Ιράν – ΗΠΑ: Στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων στο Πακιστάν με φόντο απειλές και εύθραυστη εκεχειρία

Οι πρώτες απευθείας –έστω και έμμεσες– συνομιλίες μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ ξεκινούν τις πρώτες πρωινές ώρες του Μεγάλου Σαββάτου (ώρα Ελλάδας) στο Ισλαμαμπάντ, σε μια προσπάθεια αποκλιμάκωσης της έντασης που παραμένει σε οριακό σημείο στη Μέση Ανατολή, με φόντο την εύθραυστη εκεχειρία και τις απειλές για νέα στρατιωτική σύγκρουση.

Η συνάντηση φιλοξενείται στο ξενοδοχείο Serena της πακιστανικής πρωτεύουσας, η οποία έχει μετατραπεί σε «φρούριο», με περίπου 10.000 αστυνομικούς και στρατιώτες να έχουν αναπτυχθεί γύρω από κρίσιμα σημεία της πόλης.

Ποιοι συμμετέχουν στις διαπραγματεύσεις Ιράν – ΗΠΑ;

Επικεφαλής της αμερικανικής αντιπροσωπείας είναι ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Τζέι Ντι Βανς, ο οποίος αναχώρησε την Παρασκευή από την Ουάσινγκτον με προορισμό το Ισλαμαμπάντ. Σύμφωνα με διεθνή μέσα, στις συνομιλίες αναμένεται να συμμετάσχουν επίσης πρόσωπα με βαρύνουσα επιρροή στην αμερικανική εξωτερική πολιτική.

Από την πλευρά της Τεχεράνης, αν και δεν υπάρχει επίσημη επιβεβαίωση, εκτιμάται ότι θα εκπροσωπηθεί από τον υπουργό Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί και τον πρόεδρο του Κοινοβουλίου Μοχάμεντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ.

Ωστόσο, ιρανικές πηγές αφήνουν ανοιχτό το ενδεχόμενο ακόμη και μη συμμετοχής υψηλόβαθμων αξιωματούχων, λόγω της έντασης που έχει προκαλέσει η πρόσφατη επίθεση του Ισραήλ στον Λίβανο.

Πώς θα διεξαχθούν οι συνομιλίες στο Ισλαμαμπάντ;

Οι διαπραγματεύσεις δεν θα γίνουν με απευθείας επαφή των δύο πλευρών. Αντίθετα, οι αντιπροσωπείες θα βρίσκονται σε ξεχωριστές αίθουσες, με το Πακιστάν να λειτουργεί ως ενδιάμεσος διαμεσολαβητής, μεταφέροντας προτάσεις και απαντήσεις.

Η πρωτοβουλία της διαμεσολάβησης ανήκει στο Πακιστάν, με τη στήριξη χωρών όπως η Τουρκία, το Ομάν και η Σαουδική Αραβία, σε μια προσπάθεια να αποφευχθεί περαιτέρω αποσταθεροποίηση στην περιοχή.

Δεν αποκλείεται οι συνομιλίες να συνεχιστούν και την Κυριακή, εφόσον υπάρξει έστω και περιορισμένη πρόοδος.

Τι ζητούν Ιράν και ΗΠΑ από τη συμφωνία;

Στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων βρίσκονται κρίσιμα ζητήματα με βαθιές γεωπολιτικές προεκτάσεις. Το Ιράν έχει ήδη καταθέσει ένα σχέδιο 10 σημείων, το οποίο ο Ντόναλντ Τραμπ χαρακτήρισε ως «καλή βάση», χωρίς όμως να το αποδέχεται πλήρως.

Η Τεχεράνη θέτει ως βασικές προϋποθέσεις την άμεση παύση των επιθέσεων του Ισραήλ στον Λίβανο, την άρση των διεθνών κυρώσεων, την αναγνώριση του δικαιώματος εμπλουτισμού ουρανίου και αποζημιώσεις για τις ζημιές που έχει υποστεί από στρατιωτικά πλήγματα.

Από την άλλη πλευρά, οι ΗΠΑ ζητούν το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ για την ελεύθερη ναυσιπλοΐα και τον περιορισμό του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και σε δύο προϋποθέσεις που, σύμφωνα με ιρανικές δηλώσεις, δεν έχουν ακόμη υλοποιηθεί: η πλήρης κατάπαυση του πυρός στον Λίβανο και η αποδέσμευση ιρανικών περιουσιακών στοιχείων πριν την έναρξη των συνομιλιών.

Υπάρχουν πιθανότητες συμφωνίας ή νέας κρίσης;

Οι προσδοκίες παραμένουν χαμηλές. Διπλωματικές πηγές και αναλυτές εκτιμούν ότι δύσκολα θα υπάρξει άμεση συμφωνία, ωστόσο θεωρούν πιθανό ένα πρώτο βήμα αποκλιμάκωσης.

Την ίδια ώρα, η ρητορική παραμένει σκληρή. Ο Αμερικανός πρόεδρος προειδοποίησε ότι σε περίπτωση αποτυχίας των διαπραγματεύσεων, οι ΗΠΑ είναι έτοιμες να προχωρήσουν σε νέα στρατιωτικά πλήγματα κατά του Ιράν.

Στην πράξη, το βασικό ζητούμενο για όλες τις πλευρές φαίνεται να είναι μια προσωρινή «ανάσα» χρόνου, που θα επιτρέψει τη συνέχιση των διπλωματικών επαφών και θα αποτρέψει μια γενικευμένη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή.