Κλεοπάτρα Σβανά: «Ταξίδι» στο θέατρο, τον κινηματογράφο και την τηλεόραση – Η δημιουργική δύναμη «πίσω από τις κάμερες»

Γεννημένη στην «πολύβουη» πόλη της Αθήνας, μετά το δεύτερο μισό της ταραχώδους δεκαετίας του ‘70, η Κλεοπάτρα Σβανά είναι μια εξίσου πολύπλευρη όσο και ήρεμη δημιουργική δύναμη, που με τις ικανότητές της εμπλουτίζει τόσο τη σφαίρα του κινηματογράφου και της τηλεόρασης όσο και του θεάτρου.

Ως βοηθός σκηνοθέτη στην τηλεόραση, η Κλεοπάτρα «φέρνει» το διεισδυτικό μάτι της για την αφήγηση στη μικρή οθόνη. Η αφοσίωσή της στην τέχνη και η εκπαιδευμένη κατανόηση της οπτικής αφήγησης την καθιστούν ως απαραίτητο στοιχείο του εκάστοτε πονήματος.

Πέρα από τις τηλεοπτικές της προσπάθειες, η Κλεοπάτρα είναι μια παραγωγικότατη θεατρική συγγραφέας, με βαθιά ριζωμένο το πάθος για τη σκηνή. Από την τρυφερή ηλικία των 22, ξεκίνησε ένα ταξίδι στον κόσμο του θεατρικού κειμένου, ένα ταξίδι που σημαδεύτηκε από την πρόωρη επιτυχία και την αναγνώριση των κριτικών. Με 17 έργα στο ενεργητικό της, δύο από τα οποία έχουν τιμηθεί με βραβεία κύρους, η δημιουργική ικανότητα της Κλεοπάτρας  μοιάζει να μην έχει όρια.

Αυτό που ξεχωρίζει την Κλεοπάτρα είναι η ακλόνητη πίστη της να ζωντανέψει τις θεατρικές της δημιουργίες. Μέσω της γραφής της, προσκαλεί το κοινό σε σαγηνευτικά βασίλεια, όπου ξετυλίγονται σουρεαλιστικά ειδύλλια και συγκρούονται μεταφυσικές πραγματικότητες. Τα έργα της, μια απόδειξη της απεριόριστης φαντασίας της, χρησιμεύουν ως καθρέφτης στην ανθρώπινη εμπειρία, αντανακλώντας τις περιπλοκές της αγάπης, της φιλίας και του χρόνου.

Πρόσφατα, η Κλεοπάτρα έκανε ένα τολμηρό βήμα προς τα εμπρός δημοσιεύοντας τρία από τα θεατρικά της έργα, μια κίνηση που καθοδηγείται από την επιθυμία της να μοιραστεί το έργο της με τον κόσμο. Αυτά τα έργα, το καθένα ξεχωριστό σε στυλ και τόνο, προσφέρουν μια ματιά στο βάθος και την ποικιλομορφία της ικανότητας της Κλεοπάτρας στην αφήγηση. Από τον συγκλονιστικό μονόλογο του “Για Δέκα Λεπτά” μέχρι το σουρεαλιστικό ειδύλλιο του “Χαμογέλα δεν πειράζει Χαμογέλα σου ταιριάζει” και τον μεταφυσικό ρεαλισμό του “Λα Σι Ντο“, τα έργα της Κλεοπάτρας έχουν απήχηση στο κοινό σε βαθύ επίπεδο, αφήνοντας ένα ανεξίτηλο σημάδι στο σύγχρονο θεατρικό τοπίο.

Στη συνεχή επιδίωξή της για καλλιτεχνική εξέλιξη, η Κλεοπάτρα συνεργάζεται με αξιότιμους συναδέλφους της, όπως ο Θάνος Τσάμπρας και καταξιωμένες ηθοποιούς όπως η Κωνσταντίνα Τζώρτζη. Μαζί, δίνουν ζωή στους χαρακτήρες της, εμφυσώντας τους βάθος και αποχρώσεις και ζωντανεύοντας τις ιστορίες της με απαράμιλλη αυθεντικότητα.

