Δημοσίευση: ’
Ιράν: Σε «υπαρξιακή κρίση» το θεοκρατικό καθεστώς του Χαμενεΐ – Παγκόσμιος φόβος για επιτάχυνση του πυρηνικού προγράμματος της Τεχεράνης
Ο θάνατος του Προέδρου Ραϊσί σε συνδυασμό με τον χαμό του υπουργού Εξωτερικών Αμίρ-Αμπντολαχιάν, έχει προκαλέσει ισχυρούς τριγμούς στο ήδη εύθραυστο πολιτικό σύστημα του Ιράν.
Ο θάνατος του Προέδρου Ραϊσί σε συνδυασμό με τον χαμό του υπουργού Εξωτερικών Αμίρ-Αμπντολαχιάν, έχει προκαλέσει ισχυρούς τριγμούς στο ήδη εύθραυστο πολιτικό σύστημα του Ιράν.
Η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν, υπό την καθοδήγηση του Ανώτατου Ηγέτη Αλί Χαμενεΐ, βρίσκεται ενώπιον μιας από τις πιο κρίσιμες και αβέβαιες φάσεις της μετα-επαναστατικής ιστορίας της. Ο αιφνίδιος θάνατος του Προέδρου Εμπραχίμ Ραϊσί, η επιδείνωση των κοινωνικοοικονομικών δεικτών και η ραγδαία γεωπολιτική απομόνωση δημιουργούν ένα εκρηκτικό μείγμα. Το θεοκρατικό καθεστώς δείχνει να ακροβατεί μεταξύ της διατήρησης της εξουσίας και της εντεινόμενης εσωτερικής απονομιμοποίησης, ενώ την ίδια στιγμή, η Δύση και το Ισραήλ εκφράζουν έντονη ανησυχία για πιθανή επιτάχυνση του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος.
Η απώλεια του Ραϊσί και το κενό εξουσίας
Ο θάνατος του Προέδρου Ραϊσί σε συνδυασμό με τον χαμό του υπουργού Εξωτερικών Αμίρ-Αμπντολαχιάν, έχει προκαλέσει ισχυρούς τριγμούς στο ήδη εύθραυστο πολιτικό σύστημα του Ιράν. Ο Ραϊσί θεωρούταν το «πουλέν» του Χαμενεΐ και επικρατέστερος διάδοχός του στην ανώτατη ηγεσία. Η απουσία του πυροδοτεί εσωτερικές διεργασίες ισχύος μεταξύ του πανίσχυρου Σώματος των Φρουρών της Επανάστασης (IRGC), των σκληροπυρηνικών και του παλιού συστήματος κληρικών που στηρίζει τον Χαμενεΐ.
Η προεδρική εκλογή που έχει ανακοινωθεί για τα τέλη Ιουνίου αναμένεται να είναι περισσότερο διαχειριστική παρά δημοκρατική. Τα ονόματα που προκρίνονται φαίνεται να είναι πρόσωπα βαθιά συνδεδεμένα με τον μηχανισμό ασφαλείας και καταστολής. Εάν δεν προκύψει ένα νέο “πρόσωπο-γέφυρα” που να συνενώνει την σιιτική ιδεολογία με την πολιτική σταθερότητα, το κενό που αφήνει ο Ραϊσί ενδέχεται να μετατραπεί σε υπαρξιακή κρίση για το καθεστώς.
Κοινωνική κόπωση και υποβόσκουσα εξέγερση
Το καθεστώς Χαμενεΐ αντιμετωπίζει αυξανόμενη κοινωνική δυσαρέσκεια. Από τις εξεγέρσεις του 2009 μέχρι τις μαζικές διαδηλώσεις που ακολούθησαν τη δολοφονία της Μαχσά Αμινί το 2022, ο λαός του Ιράν —κυρίως η νεολαία και οι γυναίκες— εκφράζουν επανειλημμένα την αποστροφή τους προς το καταπιεστικό καθεστώς. Η κρατική απάντηση παραμένει σταθερά κατασταλτική, όμως τα θεμέλια του συστήματος δείχνουν να διαβρώνονται.
Η οικονομική κατάρρευση, οι κυρώσεις, η ανεργία και ο πληθωρισμός απομυζούν την κοινωνική αντοχή. Το θεοκρατικό αφήγημα, που παλιότερα έδινε εθνική ταυτότητα και ιδεολογική υπόσταση, σήμερα δεν εμπνέει — αντίθετα, αποξενώνει. Το Ιράν του 2025 είναι μία κοινωνία γεμάτη αντιφάσεις, φόβους και ελπίδες που δεν εκφράζονται.
Πυρηνικός εφιάλτης και γεωπολιτική κλιμάκωση
Μέσα σε αυτό το κλίμα εσωτερικής αποσταθεροποίησης, το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν επιστρέφει δυναμικά στην πρώτη γραμμή των διεθνών ανησυχιών. Οι εκτιμήσεις των Δυτικών υπηρεσιών πληροφοριών και του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας (IAEA) δείχνουν πως η Τεχεράνη διαθέτει πλέον αρκετό εμπλουτισμένο ουράνιο για την κατασκευή αρκετών πυρηνικών όπλων, αν το αποφασίσει.
Η εξίσωση περιπλέκεται με την εμπλοκή του Ιράν στον άξονα Ρωσίας-Κίνας, την υποστήριξή του σε παραστρατιωτικές ομάδες όπως η Χεζμπολάχ και οι Χούθι, αλλά και τις απειλές κατά του Ισραήλ. Ο φόβος είναι ότι ένα καθεστώς σε κρίση ενδέχεται να καταφύγει σε μια επίδειξη πυρηνικής ισχύος είτε ως αποτρεπτικό εργαλείο είτε ως μοχλό πίεσης σε μια νέα διαπραγμάτευση με τη Δύση.
Η πιθανότητα ενός προληπτικού πλήγματος από το Ισραήλ ή μια συντονισμένη επιχείρηση με τις ΗΠΑ δεν μπορεί να αποκλειστεί, ιδιαίτερα αν υπάρξουν ενδείξεις ότι το Ιράν περνά το κατώφλι της «πυρηνικής ικανότητας». Σε αυτή την περίπτωση, το φάσμα ενός γενικευμένου πολέμου στη Μέση Ανατολή γίνεται πραγματικότητα.
Η Δύση αμήχανη, η κοινωνία στα όριά της
Ο θάνατος του Ραϊσί και η τρέχουσα πολιτική ρευστότητα έχουν αφήσει τη Δύση χωρίς σαφείς συνομιλητές στην Τεχεράνη. Η πολιτική του «maximum pressure» φαίνεται να έχει αποτύχει μακροπρόθεσμα, ενώ η επαναφορά της Συμφωνίας του 2015 (JCPOA) μοιάζει πλέον ουτοπική. Αντίθετα, το Ιράν φαίνεται να βαδίζει προς το δικό του μοντέλο «βόρειοκορεατικοποίησης»: πολιτική αυταρχικότητα, οικονομική αυτάρκεια και στρατιωτική υπερεπένδυση.
Το ερώτημα που κυριαρχεί πλέον είναι εάν η πτώση του καθεστώτος είναι πιθανή ή αν το Ιράν θα εισέλθει σε μία νέα εποχή πιο σκοτεινή, πιο απρόβλεπτη και πιο επικίνδυνη. Σε κάθε περίπτωση, η υπαρξιακή κρίση της Ισλαμικής Δημοκρατίας δεν είναι απλώς ιρανική υπόθεση: είναι παγκόσμια απειλή.
ολες οι ειδησεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, στο Newpost.gr