. Τα εισαγόμενα προϊόντα μπορεί να έχουν διαφορετικά πρότυπα παραγωγής, με χαμηλότερες προδιαγραφές ποιότητας ή περιβαλλοντικής συμμόρφωσης.
3. 3. Η φθηνή πρώτη ύλη μετατρέπεται σε ακριβά προϊόντα για τον καταναλωτή, ενώ οι παραγωγοί θα υποστούν πίεση για χαμηλότερες τιμές.

Η συμφωνία συνδέεται άμεσα με την ΚΑΠ, και οι αγρότες ζητούν δικλείδες ασφαλείας για την προστασία της εγχώριας παραγωγής.

Προτεινόμενα μέτρα για την προστασία της ελληνικής γεωργίας

Ο καθηγητής Κάργας τονίζει ότι μόνο μια συνολική δέσμη μέτρων μπορεί να αντιμετωπίσει την κρίση. Αυτά περιλαμβάνουν:

1. Μείωση κόστους παραγωγής (καύσιμα, ενέργεια, λιπάσματα, φυτοφάρμακα)
2. Στήριξη μέσω δημόσιων έργων όπως αρδευτικά και εγγειοβελτιωτικά έργα
3. Φθηνός τραπεζικός δανεισμός για μικροπαραγωγούς
4. Οργάνωση σε συνεταιριστική βάση για αύξηση της διαπραγματευτικής δύναμης
5. Γενναία στήριξη της αγροτικής παραγωγής ώστε οι μικροί και μεσαίοι παραγωγοί να ανταγωνιστούν αποτελεσματικά

Η εφαρμογή μόνο επιφανειακών μέτρων, όπως επιδοτήσεις ή μικρές μειώσεις κόστους, δεν θα αρκεί, η λύση απαιτεί βαθιές τομές στον προσανατολισμό και τη δομή της γεωργικής παραγωγής. Η συμφωνία ΕΕ–Mercosur σηματοδοτεί ένα νέο κεφάλαιο στις διεθνείς εμπορικές σχέσεις, αλλά φέρνει στο προσκήνιο τις ανισότητες παραγωγικής δυναμικότητας και τιμών. Οι Έλληνες αγρότες αντιμετωπίζουν άμεσες προκλήσεις, ειδικά στον κλάδο του κρέατος και των βασικών καλλιεργειών, ενώ η επιβίωση των μικρών παραγωγών εξαρτάται από την εφαρμογή συνολικών και στοχευμένων μέτρων στήριξης. Χωρίς βαθιές τομές στην αγροτική πολιτική, οι συνέπειες θα είναι εκρηκτικές, όχι μόνο για τους παραγωγούς αλλά και για την ελληνική διατροφική αυτάρκεια.

• Mercosur
• αγρότες
• Αγροτικές κινητοποιήσεις
• Βολιβία
• Ευρωπαϊκή Ένωση