ΗΠΑ: Η ναυαρχίδα Gerald R. Ford ρίχνει άγκυρα στη Λατινική Αμερική – Τι σηματοδοτεί η άφιξή του για τις σχέσεις με τη Βενεζουέλα

Επίδειξη ισχύος κάνουν οι ΗΠΑ με την έλευση του αμερικανικού αεροπλανοφόρου Gerald R. Ford σε ύδατα ανοικτά της Λατινικής Αμερικής, εξέλιξη που σηματοδοτεί ενίσχυση της ήδη εντυπωσιακής ισχύος πυρός των μέσων που έχει αναπτύξει η Ουάσιγκτον στην περιοχή και ταυτόχρονα περαιτέρω κλιμάκωση της έντασης με τη Βενεζουέλα, η κυβέρνηση της οποίας κάνει λόγο για «ιμπεριαλιστική» απειλή. Η άφιξη του USS Ford, του μεγαλύτερου αεροπλανοφόρου στον κόσμο, για να υποστηριχτεί αυτή που η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ διαβεβαιώνει πως είναι επιχείρηση κατά της διακίνησης ναρκωτικών, συνέπεσε με στρατιωτικά γυμνάσια που ανακοινώθηκαν από το Καράκας, ενώ η Ρωσία, σύμμαχος του προέδρου Νικολάς Μαδούρο, καταδίκασε έντονα τα αμερικανικά αεροπορικά εναντίον ταχύπλοων που φέρονται να ανήκαν σε διακινητές ναρκωτικών.

Η αεροναυτική «δύναμη κρούσης του Gerald R. Ford εισήλθε την 11η Νοεμβρίου στη ζώνη» ευθύνης της SOUTHCOM, του μεικτού διοικητηρίου των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων που είναι αρμόδιο για τη νότια Αμερική, ανέφερε η ίδια με δελτίο Τύπου. Η ανάπτυξή του, που είχε αναγγελθεί από την Ουάσιγκτον την 24η Οκτωβρίου, σκοπό έχει να «υποστηριχτεί η εκτέλεση της διαταγής του προέδρου (Ντόναλντ Τραμπ) να εξαρθρωθούν διεθνείς εγκληματικές οργανώσεις και να αντιμετωπιστεί η ναρκωτρομοκρατία», κατά την ανακοίνωσή της.

Το αεροπλανοφόρο Gerald R. Ford, το πιο προηγμένο του αμερικανικού πολεμικού ναυτικού, μεταφέρει μεταξύ άλλων τέσσερις μοίρες μαχητικών αεροσκαφών και συνοδεύεται από τρία πυραυλοφόρα αντιτορπιλικά. Ήδη από τον Αύγουστο οι ΗΠΑ ανέπτυξαν στην Καραϊβική άλλα οκτώ πολεμικά πλοία επιφανείας – συμπεριλαμβανομένων πυραυλοφόρων αντιτορπιλικών και αποβατικών -, πυρηνοκίνητο υποβρύχιο και στο Πουέρτο Ρίκο αεροσκάφη F-35. Επισήμως, η Ουάσιγκτον κάνει λόγο για κινήσεις στο πλαίσιο επιχείρησης καταπολέμησης της διακίνησης ναρκωτικών προς την αμερικανική αγορά.

Η κυβέρνηση της Βενεζουέλας κατηγορεί από την πλευρά της την Ουάσιγκτον ότι χρησιμοποιεί τη διακίνηση ναρκωτικών ως προπέτασμα για να «επιβάλει αλλαγή καθεστώτος» στο Καράκας και να βάλει στο χέρι τα μεγάλα κοιτάσματα πετρελαίου που διαθέτει. Ο Aμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος πρόσφατα επιβεβαίωσε πως ενέκρινε μυστικές επιχειρήσεις της CIA στο έδαφος της Βενεζουέλας, δίνει μάλλον αντιφατικές ενδείξεις για τις προθέσεις του: έχει αναφερθεί σε χερσαία πλήγματα στο κράτος της Λατινικής Αμερικής κι έχει πει πως οι μέρες του Νικολάς Μαδούρο στην εξουσία είναι «μετρημένες», ταυτόχρονα όμως αποκλείει το ενδεχόμενο πολέμου.

«Αν πρέπει ως δημοκρατία, ως λαός, να εμπλακούμε σε ένοπλο αγώνα για να υπερασπιστούμε την ιερή κληρονομιά των απελευθερωτών και των απελευθερωτριών, θα είμαστε έτοιμοι να νικήσουμε», ήταν η αντίδραση του προέδρου της Βενεζουέλας. Ο ίδιος επικύρωσε νόμο με τον οποίο δημιουργείται νέο σώμα άμυνας που έχει «τη δύναμη» να αντιμετωπίσει τις ΗΠΑ.

«Απαράδεκτα» πλήγματα

Παράλληλα με την ανακοίνωση του Πενταγώνου, ο στρατός της Βενεζουέλας ανακοίνωσε «μαζική» ανάπτυξη δυνάμεών του σε όλη τη χώρα. Ο υπουργός Άμυνας Βλαντίμιρ Παδρίνο είπε πως 200.000 στρατιωτικοί συμμετείχαν σε άσκηση, αν και παρατηρήθηκαν κινήσεις των ενόπλων δυνάμεων σε μεγάλες πόλεις, όπως η πρωτεύουσα Καράκας. Η κυβέρνηση έχει ανακοινώσει επανειλημμένα γυμνάσια και ελιγμούς του στρατού στη χώρα. Οι κινήσεις αυτές έχουν άφθονη προβολή στα προσκείμενα στην κυβέρνησης μέσα ενημέρωσης, ωστόσο δεν είναι πάντα ορατές στο πεδίο. Ο κ. Παδρίνο, τονίζοντας πως η χώρα βρίσκεται σε επιφυλακή και είναι «φυλασσόμενη, προστατευμένη, αμυνόμενη», χαρακτήρισε τους αμερικανούς στρατιωτικούς «μισθοφόρους» οι οποίοι «δολοφονούν ανυπεράσπιστους ανθρώπους, είτε είναι διακινητές ναρκωτικών είτε όχι».

Από τις αρχές του Σεπτεμβρίου, οι ένοπλες δυνάμεις των ΗΠΑ έχουν εξαπολύσει κάπου είκοσι αεροπορικά πλήγματα στην Καραϊβική και στον Ειρηνικό, ερίζοντας – χωρίς να έχουν παρουσιάσει ποτέ αποδείξεις – πως μετέφεραν ναρκωτικά, σκοτώνοντας 76 ανθρώπους. Ειδικοί αμφισβητούν κατά πόσον είναι νόμιμες οι επιχειρήσεις αυτές. Ο Ύπατος Αρμοστής των Ηνωμένων Εθνών για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα Φόλκερ Τουρκ κάλεσε προχθές Δευτέρα την Ουάσιγκτον να εξετάσει τη νομιμότητα των πληγμάτων, κάνοντας λόγο για «ισχυρές ενδείξεις» πως αποτελούν εξωδικαστικές εκτελέσεις.

Χθες ο Ρώσος υπουργός Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ χαρακτήρισε τις επιχειρήσεις αυτές «απαράδεκτες». «Κατ’ αυτόν τον τρόπο, γενικά, δρουν χώρες (…) που θεωρούν ότι βρίσκονται υπεράνω των νόμων», τόνισε ο επικεφαλής της ρωσικής διπλωματίας κάνοντας δηλώσεις σε Ρώσους δημοσιογράφους που αναμεταδόθηκαν απευθείας από κρατικά τηλεοπτικά δίκτυα. Ο Νικολάς Μαδούρο, πιστός σύμμαχος του Βλαντίμιρ Πούτιν, ανακοίνωνε τον Μάιο νέα σύσφιγξη των σχέσεων του Καράκας με τη Μόσχα, με την υπογραφή συμφωνίας διμερούς συνεργασίας.
Η ανάπτυξη ολοένα περισσότερων στρατιωτικών μέσων των ΗΠΑ στην Καραϊβική προκαλεί έντονη ανησυχία στη Βραζιλία του Λούλα, όπως και στην Κολομβία του Γουστάβο Πέτρο — ο σοσιαλδημοκράτης πρόεδρος ανακοίνωσε χθες μέσω X πως έδωσε εντολή να ανασταλεί η ανταλλαγή πληροφοριών της Μπογοτά με την Ουάσιγκτον «όσο συνεχίζονται οι πυραυλικές επιθέσεις εναντίον πλεούμενων».

Ενώ ακόμη κι η Βρετανία, παρότι συγκαταλέγεται στους στενότερους συμμάχους των ΗΠΑ, αναγκάστηκε πριν από έναν μήνα και πλέον να αναστείλει την ανταλλαγή πληροφοριών με την Ουάσιγκτον όσον αφορά τη θέση πλεούμενων που πιστεύεται ότι μεταφέρουν ναρκωτικά στην Καραϊβική, διότι δεν θέλει να θεωρηθεί συνένοχη στα αμερικανικά αεροπορικά πλήγματα, ανέφερε χθες το CNN, επικαλούμενο πηγές του ενήμερες σχετικά. Όταν επικοινώνησε μαζί της το Γαλλικό Πρακτορείο η Ντάουνινγκ Στριτ περιορίστηκε να αναφέρει πως δεν επιθυμεί να σχολιάσει ζητήματα ασφαλείας και πληροφοριών.

Ένα «μήνυμα» με στρατηγικό βάθος

Το Gerald R. Ford, με περισσότερα από 75 αεροσκάφη και 4.500 μέλη πληρώματος, εισήλθε στα χωρικά ύδατα της Καραϊβικής υπό την αιγίδα της Νότιας Διοίκησης των ΗΠΑ (SOUTHCOM), η οποία έχει αυξήσει δραματικά την παρουσία της στην περιοχή τους τελευταίους μήνες. Επισήμως, η Ουάσιγκτον κάνει λόγο για «ναυτικές ασκήσεις ρουτίνας» και «ενίσχυση της συνεργασίας με συμμάχους στη Λ. Αμερική». Ωστόσο, η χρονική συγκυρία και η γεωγραφική τοποθέτηση δεν αφήνουν περιθώρια παρερμηνειών. Η Βενεζουέλα έχει βρεθεί στο επίκεντρο των διεθνών εντάσεων εξαιτίας της διεκδίκησης της επαρχίας Εσεκίμπο, μιας αμφισβητούμενης περιοχής πλούσιας σε πετρέλαιο και φυσικό αέριο, που ανήκει επισήμως στη Γουιάνα. Οι ΗΠΑ έχουν δηλώσει ρητά ότι στηρίζουν το Γεωργιανό κράτος, ενώ ο Μαδούρο έχει απαντήσει με σειρά στρατιωτικών ασκήσεων και ρητορική περί «ιμπεριαλιστικής απειλής».

Το ενεργειακό παρασκήνιο

Η περιοχή δεν είναι μόνο γεωπολιτικά κρίσιμη αλλά και ενεργειακά κομβική. Μετά τον πόλεμο στην Ουκρανία και την κρίση στις τιμές πετρελαίου, οι ΗΠΑ επιδιώκουν να εξασφαλίσουν εναλλακτικές πηγές προμήθειας στην αμερικανική ήπειρο. Η Γουιάνα, που πρόσφατα ανακάλυψε τεράστια κοιτάσματα, έχει γίνει το νέο «πετρελαϊκό Ελντοράντο» της Δύσης. Η παρουσία του USS Ford λειτουργεί, σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, και ως εγγύηση σταθερότητας για τα αμερικανικά συμφέροντα στην περιοχή.

Η ευρύτερη εικόνα

Η παρουσία του Gerald R. Ford σηματοδοτεί τη νέα φάση επαναδραστηριοποίησης των ΗΠΑ στη Λατινική Αμερική, σε μια εποχή που η Κίνα ενισχύει τη διείσδυσή της μέσω επενδύσεων και υποδομών. Η Ουάσιγκτον φαίνεται αποφασισμένη να υπενθυμίσει ότι θεωρεί την περιοχή «ζώνη στρατηγικού ενδιαφέροντος» — όπως άλλωστε διακήρυττε και το Δόγμα Μονρόε εδώ και δύο αιώνες. Αναλυτές εκτιμούν ότι η αποστολή του USS Ford δεν είναι παρά το προοίμιο μιας μακράς περιόδου γεωπολιτικής έντασης, με το Καράκας να χρησιμοποιεί την κρίση για εσωτερική συσπείρωση και τις ΗΠΑ να επιχειρούν να διασφαλίσουν την επιρροή τους απέναντι σε μια συμμαχία που περιλαμβάνει Ρωσία, Κίνα και Ιράν.

Το μόνο βέβαιο είναι ότι, από τα ανοιχτά της Καραϊβικής μέχρι τα διπλωματικά γραφεία της Ουάσιγκτον, η σκακιέρα της Λατινικής Αμερικής θερμαίνεται επικίνδυνα.

• USS Gerald R. Ford
• Βενεζουέλα
• ΗΠΑ