Η τέχνη του φόβου: Πώς οι μυστικές υπηρεσίες τρομοκρατούν χωρίς να ρίξουν σφαίρα – Από τις κάρτες… γενεθλίων της Μοσάντ στους αόρατους εφιάλτες των deepfake

Τι σχέση μπορεί να έχει μια κάρτα γενεθλίων με τον σύγχρονο κυβερνοπόλεμο; Η απάντηση κρύβεται στις λεπτομέρειες των πιο εφευρετικών επιχειρήσεων μυστικών υπηρεσιών του 20ού και 21ου αιώνα. Από τις «ευχές» της Μοσάντ σε ναζί εγκληματίες μέχρι τις στοχευμένες ψηφιακές επιθέσεις σε αμυντικά συστήματα κρατών, η ψυχολογική πίεση παραμένει σταθερό εργαλείο της αντικατασκοπείας — μόνο τα μέσα αλλάζουν.

Όταν οι «ευχές» σκότωναν

Στη δεκαετία του ’80, η ισραηλινή Μοσάντ ανέπτυξε μία παράδοξη αλλά ιδιαίτερα αποτελεσματική τακτική: έστελνε κάρτες γενεθλίων σε φυγόδικους ναζί, κυρίως στη Λατινική Αμερική. Οι κάρτες δεν περιείχαν απειλές, αλλά φράσεις όπως «Δεν ξεχάσαμε» ή «Σε θυμόμαστε», υπονοώντας ξεκάθαρα πως οι διώκτες ήταν ακόμα εκεί. Το τέχνασμα εξυπηρετούσε δύο σκοπούς:

1. Επιβεβαίωση διευθύνσεων και ταυτοτήτων.

2. Ψυχολογική αποσταθεροποίηση του στόχου.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, όπως με τον διαβόητο Herbert Cukurs, η πίεση δεν ήταν μόνο ψυχολογική. Ο “Χασάπης της Ρίγας”, υπεύθυνος για χιλιάδες δολοφονίες Εβραίων, δολοφονήθηκε από ομάδα της Μοσάντ το 1965 στην Ουρουγουάη. Η εκτέλεση συνοδευόταν από σημείωμα:

«Ο Χασάπης της Ρίγας εκτελέστηκε.»

Από το χαρτί στο πληκτρολόγιο

Σήμερα, η κάρτα γενεθλίων αντικαταστάθηκε από emails-παγίδες, εικονικές ταυτότητες σε social media, deepfake αρχεία και κακόβουλο λογισμικό που όχι μόνο συλλέγει πληροφορίες αλλά και προκαλεί πανικό, σύγχυση ή δυσφήμηση.

Έρευνα: Τα Deepfakes μπορούν να προκαλέσουν μακροχρόνιες βλάβες στα παιδιά

Το 2020, οι υπηρεσίες ασφαλείας των ΗΠΑ και του Ισραήλ αποκάλυψαν δεκάδες απόπειρες ψυχολογικών επιχειρήσεων μέσω διαδικτύου από ιρανικές και ρωσικές πηγές. Ο στόχος ήταν πάντα ο ίδιος:

Να φοβίσουν, να παραπλανήσουν, να εκθέσουν.

Κυβερνοεπιθέσεις με πολιτικό μήνυμα

Οι επιθέσεις ransomware σε νοσοκομεία, ενεργειακές υποδομές και αεροδρόμια – όπως η επίθεση στην Colonial Pipeline το 2021 ή οι ψηφιακές διεισδύσεις σε ουκρανικά συστήματα – δεν είναι απλά χακαρίσματα. Είναι ψυχολογικά μηνύματα ισχύος και εκδίκησης.

«Ο κυβερνοχώρος είναι το νέο ταχυδρομείο των απειλών», δηλώνει στο Axios πρώην αναλυτής πληροφοριών. «Αλλά η λογική πίσω από αυτό παραμένει ίδια με τη Μοσάντ των ’80s: να κάνεις τον εχθρό να κοιμάται με το ένα μάτι ανοιχτό.»

Πόλεμος χωρίς σφαίρες, με λέξεις και pixels

Ειδικοί στην κυβερνοασφάλεια επισημαίνουν ότι οι ψυχολογικές επιχειρήσεις του 2020–2030 θα είναι πιο επικίνδυνες από ποτέ. Με την τεχνητή νοημοσύνη, την ανάλυση συμπεριφοράς σε πραγματικό χρόνο και τις μη ανιχνεύσιμες παρεμβάσεις, ένας εχθρός μπορεί να δεχθεί επίθεση χωρίς ποτέ να καταλάβει από πού ή γιατί.

Και αν η Μοσάντ χρειαζόταν μια κάρτα, σήμερα χρειάζεται απλώς… έναν αλγόριθμο.

• δολοφονίες Εβραίων
• Μοσάντ
• μυστικές υπηρεσίες