Κορωνοϊός: Ο Γκίκας Μαγιορκίνης απαντά για τα εμβόλια RNA και τη νέα μετάλλαξη του ιού

Στα εμβόλια RNΑ κατά του νέου κορωνοϊού, στη λειτουργία τους και στο αν μπορούν να επηρεάσουν το ανθρώπινο DNA αναφέρεται ο Γκίκας Μαγιορκίνης. Παράλληλα, εξηγεί ποιος είναι ο ρόλος του νέου στελέχους του ιού που εντοπίστηκε στη Βρετανία.

Σε άρθρο του στην εφημερίδα «Τα Νέα», ο επίκουρος καθηγητής της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ και μέλος της Επιτροπής Εμπειρογνωμόνων, σημειώνει πως «ο ιός SARS-CoV-2 είναι ένας ιός του οποίου η γενετική πληροφορία είναι κωδικοποιημένη σε μόριο RNA, ένα μόριο που είναι εξαιρετικά ασταθές τόσο στο περιβάλλον όσο και στους ζωντανούς οργανισμούς. Ο κύριος ρόλος του RNA στον μηχανισμό της γενετικής πληροφορίας συνήθως είναι να μεταφέρει ένα μήνυμα για μικρό χρονικό διάστημα και στη συνέχεια να καταστραφεί. Ετσι οι RNA ιοί συνήθως αδυνατούν να προκαλέσουν χρόνιες λοιμώξεις καθότι το γενετικό τους υλικό μέσα στον ξενιστή είναι ασταθές και αποδομείται γρήγορα, με ελάχιστες εξαιρέσεις όπως ο ιός της ηπατίτιδας C και οι ρετροϊοί. Οι ρετροϊοί μπορούν και εγκαθιστούν χρόνια λοίμωξη διότι έχουν τη δυνατότητα να μετατρέψουν το μόριο RNA σε DNA και να το ενσωματώσουν στα χρωμοσώματα. Με τη μορφή αυτή, δηλαδή την DNA-μορφή, μπορούν και παραμένουν για μεγάλο χρονικό διάστημα, όσο δηλαδή επιβιώνει το κύτταρο που έχουν μολύνει. Ο ιός SARS-CoV-2 ωστόσο δεν έχει τέτοια δυνατότητα, δεν μπορεί να ακολουθήσει αυτήν την πορεία καθότι δεν έχει αυτόν τον ειδικό μηχανισμό που απαιτείται για την αντιστροφή του RNA σε DNA, με συνέπεια το γονιδίωμά του να καταστρέφεται σταδιακά στα μολυσμένα κύτταρα από φυσικούς μηχανισμούς αποδόμησης RNA».

Σύμφωνα με τον ίδιο, «το ίδιο ισχύει και για τα RNA εμβόλια. Ο ρόλος τους είναι να μεταφέρουν την πληροφορία στα κύτταρα για μικρό χρονικό διάστημα και στη συνέχεια να καταστραφούν από τη φυσική αποδόμηση του RNA. Κάθε μέρα εκατομμύρια μόρια RNA παράγονται και κυκλοφορούν στα κύτταρα και κανένα από αυτά δεν μετατρέπεται σε DNA για να καταλήξει να ενσωματωθεί στον πυρήνα του κυττάρου. Συνεπώς η όποια θεωρία ότι κάτι τέτοιο θα μπορούσε να συμβεί είναι εξωπραγματική». 

Στη συνέχεια, ο κ. Μαγιορκίνης απαντά στο ποιος είναι ο ρόλος της νέας μετάλλαξης που βρέθηκε στο Ηνωμένο Βασίλειο.

«Στις αρχές του Δεκεμβρίου μία ομάδα από τη Νότιο Αφρική ειδοποίησε ερευνητικές ομάδες του Ηνωμένου Βασιλείου ότι έχει εντοπίσει στελέχη του κορωνοϊού τα οποία φαίνεται ότι έχουν αυξήσει τη συχνότητά τους στη Νότιο Αφρική και φέρουν μία μετάλλαξη στη θέση 501 του γονιδίου της ακίδας. Στη συνέχεια ερευνητές στο Ηνωμένο Βασίλειο έψαξαν για αντίστοιχα στελέχη και είδαν ότι παρομοίως στο Ηνωμένο Βασίλειο κάποια στελέχη με τη συγκεκριμένη μετάλλαξη έχουν αυξήσει τη συχνότητά τους. Ωστόσο αυτά τα στελέχη «ξεπήδησαν» ανεξάρτητα στο Ηνωμένο Βασίλειο και έχουν διαφορετικές μεταλλάξεις στο υπόλοιπο γονιδίωμα από αυτές που παρατηρήθηκαν στη Νότιο Αφρική. Μία ανάλυση των διαθέσιμων γονιδιωμάτων σε παγκόσμιο επίπεδο στην ιστοσελίδα nextstrain αναδεικνύει ότι η μετάλλαξη αυτή έχει εντοπισθεί και σε άλλα σημεία στον κόσμο». 

Και συνεχίζει: «Τι σημαίνει αυτό; Το υποθετικό σενάριο που επικρατεί αυτήν τη στιγμή είναι ότι η μετάλλαξη δίνει μεν κάποια πλεονεκτήματα μετάδοσης στον κορωνοϊό αλλά για να συμβεί αυτό θα πρέπει να γίνει σειρά πολλαπλών αντισταθμιστικών μεταλλάξεων στο υπόλοιπο γονιδίωμα. Καθότι αυτές οι αντισταθμιστικές μεταλλάξεις φαίνεται ότι είναι τελείως διαφορετικές μεταξύ των στελεχών στο Ηνωμένο Βασίλειο και τη Νότιο Αφρική, η πιθανότητα να ισχύει κάτι τέτοιο είναι εξαιρετικά μικρή. Θα πρόκειται για ένα εξαιρετικά απίθανο σενάριο εξέλιξης, κάτι που δεν έχουμε ξαναπαρατηρήσει σε άλλους ιούς. Ωστόσο δεν αποκλείεται να είναι και η πρώτη φορά για κάτι εξαιρετικά σπάνιο, η εξέλιξη μας έχει δείξει ότι σπάνια γεγονότα μπορούν να συμβούν. Σε κάθε περίπτωση όμως δεν φαίνεται ότι είναι κάτι που θα μας εμποδίσει να προχωρήσουμε στο σχέδιο εμβολιασμού και στη διατήρηση των μέτρων μέχρι να υπάρχει σχετικά ικανοποιητικός έλεγχος της επιδημίας. Το χειρότερο σενάριο είναι να χρειαστεί να αυξήσουμε το ποσοστό του εμβολιασμού ώστε να επιτευχθεί η ανοσία της αγέλης, κάτι που φαίνεται τόσο επιθυμητό όσο και εφικτό». 

• Γκίκας Μαγιορκίνης
• εμβόλιο
• κορωνοϊός
• μετάλλαξη