Κώστα Γαβρά, τι ζητούσες στη Λάρισα συ ένας Υδραίος;

Οι τίτλοι κραύγαζαν: Ο Παππάς έδωσε 630.000 στον Γαβρά για να κάνει ταινία το βιβλίο του Βαρουφάκη «Ενήλικοι στο δωμάτιο». Το σκάνδαλο ήταν προφανές. Η κυβέρνηση έδωσε έναν πακτωλό χρημάτων με ευνοιοκρατικό τρόπο, προκειμένου να κάνει κομματική προπαγάνδα εν όψει των εκλογών. Υπενθυμίζεται ότι το «Ενήλικοι στο δωμάτιο» είναι η κατά Γιάνη Βαρουφάκη αφήγηση της διαπραγμάτευσης με τους δανειστές το πρώτο εξάμηνο του 2015

Το cash rebate

Στη συνέχεια, αποδείχτηκε ότι το μέγα «σκάνδαλο» δεν ήταν και τόσο σκάνδαλο. Για την ακρίβεια, δεν υπάρχει κανένα σκάνδαλο. Ούτε ο Παππάς έδωσε εντολή να δοθούν λεφτά ούτε ο Γαβράς έβαλε βύσμα να τα πάρει. Αυτό που συμβαίνει είναι ότι από το 2017 έχει θεσμοθετηθεί το cash rebate (επιστροφή επένδυσης) για τις κινηματογραφικές παραγωγές που γυρίζονται στην Ελλάδα. Ο παραγωγός κάνει ηλεκτρονική αίτηση στο Εθνικό Κέντρο Οπτικοακουστικών Μέσων και Επικοινωνίας και παίρνει πίσω το 25% των βεβαιωμένων εξόδων που θα πραγματοποιήσει στην Ελλάδα. Η διαδικασία είναι αυτοματοποιημένη και δεν μπορεί να παρέμβει η πολιτική ηγεσία του υπουργείου Ψηφιακής Πολιτικής. Μέχρι τώρα έχουν εγκριθεί οι αιτήσεις 38 ταινιών, μία εκ των οποίων είναι και το «Ενήλικες στο δωμάτιο».

Να σημειωθεί ότι το cash rebate το οποίο από ιδεολογικής άποψης συνιστά χαρακτηριστικό δείγμα φιλελεύθερης οικονομικής πολιτικής, αποτελούσε για χρόνια βασικό αίτημα της ελληνικής κινηματογραφικής κοινότητας.

Πες, πες, όλο και κάτι μένει

 Η αλήθεια αποκαλύφθηκε, αλλά δεν προβλήθηκε με πηχυαίους τίτλους, όπως το ψέμα. Κατά πάσα πιθανότητα, περισσότεροι πληροφορήθηκαν το «σκάνδαλο» από ό,τι τη διάψευσή του. Η σκιά έμεινε πάνω στον μεγάλο Έλληνα σκηνοθέτη. Ο ίδιος ο Κώστας Γαβράς έκανε μια δήλωση που απέδειξε ότι ορισμένοι άνθρωποι διατηρούν το ήθος και τη νηφαλιότητά τους ακόμα και στα δύσκολα: «Κάνω ταινίες εδώ και πενήντα χρόνια. Έχω κριθεί τόσο εγώ όσο και οι ταινίες μου με τον χειρότερο αλλά και με τον καλύτερο τρόπο. Ποτέ όμως δεν γράφτηκε ότι χρηματοδοτήθηκα από μια κυβέρνηση για να προωθήσω την πολιτική της ή τα σχέδιά της. Συνέβη αυτό στην Ελλάδα όπου ήρθα να γυρίσω ταινία για πρώτη φορά. Ένα μέρος του Τύπου της χώρας από την οποία κατάγομαι με προσβάλλει με τον χειρότερο τρόπο»

Έκπτωση αξιών

Νομίζω ότι η σκαιά επίθεση σε βάρος του Κώστα Γαβρά δείχνει με τον πιο ξεκάθαρο τρόπο την έκπτωση αξιών και την απώλεια του μέτρου στην Ελλάδα του 2019. Να υπενθυμίσουμε αυτά που θα έπρεπε να είναι αυτονόητα. Ο Κώστας Γαβράς λοιπόν:

• Γυρίζει ταινίες εδώ και 50 χρόνια με διεθνή χρηματοδότηση. 
• Έχει βραβευτεί με Όσκαρ, Χρυσό Φοίνικα, Χρυσή Άρκτο, César, Bafta.
• Με τις ταινίες του ήρθε σε σύγκρουση με κάθε λογής εξουσίες. Ο Γαβράς δεν έχει γυρίσει μόνο το «Ζ» που τον έφερε σε ευθεία αντιπαράθεση με το μετεμφυλιοπολεμικό καθεστώς και την ελληνική Δεξιά, αλλά και την «Ομολογία» που κατήγγειλε τα εγκλήματα του Στάλιν, σε μια εποχή που αυτό δεν ήταν αυτονόητο στη διεθνή Αριστερά.
• Είναι από τους πιο γνωστούς Έλληνες στον κόσμο.

Εν ολίγοις, ο Κώστας Γαβράς δεν περίμενε να φτάσει τα 86 του για να γίνει φερέφωνο της όποιας κυβέρνησης. Κι επειδή ορισμένοι δηλώνουν ότι θέλουν να δουν την ταινία πριν εκφέρουν άποψη για το όλο ζήτημα, πρέπει να λεχθεί με σαφήνεια το εξής: Είτε ο Γαβράς ακολουθήσει την αντισυριζική γραμμή Βαρουφάκη είτε το στρίψει επί το φυλοκυβερνητικότερο, η επιλογή του θα απορρέει από τη δικιά του και μόνο άποψη. Δεν θα είναι αποτέλεσμα άνωθεν εντολών. Μισός αιώνας σπουδαίου κινηματογραφικού έργου δεν αφήνει καμία αμφιβολία για τις προθέσεις τους.

Πατρίς;

Κανονικά η απόφαση ενός δημιουργού σαν τον Κώστα Γαβρά να γυρίσει την ταινία του στην Ελλάδα, θα έπρεπε να χαιρετιστεί από το σύνολο του πολιτικού κόσμου και των εχόντων δημόσιο βήμα. Κανονικά η πατρίς θα έπρεπε να είναι ευγνωμονούσα. Φευ! Η πατρίς κυριαρχείται από την κομματική εμπάθεια, το ακροδεξιό μίσος για τις τέχνες και τα Γράμματα, τον επαρχιωτισμό. Η πατρίς δεν θέλει ταινίες και τέτοια. Της αρέσουν μόνο οι καβγάδες στο Twitter, τα reality και τα σίριαλ της πλάκας, οι κραυγές και τα χωρατά. Εύλογα, η θνήσκουσα Ελλάδα της καλαισθησίας και των ανοιχτών οριζόντων αναρωτιέται: Κώστα Γαβρά, τι ζητούσες στη Λάρισα συ ένας Υδραίος;  Γνώμη μου πάντα.

• Κώστας Γαβράς
• Νίκος Παππάς