ΗΠΑ: Σε shutdown για πρώτη φορά μετά το 2018 – Ποιες υπηρεσίες πλήττονται, ποιοι μένουν χωρίς μισθό

Για πρώτη φορά έπειτα από έξι χρόνια, οι Ηνωμένες Πολιτείες μπήκαν και επίσημα σε καθεστώς shutdown τα μεσάνυχτα της Τρίτης (7 π.μ. ώρα Ελλάδος), καθώς δεν κατέστη δυνατή η επίτευξη συμφωνίας μεταξύ Ρεπουμπλικάνων και Δημοκρατικών για τη χρηματοδότηση της ομοσπονδιακής κυβέρνησης.

Η αποτυχία της Γερουσίας –που ελέγχεται από τους Ρεπουμπλικάνους– να εγκρίνει το νομοσχέδιο δαπανών οδήγησε στην αναστολή λειτουργίας μεγάλου μέρους του κρατικού μηχανισμού, με άμεσες συνέπειες για εκατοντάδες χιλιάδες ομοσπονδιακούς υπαλλήλους και βασικές δημόσιες υπηρεσίες.

Τι σημαίνει το shutdown

Κάθε οικονομικό έτος στις ΗΠΑ ξεκινά την 1η Οκτωβρίου και απαιτείται η έγκριση χρηματοδότησης από το Κογκρέσο. Όταν δεν ψηφίζεται πακέτο δαπανών ή τουλάχιστον μια προσωρινή παράταση (continuing resolution), πολλές ομοσπονδιακές υπηρεσίες αναστέλλουν τη λειτουργία τους.

Δεν σταματά βέβαια όλος ο κρατικός μηχανισμός. Παραμένουν ενεργές η φύλαξη των συνόρων, οι υπηρεσίες υγείας, η αστυνόμευση και οι αερομεταφορές. Ωστόσο, χιλιάδες εργαζόμενοι τίθενται σε άδεια άνευ αποδοχών. Στο παρελθόν οι μισθοί τους καταβλήθηκαν αναδρομικά, ωστόσο η καθημερινότητα πολιτών και υπηρεσιών υφίσταται σοβαρές διαταραχές.

Ποιες υπηρεσίες πλήττονται

Μεταξύ άλλων, επηρεάζονται:
• τα εθνικά πάρκα,
• οι επιθεωρήσεις τροφίμων,
• τα προγράμματα προσχολικής εκπαίδευσης,
• η έκδοση φοιτητικών δανείων και
• υπηρεσίες κοινωνικής πρόνοιας.

Οι συντάξεις και τα επιδόματα του Medicare συνεχίζουν να καταβάλλονται, αλλά η επεξεργασία νέων αιτήσεων μπορεί να «παγώσει». Ένα παρατεταμένο shutdown θα μπορούσε επίσης να δημιουργήσει καθυστερήσεις στις μετακινήσεις και να έχει ισχυρό αντίκτυπο στην οικονομία.

Ενδεικτικά, το 2019 χιλιάδες φοιτητές αντιμετώπισαν προβλήματα με φορολογικά έγγραφα για υποτροφίες, ενώ το υπουργείο Γεωργίας προειδοποιούσε ότι τα κουπόνια τροφίμων θα εξαντλούνταν σε λίγες εβδομάδες.

Ιστορικό και προηγούμενα παραδείγματα

Από το 1980 έχουν καταγραφεί 15 shutdowns – είτε πλήρη είτε μερικά, ανάλογα με το αν κάποιες υπηρεσίες είχαν εξασφαλισμένη χρηματοδότηση. Το τρέχον χαρακτηρίζεται πλήρες, καθώς καμία από τις 12 νομοθετικές πράξεις που συγκροτούν τον προϋπολογισμό δεν εγκρίθηκε από Βουλή και Γερουσία.

Το προηγούμενο shutdown είχε σημειωθεί το 2018, κατά την πρώτη θητεία του Ντόναλντ Τραμπ, με αιτία τη χρηματοδότηση του τείχους στα σύνορα με το Μεξικό. Διήρκεσε 35 ημέρες, το μεγαλύτερο στην ιστορία, με κόστος περίπου 11 δισ. δολάρια για την οικονομία – εκ των οποίων τα 3 δισ. χάθηκαν οριστικά. Περίπου 800.000 ομοσπονδιακοί υπάλληλοι έμειναν τότε χωρίς μισθό.

Τα shutdowns έχουν καταστεί σχεδόν σύνηθες φαινόμενο στην αμερικανική πολιτική σκηνή, με οκτώ να καταγράφονται μόνο επί προεδρίας Ρόναλντ Ρέιγκαν. Ο λόγος βρίσκεται στη θεσμική ιδιαιτερότητα του αμερικανικού συστήματος, όπου η ψήφιση του προϋπολογισμού δεν συνδέεται με ψήφο εμπιστοσύνης στην κυβέρνηση, αφήνοντας περιθώριο για πολιτικά αδιέξοδα.

Η σημερινή ιδιαιτερότητα

Σε αντίθεση με παλαιότερες κρίσεις, η τρέχουσα διοίκηση Τραμπ εμφανίζεται διατεθειμένη να αφήσει μεγάλα τμήματα του κράτους «κλειστά» για μεγάλο χρονικό διάστημα. Αναλυτές εκτιμούν ότι το shutdown χρησιμοποιείται πλέον ως εργαλείο για τη μόνιμη μείωση «μη απαραίτητων» θέσεων εργασίας, κάτι που θα μπορούσε να μεταβάλει τους κανόνες του παιχνιδιού στη λειτουργία της αμερικανικής κυβέρνησης.

• shutdown
• ΗΠΑ