Ισπανία: Από τις φονικές πλημμύρες στην Βαλένθια, μέχρι τη Μεσόγειο – Τι είναι το φαινόμενο DANA – Συναγερμός για την Ελλάδα τους μήνες του φθινοπώρου

Οι φονικές πλημμύρες που έχουν σκοτώσει δεκάδες ανθρώπους στην Ισπανία προκλήθηκαν από ένα καταστροφικό καιρικό φαινόμενο στο οποίο ο ψυχρός και θερμός αέρας συναντώνται και δημιουργούν ισχυρά σύννεφα βροχής, ένα μοτίβο που πιστεύεται ότι εμφανίζεται συχνότερα λόγω της κλιματικής αλλαγής. Το φαινόμενο αυτό ονομάζεται DANA.

Τι είναι το φαινόμενο DANA και πως προκαλείται

Το φαινόμενο είναι γνωστό τοπικά ως DANA, ένα ισπανικό ακρωνύμιο για το απομονωμένο κοίλωμα σε μεγάλο υψόμετρο, και σε αντίθεση με τις κοινές καταιγίδες ή θύελλες, μπορεί να σχηματιστεί ανεξάρτητα από πολικά ή υποτροπικά ρεύματα αερίων μαζών.

Όταν ψυχρός αέρας πνέει πάνω από τα ζεστά νερά της Μεσογείου, προκαλεί την άνοδο θερμότερου αέρα γρήγορα και τον σχηματισμό πυκνών σύννεφων, γεμάτων νερό, που μπορούν να παραμείνουν στην ίδια περιοχή για πολλές ώρες, αυξάνοντας τις καταστροφικές τους δυνατότητες.

Το φαινόμενο προκαλεί ορισμένες φορές έντονη χαλαζόπτωση και ανεμοστρόβιλους όπως φάνηκε αυτή την εβδομάδα, λένε μετεωρολόγοι.

Η ανατολική και η νότια Ισπανία είναι ιδιαίτερα ευαίσθητες στο φαινόμενο λόγω της θέσης τους μεταξύ Ατλαντικού Ωκεανού και Μεσογείου. Ζεστές, υγρές αέριες μάζες και ψυχρές μάζες συναντώνται σε μια περιοχή όπου τα βουνά ευνοούν τον σχηματισμό σύννεφων καταιγίδας και βροχοπτώσεων.

Το DANA αυτής της εβδομάδας ήταν μία από τις τρεις πιο έντονες τέτοιες καταιγίδες τον περασμένο αιώνα στην περιοχή της Βαλένθια, δήλωσε ο Ρούμπεν ντελ Κάμπο, εκπρόσωπος της εθνικής μετεωρολογικής υπηρεσίας Aemet.

«Οι προβλέψεις ήταν σύμφωνες με αυτό που συνέβη. Αλλά σε μια περιοχή μεταξύ Ουτιέλ και Τσίβα στην επαρχία της Βαλένθια, η βροχόπτωση ξεπέρασε τα 300 λίτρα ανά τετραγωνικό μέτρο. Σε αυτήν την περιοχή, τα συστήματα καταιγίδων σχηματίστηκαν και αναδημιουργούνταν συνεχώς”, εξήγησε.

Ενώ οι ειδικοί λένε ότι θα χρειαστεί χρόνος για να αναλυθούν όλα τα δεδομένα για να διαπιστωθεί εάν το συγκεκριμένο DANA προκλήθηκε από την κλιματική αλλαγή, οι περισσότεροι συμφωνούν ότι η αύξηση της θερμοκρασίας στη Μεσόγειο και οι θερμότερες και υγρότερες ατμοσφαιρικές συνθήκες συμβάλλουν στη δημιουργία συχνότερων ακραίων επεισοδίων.

Una gran persona jamás abandona a su mascota. Ni con el agua al cuello inundándose su casa en Valencia mientras la rescatan.
Toda mi admiración👏🏻 pic.twitter.com/d4uO8EzLft

— Fran Navarro (@fran_navarr0) October 30, 2024

«Δεν μπορούμε να πούμε τίποτα στο πόδι, εκτός από το ότι στο πλαίσιο της κλιματικής αλλαγής, αυτού του είδους τα γεγονότα θα είναι πιο συχνά και πιο έντονα», δήλωσε ο Ισπανός μετεωρολόγος και ερευνητής δρ. Ερνέστο Ροντρίγκεθ Καμίνο.

Πριν επινοηθεί ο όρος DANA στις αρχές της δεκαετίας του 2000, κάθε δυνατή βροχόπτωση το φθινόπωρο, χαρακτηριστικό του μεσογειακού κλίματος, συνηθιζόταν η δημοφιλής ονομασία “gota fria” (ψυχρή σταγόνα) στην Ισπανία και σε μέρη της Γαλλίας. Ο όρος εξακολουθεί να χρησιμοποιείται ευρέως στην καθομιλουμένη.

Η προέλευσή του χρονολογείται από το 1886 όταν Γερμανοί επιστήμονες εισήγαγαν την ιδέα του “kaltlufttropfen”, ή σταγόνα ψυχρού αέρα, για να περιγράψουν την αναταραχή σε μεγάλο υψόμετρο αλλά χωρίς εμφανή αντανάκλαση στην επιφάνεια.

