Ιστορίες κατασκοπείας στην Ελλάδα: Αναδρομή στις υποθέσεις που έγιναν γνωστές από το 2009

Η σύλληψη του σμήναρχου της Πολεμικής Αεροπορίας με κατηγορίες για διαρροή διαβαθμισμένων πληροφοριών υπέρ της Κίνας, έφερε ξανά στο προσκήνιο μια πραγματικότητα. Στην Ελλάδα, ανά διαστήματα, αποκαλύπτονται υποθέσεις κατασκοπείας με σταθερούς στόχους. Στρατόπεδα, φυλάκια, βάσεις, λιμάνια, κρίσιμοι κόμβοι. Η εικόνα επαναλαμβάνεται, αλλά οι μέθοδοι και το αποτύπωμα των υποθέσεων αλλάζουν.

Τα πιο γνωστά περιστατικά των τελευταίων 25 ετών που είδαν το φως της δημοσιότητας, δεδομένου ότι επειδή μιλάμε για κρίσιμες υποθέσεις ενδέχεται να έχουν σημειωθεί περιστατικά που δεν είδαν ποτέ το φως της δημοσιότητας.

2009 – Άγιοι Ανάργυροι

Συλλαμβάνεται Έλληνας την ώρα που φωτογραφίζει στρατόπεδο. Η υπόθεση παρουσιάζεται ως κλασική περίπτωση οπτικής καταγραφής στρατιωτικού στόχου. Το βασικό στοιχείο είναι η άμεση τεκμηρίωση, δηλαδή η πράξη της φωτογράφισης σε χώρο που συνδέεται με την εθνική άμυνα. Δεν προκύπτει δημόσια εικόνα οργανωμένου δικτύου και το περιστατικό μένει ως παράδειγμα κατασκοπείας «χαμηλής τεχνολογίας».

2013 -Χίος

Συλλαμβάνεται 72χρονος Γερμανός με κατηγορίες για κατασκοπεία. Η υπόθεση περιγράφεται ως συστηματική φωτογράφιση στρατιωτικών εγκαταστάσεων και έργων υποδομών. Στα στοιχεία που δημοσιοποιούνται, γίνεται λόγος για διάρκεια ετών και για μεταβίβαση του υλικού σε επαφές εκτός Ελλάδας. Το ιδιαίτερο της υπόθεσης είναι η χρονική διάρκεια καθώς δείχνει ότι η συλλογή μπορεί να είναι σταδιακή και επαναλαμβανόμενη, χωρίς θόρυβο, μέχρι να υπάρξει επιχειρησιακή αξιολόγηση.

 

2014 – Κως

Υπόθεση που συνδέεται με φωτογράφιση στρατιωτικού φυλακίου. Η εικόνα που δίνεται τότε περιλαμβάνει οπτικό υλικό και εξοπλισμό παρατήρησης. Σε μεταγενέστερες περιγραφές της δικαστικής πορείας, εμφανίζονται σημειώσεις και έγγραφα που φέρεται να σχετίζονται με στρατιωτικούς στόχους. Εδώ ξεχωρίζει η μετάβαση από το στιγμιότυπο της φωτογράφισης σε ένα πιο «δουλεμένο» πακέτο, με καταγραφή στοιχείων και ταξινόμηση πληροφοριών.

2018 – Χάλκη

Συλλαμβάνεται 42χρονος αλλοδαπός για φωτογράφιση στρατιωτικών εγκαταστάσεων. Στα δημοσιοποιημένα στοιχεία αναφέρεται και χρήση drone. Η υπόθεση δείχνει πώς το ίδιο μοτίβο, η οπτική συλλογή, αποκτά νέο τεχνικό μέσο. Το drone αυξάνει την εμβέλεια και μειώνει την ανάγκη φυσικής προσέγγισης, άρα ανεβάζει και την επιχειρησιακή δυσκολία εντοπισμού.

2020 – Ρόδος

Μία από τις πιο «βαριές» υποθέσεις που έγιναν γνωστές την τελευταία δεκαετία. Η δημόσια εικόνα περιλαμβάνει δύο κατηγορούμενους, ανταλλαγή μεγάλου όγκου φωτογραφιών και αρχείων και στόχους που, όπως περιγράφονται, αφορούν στρατιωτικές εγκαταστάσεις και κινήσεις μονάδων, με ειδικό ενδιαφέρον για πολεμικά πλοία. Το κρίσιμο στοιχείο εδώ είναι το σχήμα συνεργασίας καθώς αφορούσε δύο Ελλήνων μουσουλμανικής μειονότητας (ενός γραμματέα του τουρκικού προξενείου Ρόδου και ενός μάγειρα) με την κατηγορία της κατασκοπείας υπέρ της Τουρκίας.

2023 – Αθήνα, Παγκράτι

Τον Μάρτιο του 2023, το Παγκράτι βρέθηκε στο επίκεντρο μιας κινηματογραφικής υπόθεσης κατασκοπείας. Η «Μαρία Τσάλλα», μια ήσυχη ιδιοκτήτρια καταστήματος πλεκτικής στην οδό Αρριανού, αποκαλύφθηκε από την Εθνική Υπηρεσία Πληροφοριών (ΕΥΠ) ως η Ρωσίδα κατάσκοπος Irina Alexandrova Smireva. Η Smireva ανήκε στους «illegals», μια ελίτ ομάδα πρακτόρων που ζουν για χρόνια στο εξωτερικό με πλαστές ταυτότητες. Παρότι είχε καταφέρει να εκδώσει ελληνικά έγγραφα ως «παιδί ομογενών», η δράση της αποκαλύφθηκε μετά από διεθνή συνεργασία υπηρεσιών. Η ίδια πρόλαβε να διαφύγει στη Ρωσία τον Ιανουάριο του 2023, αφήνοντας πίσω της το κατάστημα «Γαλάζιο» και την προσωπική της ζωή στην Αθήνα.

2025

Αλεξανδρούπολη

Συλλαμβάνεται 59χρονος για καταγραφή και αποστολή υλικού που αφορά στρατιωτικές εγκαταστάσεις και δραστηριότητα γύρω από το λιμάνι. Η υπόθεση αποκτά βαρύτητα λόγω του τόπου. Η Αλεξανδρούπολη αντιμετωπίζεται ως κόμβος μεταφορών και κινήσεων με ευρύτερη σημασία. Στα στοιχεία που γίνονται γνωστά, περιγράφεται αποστολή υλικού μέσω εφαρμογών επικοινωνίας και συγκεκριμένη ροή μεταβίβασης.

Σέρρες

Υπόθεση με φωτογράφιση στρατοπέδου και δικαστική κατάληξη που, όπως παρουσιάστηκε, κατέληξε σε αθώωση. Είναι χρήσιμη για έναν λόγο. Υπενθυμίζει ότι οι συλλήψεις αυτού του τύπου δεν οδηγούν πάντα σε καταδίκη. Το τι συνιστά κατασκοπεία κρίνεται από την πρόθεση, το υλικό, τη συνάφεια του στόχου και την τελική αξιολόγηση του αποδεικτικού.

Κρήτη, Σούδα

Συλλαμβάνεται 26χρονος για εκτεταμένη φωτογράφιση εγκαταστάσεων και κινήσεων πλοίων στην περιοχή της βάσης. Δημοσιοποιούνται στοιχεία για χιλιάδες φωτογραφίες και για τρόπο αποστολής του υλικού. Η υπόθεση αναδεικνύει τη Σούδα ως σταθερό σημείο υψηλού ενδιαφέροντος όπου υπάρχει διεθνής στρατιωτική παρουσία με τη ναυτική βάση των ΗΠΑ

Θεσσαλονίκη

Υπόθεση 31χρονου που εντοπίζεται να φωτογραφίζει με τηλεφακό στρατιωτικές εγκαταστάσεις κοντά στο αεροδρόμιο. Η δημόσια εικόνα περιλαμβάνει και δικαστική εξέλιξη, με καταδίκη για κατασκοπεία.

Χίος

Δεύτερη υπόθεση στο νησί, αυτή τη φορά με έρευνα που περιγράφεται ως πιο σύνθετη, με παρακολούθηση και ενδιαφέρον για λιμενική δραστηριότητα. Η δημόσια εικόνα δίνει έμφαση στο σημείο παρατήρησης και στην επιτήρηση, όχι μόνο στην απλή φωτογράφιση. Η επανάληψη της Χίου, σε διαφορετικές χρονικές στιγμές, δείχνει ότι ορισμένα περάσματα και νησιά παραμένουν σταθεροί στόχοι.

• κατασκοπεία
• Σμήναρχος