Κουραστήκατε από τον ψυχαναγκασμό της ευεξίας; – Έξι κανόνες που αξίζει να αφήσετε και με τι να τους αντικαταστήσετε

Το να είσαι υγιής και να έχεις ευεξία δεν θα έπρεπε να μοιάζει τόσο περίπλοκο. Κι όμως, κάθε εβδομάδα φέρνει και μια νέα εμμονή ευεξίας: από το «fibermaxxing» και την «προπόνηση ζώνης 2», μέχρι την κρεατίνη και το «hackάρισμα» της κορτιζόλης.

Ανάμεσα σε αυστηρά προγράμματα, περίπλοκη επιστήμη και συχνά αντικρουόμενες συμβουλές, η υγεία μοιάζει είτε με δουλειά πλήρους απασχόλησης είτε με χαμένη υπόθεση. Δεν είναι τίποτα από τα δύο, υποστηρίζει ο Δρ Ezekiel J Emanuel, κορυφαίος γιατρός δημόσιας υγείας, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Πενσυλβάνια και πρώην σύμβουλος της κυβέρνησης Ομπάμα. Στο νέο του βιβλίο Eat Your Ice Cream: Six Simple Rules for a Long and Healthy Life, αποδομεί τον ψυχαναγκασμό της ευεξίας» υπέρ λίγων βασικών, βιώσιμων αρχών. «Μου αρέσει να το σκέφτομαι έτσι: το κάνουμε ταυτόχρονα υπερβολικά περίπλοκο και υπερβολικά απλό», λέει. Ακολουθούν οι συμβουλές ευεξίας που μπορείτε άνετα να αφήσετε πίσω στο 2025 –και πού να εστιάσετε αντί γι’ αυτές.

Αφήστε: Τα εξαντλητικά fitness challenges

Υιοθετήστε: Περισσότερη κίνηση –κάθε είδους

Όλοι ξέρουμε πόσο σημαντική είναι η άσκηση, αλλά δεν χρειάζεται να είναι περίπλοκη ή ακραία. Όπως γράφει ο Emanuel: «Απλώς σήκω και κουνήσου». Τάσεις όπως η «προπόνηση ζώνης 2», που εστιάζει στο να κρατάς τον καρδιακό ρυθμό στο 50%-70% του μέγιστου, συχνά υπερ-αναλύουν τα πράγματα. «Το να γίνεσαι εμμονικός με τις λεπτομέρειες είναι λάθος», λέει. Στόχος είναι απλώς να κινείσαι και να ανεβάζεις παλμούς. Το περπάτημα – και έπειτα το τρέξιμο ή άλλη αερόβια δραστηριότητα – φέρνει μεγάλα οφέλη. Όμως μετά από ένα σημείο, περισσότερη άσκηση δεν σημαίνει απαραίτητα καλύτερα αποτελέσματα. «Υπάρχει ένα πλατό στα οφέλη», λέει. Το ιδανικό παραμένει 150 λεπτά την εβδομάδα (περίπου 20 λεπτά την ημέρα) έντονης δραστηριότητας που σε αφήνει ελαφρώς λαχανιασμένο. Πάνω από αυτό, αυξάνεται ο κίνδυνος τραυματισμού.

Πιο σημαντική από στόχους και challenges είναι η συνέπεια – και όχι μόνο στο cardio. Η μυϊκή ενδυνάμωση και η ευλυγισία είναι εξίσου απαραίτητες σε κάθε ηλικία. «Για να έχει πραγματικό αντίκτυπο η ευεξία, πρέπει να τη ζεις για χρόνια· να γίνει συνήθεια», λέει. Και προσθέτει: «Η τελειότητα δεν είναι ο στόχος».

Αφήστε: Τα μοναχικά γεύματα

Υιοθετήστε: Κοινωνικό φαγητό

Οι συμβουλές υγείας συχνά αγνοούν την κοινωνική σύνδεση, παρότι οι σχέσεις είναι θεμελιώδεις για την ευεξία, τη μακροζωία και την ευτυχία. Η μοναξιά συνδέεται όλο και περισσότερο με πρόωρο θάνατο. Μια απλή παρέμβαση; Φάτε με άλλους. Το 2023, περίπου ένας στους τέσσερις Αμερικανούς δήλωσε ότι τρώει όλα του τα γεύματα μόνος –σημαντική αύξηση σε σχέση με δύο δεκαετίες πριν. Το μοναχικό φαγητό συνδέεται και με χειρότερη διατροφή.

«Το να μαγειρεύεις ένα θρεπτικό γεύμα, να δουλεύεις το μυαλό σου και μετά να το μοιράζεσαι κοινωνικά είναι ένα μεγάλο τρίπτυχο ευεξίας», λέει. Το ίδιο ισχύει και για την άσκηση: καλύτερα μόνος στο γυμναστήριο παρά καθόλου, αλλά «αν είσαι έξυπνος, θα την κάνεις κοινωνική».

Αφήστε: Το συνεχές tracking συνηθειών και στατιστικών

Υιοθετήστε: Σάββατα χωρίς οθόνες

Ο καλός ύπνος είναι απαραίτητος, αλλά ο Emanuel είναι αντίθετος με την τεχνολογική παρακολούθησή του. Τα δεδομένα συχνά είναι ανακριβή και μπορεί να χειροτερεύσουν τα προβλήματα ύπνου. Ο χρόνος στις οθόνες γενικά υπονομεύει την ευεξία, αντικαθιστώντας την κοινωνική επαφή και αποσπώντας μας από το παρόν. Εκτός από «όχι κινητά στο τραπέζι» και την τελευταία ώρα πριν τον ύπνο, προσπαθεί να περνά κάθε Σάββατο εντελώς χωρίς οθόνες.

«Αν βασιστούμε μόνο στη δύναμη της θέλησης, θα αποτύχουμε», λέει. «Πρέπει να φτιάξουμε ένα περιβάλλον όπου είναι εύκολο να πεις όχι».

Αφήστε: Την «ευεξία» ως χόμπι

Υιοθετήστε: Χόμπι και ενδιαφέροντα… για χάρη της ευεξίας

Η ευεξία έχει γίνει αυτοσκοπός – κάτι που ανησυχεί τον Emanuel. «Η ζωή σου πρέπει να είναι μεγαλύτερη από την ευεξία», λέει. Η υπερβολική εστίαση στη φυσική κατάσταση και τη μακροζωία μπορεί να στερήσει δραστηριότητες που μας κάνουν χαρούμενους –και τελικά πιο υγιείς. Κάθε χρόνο προκαλεί τον εαυτό του να μάθει κάτι εντελώς νέο. Πέρυσι ασχολήθηκε με τη μελισσοκομία. Φέτος, έβαλε στόχο να μάθει χορό ballroom με τη σύζυγό του. «Συντονισμός, κίνηση, σύνδεση με άλλον άνθρωπο», λέει –όλα μαζί.

Αφήστε: Την καθημερινή ρουτίνα

Υιοθετήστε: Λέσχη βιβλίου

Σταυρόλεξα και παιχνίδια λέξεων βοηθούν, αλλά αν κάνεις πάντα το ίδιο, ενεργοποιείς τα ίδια νευρωνικά μονοπάτια. Αυτό που χρειάζεται είναι ποικιλία νοητικής ενασχόλησης – ειδικά μετά τη συνταξιοδότηση. Μια λέσχη βιβλίου συνδυάζει κριτική σκέψη, νέες ιδέες, συζήτηση και κοινωνική επαφή. Το ίδιο και το μαγείρεμα: ένα νέο πιάτο την εβδομάδα αρκεί για να διευρύνεις εμπειρίες και γεύσεις.

Αφήστε: Το άγχος για τα «υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα»

Υιοθετήστε: Αληθινό φαγητό

Ο όρος «υπερεπεξεργασμένα» μπερδεύει, λέει ο Emanuel. «Ας το πούμε όπως είναι: σκουπιδοφαγητό». Δεν είναι ρεαλιστικό να το κόψεις εντελώς, αλλά πρέπει να περιορίζεται. «Από το μηδέν και φυσικό – έτσι πρέπει να τρώμε». Ακόμη και πολλά «υγιεινά» προϊόντα δεν είναι τόσο θρεπτικά. Οι μπάρες πρωτεΐνης, για παράδειγμα, συχνά δεν διαφέρουν πολύ από τις σοκολάτες. Συμπληρώματα και «wellness οροί»; «Σπατάλη χρημάτων». Καλύτερα να εστιάζεις στη σωστή διατροφή και στον περιορισμό των κενών θερμίδων. Τα σνακ φτάνουν κατά μέσο όρο τις 500 θερμίδες την ημέρα. Δεν χρειάζεται να τα κόψεις –απλώς «φρόντισε να είναι καλό σνακ».

Αφήστε: Τη στέρηση

Υιοθετήστε: Την απόλαυση

Ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα της σύγχρονης κουλτούρας ευεξίας είναι η στέρηση. «Δεν μπορείς να το διατηρήσεις αν συνεχώς στερείσαι», λέει. Η θέληση κουράζεται. Ο Emanuel λατρεύει τη ζαχαροπλαστική και τη σοκολάτα –έχει φτιάξει μέχρι και δική του σοκολάτα.

Αγκαλιάζοντας αυτή την απόλαυση, έμαθε νέες δεξιότητες, συνδέθηκε με άλλους και πλούτισε τη ζωή του. Γι’ αυτό και ο προκλητικός τίτλος του βιβλίου του: η ευεξία δεν είναι ίδια για όλους, και η απόλαυση έχει θέση. «Η γιαγιά της γυναίκας μου έτρωγε παγωτό κάθε μέρα και έζησε μέχρι τα 101», λέει. Όχι ως φάρμακο –αλλά ως λιχουδιά, δύο ή τρεις φορές την εβδομάδα, «βγάζει απόλυτο νόημα».

• Γυμναστική
• ευεξία