Η Aemet λέει ότι η έννοια των ψυχρών σταγόνων είναι ξεπερασμένη και ορίζει το DANA ως ένα κλειστό κοίλωμα σε μεγάλο υψόμετρο που έχει απομονωθεί και διαχωριστεί από έναν συσχετιζόμενο αεροχείμαρρο. Η Aemet λέει ότι τα DANA ορισμένες φορές παραμένουν στάσιμα ή ακόμη και κινούνται προς τα πίσω, από την ανατολή προς τη δύση.

Ανησυχητική η αύξηση ακραίων καιρικών φαινομένων στη Μεσόγειο

Τα ακραία καιρικά φαινόμενα έχουν προκαλέσει αυξανόμενη ανησυχία μεταξύ των ειδικών, καθώς παρατηρείται ότι η συχνότητά τους έχει ενταθεί στη Μεσόγειο, ειδικά κατά την περίοδο από τον Σεπτέμβριο έως τον Νοέμβριο.

Ο Οκτώβριος και ο Νοέμβριος είναι ιδιαίτερα επικίνδυνοι μήνες για την Ελλάδα, με συχνά έντονα φαινόμενα να πλήττουν όχι μόνο την Ιβηρική Χερσόνησο αλλά και τη δυτική Ελλάδα και την Αδριατική. Παρά το ότι οι ειδικοί γνωρίζουν καλά αυτά τα φαινόμενα, η κατάσταση παραμένει ανησυχητική λόγω των επιπτώσεών τους στις κατοικημένες περιοχές, όπου, αν και προβλέψιμα, τα φαινόμενα αυτά μπορούν να επιφέρουν σοβαρούς κινδύνους και καταστροφές όταν πλήττουν αστικά κέντρα.

Μαρουσάκης: «Η Ισπανία βιώνει κάτι αντίστοιχο με τη Θεσσαλία»

«Οι κάτοικοι της ανατολικής Ισπανίας ζουν ανάλογο φαινόμενο με αυτό που ζήσαμε πέρυσι στη Θεσσαλία. Στην κεντρική Ευρώπη έχει εξαπλωθεί ένα εκτεταμένο πεδίο υψηλών πιέσεων, πρόκειται για ένα ατμοσφαιρικό βουνό που σημαίνει ότι εμποδίζει τις κακοκαιρίες να κινηθούν από τα δυτικά προς τα ανατολικά. Ταυτόχρονα οποιαδήποτε κύματα κακοκαιριών έχουν σχηματιστεί στα νότια τμήματα αυτού του βαρομετρικού υψηλού παραμένουν εγκλωβισμένα για αρκετές ώρες και αρκετές ημέρες», ανέφερε αρχικά ο γνωστός μετεωρολόγος.

«Τα κύματα κακοκαιρίας αλληλεπιδρούν για αρκετές ώρες με θαλάσσιες εκτάσεις, με θερμές θαλάσσιες επιφάνειες, είναι δύσκολο να εντοπιστούν οι περιοχές που θα εκτονώσουν τον μεγαλύτερο όγκο νερού. Έρχεται μια ψυχρή μάζα και μια θερμή. Μεταξύ τους συγκρούονται και σε συνδυασμό με τη θάλασσα δημιουργούν τα ακραία φαινόμενα που χτύπησαν την Ισπανία», διευκρίνισε ο Κλέαρχος Μαρουσάκης.

«Οι μετεωρολογικοί σταθμοί έδειξαν στην περιοχή Σίβα, δυτικά της Βαλένθια, 450 χιλιοστά, που σημαίνει 450 τόνους νερού ανά στρέμμα. Στη Βαλένθια έδωσαν περίπου 180-200 χιλιοστά. Μιλάμε για ακραία κατάσταση. Σε έναν χρόνο πέφτουν αυτά τα χιλιοστά νερού στην Αθήνα. Από τις δορυφορικές μετρήσεις υπολογίζεται ότι έπεσαν περίπου 200-300 χιλιοστά βροχής σε περιοχές της Ισπανίας. Αυτά τα συστήματα εγκλωβίζονται και στροβιλίζονται πάνω από θερμές θαλάσσιες εκτάσεις, με αποτέλεσμα να υπάρχει ανατροφοδότηση, οπότε θα δούμε φαινόμενα και τις επόμενες ημέρες», σημείωσε χαρακτηριστικά ο μετεωρολόγος του OPEN σχετικά με τον όγκο νερού που έπεσε κατά τη διάρκεια των έντονων βροχοπτώσεων.

«Η κλιματική αλλαγή δημιουργεί τους εκτεταμένους αντικυκλώνες. Αυτά τα ατμοσφαιρικά βουνά θα τα αντιμετωπίσουμε και τα επόμενα χρόνια στην Ευρώπη και σε άλλες περιοχές του κόσμου. Οι θάλασσες λειτουργούν σαν αποθήκες θερμότητας, αποθηκεύονται ποσά θερμότητας, οπότε όταν σχηματίζονται αυτές οι κακοκαιρίες είναι πιθανόν να αλληλεπιδρούν για αρκετές ώρες. Είναι σχεδόν βέβαια ότι θα τα αντιμετωπίσουμε και στην περιοχή μας».

• Βαλένθια
• Ισπανία
• φαινόμενο DANA