Ιράν – Ισραήλ: Η Κρίση των Ομήρων, το Παλαιστινιακό Ζήτημα, οι θρησκευτικές διαφορές – Το ιστορικό πλαίσιο «μιας έχθρας με βαθιές ρίζες»

Ο ανταγωνισμός μεταξύ Ιράν και Ισραήλ έχει βαθιές ιστορικές ρίζες, αλλά εντάθηκε σημαντικά μετά την Ιρανική Επανάσταση του 1979.

Πριν από την επανάσταση, το Ιράν και το Ισραήλ είχαν σχετικά φιλικές σχέσεις υπό την κυριαρχία του Σάχη Μοχάμεντ Ρεζά Παχλαβί.

Ωστόσο, μετά την επανάσταση, η οποία οδήγησε στην ίδρυση μιας ισλαμικής δημοκρατίας στο Ιράν, η σχέση επιδεινώθηκε ραγδαία.

Ισραήλ: Ολοκληρώθηκε το πολεμικό υπουργικό συμβούλιο – Επώδυνη απάντηση στο Ιράν, αλλά όχι σε κλιμάκωση

Η νέα ιρανική κυβέρνηση, με επικεφαλής τον Αγιατολάχ Χομεϊνί, υιοθέτησε μια αντι-ισραηλινή στάση, καταγγέλλοντας την ύπαρξη του Ισραήλ και υποστηρίζοντας παλαιστινιακές μαχητικές ομάδες όπως η Χαμάς και η Χεζμπολάχ.

Αυτή η στάση, σε συνδυασμό με την υποστήριξη του Ιράν στους αντι-ισραηλινούς πληρεξούσιους στην περιοχή, έχει τροφοδοτήσει έκτοτε τις εντάσεις μεταξύ των δύο χωρών.

Αρκετά βασικά γεγονότα, όπως η υποστήριξη του Ιράν στη Χεζμπολάχ κατά τη διάρκεια του εμφυλίου πολέμου του Λιβάνου και της ισραηλινοπαλαιστινιακής σύγκρουσης, καθώς και οι ανησυχίες του Ισραήλ για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, έχουν επιδεινώσει περαιτέρω τον ανταγωνισμό όλα αυτά τα χρόνια. Έτσι, ενώ υπήρχαν ιστορικές εντάσεις, ήταν μετά την Ιρανική Επανάσταση που έγινε ιδιαίτερα έντονη η αντιπαλότητα μεταξύ του Ιράν και του Ισραήλ.

Επίθεση Ιράν στο Ισραήλ: «Μπορεί να υπάρξει ισχυρή ανταπάντηση» αναφέρουν οι ΗΠΑ – «Λίστα ιρανικών στόχων» ζητήθηκε κατά τη συνεδρίαση του Ισραηλινού πολεμικού συμβουλίου

Θρησκευτικές διαφορές: Το Ιράν είναι κατά κύριο λόγο σιίτες μουσουλμάνοι, ενώ το Ισραήλ είναι ένα κατά κύριο λόγο εβραϊκό κράτος.

Αυτό το θρησκευτικό χάσμα έχει συμβάλει στο ιδεολογικό χάσμα μεταξύ των δύο χωρών. Επιπλέον, η επαναστατική ιδεολογία του Ιράν, η οποία έχει τις ρίζες της στο σιιτικό Ισλάμ και ζητά την εξάλειψη του Ισραήλ, έχει τροφοδοτήσει τη θρησκευτική εχθρότητα.

Το Παλαιστινιακό Ζήτημα: Η ισραηλινο-παλαιστινιακή σύγκρουση είναι ένα κεντρικό ζήτημα στη Μέση Ανατολή και το Ιράν έχει τοποθετηθεί ως ένθερμος υποστηρικτής της παλαιστινιακής υπόθεσης. Η υποστήριξη του Ιράν στις παλαιστινιακές μαχητικές ομάδες, όπως η Χαμάς και η Ισλαμική Τζιχάντ, και η αντίθεσή του στις πολιτικές του Ισραήλ στα κατεχόμενα εδάφη ήταν βασικά σημεία διαμάχης.

Γεωπολιτική αντιπαλότητα: Ιράν και Ισραήλ ανταγωνίζονται για επιρροή και ισχύ στη Μέση Ανατολή. Το Ιράν επιδιώκει να επεκτείνει την επιρροή του μέσω συμμαχιών με διάφορους περιφερειακούς παράγοντες και πληρεξούσιους, ενώ το Ισραήλ βλέπει το Ιράν ως στρατηγική απειλή για την ασφάλεια και τα περιφερειακά του συμφέροντα.

Η Ιρανική Επανάσταση του 1979: Η επανάσταση οδήγησε στην ανατροπή της φιλοδυτικής μοναρχίας του Ιράν και στην εγκαθίδρυση μιας ισλαμικής δημοκρατίας. Η αντιδυτική και αντι-ισραηλινή στάση της νέας ιρανικής κυβέρνησης σηματοδότησε μια σημαντική αλλαγή στην εξωτερική πολιτική του Ιράν και έθεσε το υπόβαθρο για τον ανταγωνισμό με το Ισραήλ.

Η Κρίση των Ομήρων: Το 1979, Ιρανοί επαναστάτες κατέλαβαν την Πρεσβεία των ΗΠΑ στην Τεχεράνη και κράτησαν ομήρους Αμερικανούς διπλωμάτες για 444 ημέρες. Αυτό το γεγονός επέτεινε τις σχέσεις του Ιράν όχι μόνο με τις Ηνωμένες Πολιτείες αλλά και με το Ισραήλ, το οποίο ήταν στενός σύμμαχος των Η.Π.Α.

Το Ισραηλινο-Περσικό Ιστορικό Πλαίσιο: Ενώ το Ιράν και το Ισραήλ είναι σύγχρονα κράτη, η ιστορική σύνδεση μεταξύ του εβραϊκού λαού και της περσικής αυτοκρατορίας χρονολογείται από την αρχαιότητα. Αυτό το ιστορικό σκηνικό προσθέτει ένα άλλο επίπεδο πολυπλοκότητας στη σχέση.

Αυτοί οι παράγοντες, μεταξύ άλλων, συνέβαλαν στη βαθιά αντιπαλότητα μεταξύ του Ιράν και του Ισραήλ, διαμορφώνοντας τις αλληλεπιδράσεις και τις συγκρούσεις τους όλα αυτά τα χρόνια.

• Ιράν
• Ισραήλ
• ιστορικό πλαίσιο