Καθώς η Κλεοπάτρα συνεχίζει να αιχμαλωτίζει το κοινό με τη δημιουργικότητα και το πάθος της, ένα πράγμα παραμένει ξεκάθαρο: η αφοσίωσή της στην τέχνη της δεν είναι τίποτα λιγότερο από «ανόθευτη» έμπνευση. Μέσα από το έργο της, αφήνει τη δική της κληρονομιά, θυμίζοντας σε όλους μας τη μεταμορφωτική δύναμη της αφήγησης.

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ

 1. Ως άτομο που ασχολείται βαθιά τόσο με την τηλεόραση όσο και με το θέατρο, πώς «πλοηγείσαι» στις μοναδικές προκλήσεις και ευκαιρίες που παρουσιάζει κάθε μέσο όσον αφορά την αφήγηση;

Τα θέματα που με απασχολούν είναι τα ίδια, είτε αφορά ένα τηλεοπτικό σενάριο είτε αφορά ένα θεατρικό κείμενο. Το μόνο που διαφέρει είναι η τεχνική της γραφής. Υπάρχει διαφορά στον τρόπο γραφής του τηλεοπτικού και κινηματογραφικού σεναρίου και φυσικά μεγάλη διαφορά στο θεατρικό κείμενο. Το θεατρικό κείμενο έχει ως σκοπό να ανέβει σε μία σκηνή. Επομένως δεν έχεις τη δυνατότητα να έχεις φυσικό χώρο όπως στην τηλεόραση άρα πρόκειται για ένα κείμενο που θα υποστηριχθεί σε ένα θεατρικό σκηνικό. Αλλιώς θα τοποθετήσεις τον ήρωά σου στην σκηνή και αλλιώς στην κάμερα. Αυτό είναι νομίζω ευκρινές ως διαχωριστική γραμμή. Από τη στιγμή λοιπόν που πρέπει να γράψεις ένα κείμενο για κλειστό χώρο ή οποιοδήποτε θέατρο δεν έχει σημασία,  μετουσιώνεις διαφορετικά  το λόγο σου μέσα από τον ήρωά σου. Έχεις άλλο σκεπτικό και προσπαθείς να δεις το τελικό αποτέλεσμα γιατί το θέατρο είναι μαγεία. Δημιουργείς μία ατμόσφαιρα με τους φωτισμούς, τη μουσική, τα κοστούμια, τα σκηνικά και την υποκριτική. Το κείμενό σου λοιπόν πρέπει να είναι για αυτόν το χώρο και θα πρέπει να είναι άμεσο και πειστικό. Έχεις σκοπό να μεταδώσεις το μήνυμα σου ζωντανά στο κοινό. Ο λόγος στο θέατρο είναι για να μείνει στο διηνεκές και να επαναλαμβάνεται ανά πάσα στιγμή. Σε άλλη εποχή , σε άλλο χώρο από άλλο σκηνοθέτη κάθε φορά. Από άλλο ηθοποιό και άλλη ματιά είτε από το κοινό είτε από το δημιουργό! Το θεατρικό κείμενο έχει άλλη δυναμική. Κάθε τι είναι μια πρόκληση για να μπορώ να δημιουργήσω ένα κείμενο που το έχω φανταστεί επί σκηνής!

 2. Τα έργα σου συχνά εξερευνούν θέματα αγάπης, φιλίας και του χρόνου. Τι σε ελκύει σε αυτά τα συγκεκριμένα θέματα και πώς τα προσεγγίζεις στη γραφή σου;

Ένας καθηγητής μας μας είπε πως τα θέματα για το σενάριο και αντίστοιχα για το θεατρικό κείμενο είναι τρία!  Ο έρωτας , ο θάνατος και η τέχνη.  Προσπαθούσα να βρω άλλα θέματα όπως η ζωή  ή η φιλοσοφία για να έρθω σε αντιπαράθεση μαζί του. Νομίζω τελικά ότι αυτό τον χρυσό κανόνα χρησιμοποιώ κι εγώ. Η αλήθεια είναι ότι ο έρωτας και ο θάνατος είναι αυτό που απασχολεί κάθε άνθρωπο. Ο έρωτας είναι η μεγαλύτερη γοητεία που μπορεί να υπάρχει σε αυτή τη ζωή και όλοι ασχολούμαστε με αυτόν θέλοντας και μη. Από έρωτα γεννιόμαστε, από έρωτα δημιουργούμε, προσπαθούμε να ερωτευτούμε για να κρατηθούμε ζωντανοί. Και ο θάνατος με την έννοια του μετά σίγουρα είναι κάτι μυστηριώδες που κανείς δεν θα δώσει εν ζωή απάντηση. Κυνηγάμε το θάνατο ενώ ζούμε! Γιατί; Επειδή θέλουμε να ξέρουμε ότι η ύπαρξή μας ακόμα κι αν πεθάνει θα υπάρχει ως ενέργεια σε άλλη διάσταση. (Πλατωνικές ανησυχίες). Έτσι λοιπόν κι εγώ σαν την πυγολαμπίδα που γυρνάει γύρω από το φως με τι άλλο θα ασχοληθώ παρά με αυτά που απασχολούν όλον τον κόσμο; Ο έρωτας λοιπόν που μας κάνει αθάνατους! Ο θάνατος που είναι η λήξη της ζωής αλλά είναι το μόνο σίγουρο σε αυτή τη ζωή. Και η Τέχνη.  Αν δεν μάθεις να ζείς με τέχνη θα δυσκολευτείς αρκετά στη ζωή σου!

 3. Το «πνεύμα συνεργασίας» φαίνεται να είναι μια κεντρική πτυχή της δημιουργικής σου διαδικασίας. Μπορείς να μας πεις περισσότερα για τις εμπειρίες από τη συνεργασία με συναδέλφους καλλιτέχνες στα διάφορα πρότζεκτ των οποίων έχεις υπάρξει μέρος και πώς  αυτή η συνθήκη «εμπλουτίζει» τη δουλειά σας;

Η διαδικασία της συνεργασίας είναι μοναδική. Το θέατρο που όταν το κάνω το κάνω με μεγάλη αγάπη, είναι από μόνο του συνεργασία. Πάω στην πρόβα μου με χαρά. διαβάζω με τους ηθοποιούς, αναλύουμε το έργο. Κάνουμε και ξανακάνουμε δοκιμές. Η πρόβα αυτό είναι. Είναι δυνατόν μετά από τόσες ώρες και τόση τριβή με αυτούς τους ανθρώπους να μην μάθεις πράγματα; Τους μαθαίνω και με μαθαίνουν. Γι αυτό μου αρέσει το θέατρο. Δεν έχει τους γρήγορους ρυθμούς τη τηλεόρασης ούτε την αναμονή ωρών του κινηματογράφου. Το θέατρο μου αρέσει γιατί πιάνεις τα πράγματα από την αρχή και όταν φτάνω στο τέλος εκεί που θα βάλω φώτα και μουσική εκεί νιώθω ότι ήρθε η ώρα μου! Να δημιουργήσω την ατμόσφαιρα και την αισθητική του όλου έργου. Όλα αυτά είναι συνεργασία.  Αυτό μας φέρνει πιο κοντά με τους ανθρώπους και με αυτούς που ταιριάζουμε οι επαφές μας συνεχίζονται και παρακάτω. Με ανθρώπους που έχω συνεργαστεί και ξέρω τον τρόπο που δουλεύουν επιδιώκω κάθε φορά να ξανακάνω κάτι. Έτσι προέκυψε και η πρόταση που έκανα στους εξής ηθοποιούς:  Αγγελική Παρδαλίδου,  Σουζάνα Βαρτάνη, Εύα Αγραφιώτη, Αλεξάνδρα Παγιατάκη και Γεράσιμο Ελ Σερίφ να διαβάσουν αποσπάσματα από τα θεατρικά μου έργα. Έχω συνεργαστεί με όλους και τους εμπιστεύομαι. Το συγκινητικό όμως είναι ότι με εμπιστεύονται και εκείνοι γι αυτό δέχτηκαν με χαρά να με βοηθήσουν στην παρουσίαση του βιβλίου μου. Η συνεργασία είναι το παν στη δουλειά μας. Δεν δουλεύουμε μόνοι μας εξαρτόμαστε όλοι από όλους και οι δεσμοί είναι αλυσιδωτοί. Το να έχεις μια καλή συνεργασία σου προσφέρει την απαραίτητη γαλήνη για να δουλέψεις και να καταφέρεις το καλύτερο ως αποτέλεσμα.

Στιγμιότυπα από την παρουσίαση των τριών θεατρικών έργων της Κλεοπάτρας Σβανά, στον πολυχώρο Δων, στο Παλαιο Φάληρο: