Κρίση ΗΠΑ–Γερμανίας: Στα άκρα οι σχέσεις Τραμπ–Μερτς, στο τραπέζι αποχώρηση στρατευμάτων

Η ένταση στις σχέσεις ΗΠΑ–Γερμανίας κορυφώνεται, μετά τις δηλώσεις του καγκελάριου Φρίντριχ Μερτς για τον πόλεμο στο Ιράν, που προκάλεσαν σφοδρή αντίδραση από τον Πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ και επανέφεραν στο προσκήνιο το κρίσιμο σενάριο αποχώρησης αμερικανικών στρατευμάτων από τη Γερμανία.

Πώς ξεκίνησε η κρίση μεταξύ Τραμπ και Μερτς;

Η αφορμή δόθηκε από δημόσια τοποθέτηση του Μερτς σε σχολείο, όπου υποστήριξε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες «ταπεινώνονται» από το ιρανικό καθεστώς. Η φράση αυτή λειτούργησε ως σπίθα σε ένα ήδη εύθραυστο διπλωματικό περιβάλλον, με τον Τραμπ να απαντά άμεσα μέσω της πλατφόρμας Truth Social.

Ο Αμερικανός πρόεδρος εξαπέλυσε προσωπική επίθεση κατά του Γερμανού καγκελάριου, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο να προχωρήσει σε απόσυρση αμερικανικών δυνάμεων, μια επιλογή που θα άλλαζε τις ισορροπίες ασφαλείας στην Ευρώπη.

Γιατί η αποχώρηση στρατευμάτων ανησυχεί το Βερολίνο;

Στη Γερμανία σταθμεύουν σήμερα περίπου 35.000 Αμερικανοί στρατιώτες, αριθμός που αποτελεί βασικό πυλώνα της νατοϊκής παρουσίας στην Ευρώπη. Το ενδεχόμενο αποχώρησης, ακόμη και μερικής, θεωρείται στρατηγικός εφιάλτης για το Βερολίνο.

Δεν είναι η πρώτη φορά που τίθεται το ζήτημα. Το 2020, κατά την πρώτη του θητεία, ο Τραμπ είχε ανακοινώσει σχέδιο απομάκρυνσης περίπου 9.500 στρατιωτών, το οποίο όμως δεν υλοποιήθηκε, καθώς ανεστάλη από την κυβέρνηση Μπάιντεν.

Σήμερα, με νέα πολιτική ισχύ και χρονικό ορίζοντα, το σενάριο επανέρχεται με μεγαλύτερη βαρύτητα.

Πώς απαντά ο Μερτς στην πίεση των ΗΠΑ;

Ο Γερμανός καγκελάριος επιχείρησε να ρίξει τους τόνους, τονίζοντας από στρατιωτικό πεδίο ασκήσεων ότι η συνεργασία με τις ΗΠΑ και το ΝΑΤΟ παραμένει «ισχυρή και στρατηγική».

Όπως δήλωσε, η ενίσχυση των γερμανικών ενόπλων δυνάμεων γίνεται «προς αμοιβαίο όφελος», σε μια προσπάθεια να διατηρηθούν οι ισορροπίες και να μην διαρραγεί ο διατλαντικός δεσμός.

Παράλληλα, σύμφωνα με ευρωπαϊκές πηγές, ο Μερτς είχε επιλέξει επί μήνες μια πιο συμβιβαστική στάση απέναντι στον Τραμπ, θεωρώντας κρίσιμο να διατηρήσει ανοιχτούς διαύλους επικοινωνίας με τον Λευκό Οίκο.

Ποιες είναι οι γεωπολιτικές συνέπειες της έντασης;

Η σύγκρουση αυτή δεν περιορίζεται σε προσωπικό επίπεδο. Αγγίζει τον πυρήνα των διατλαντικών σχέσεων, σε μια περίοδο όπου η Ευρώπη επιχειρεί να μειώσει την εξάρτησή της από τις ΗΠΑ, χωρίς όμως να μπορεί να την αντικαταστήσει πλήρως.

Η αμερικανική παρουσία στη Γερμανία συνδέεται άμεσα με:
– την πυρηνική αποτροπή
– την ανταλλαγή πληροφοριών
– τις επιχειρήσεις του ΝΑΤΟ στην Ευρώπη και πέραν αυτής

Γερμανοί αξιωματούχοι εμφανίζονται συγκρατημένα καθησυχαστικοί, επισημαίνοντας ότι μια άμεση αποχώρηση «δεν είναι ρεαλιστική», καθώς θα υπονόμευε και τις ίδιες τις επιχειρησιακές δυνατότητες των ΗΠΑ.

Τι σημαίνει για την Ουκρανία και την ευρωπαϊκή ασφάλεια;

Ένα από τα μεγαλύτερα ρίσκα για το Βερολίνο είναι η πιθανή απώλεια επιρροής στον Λευκό Οίκο, ειδικά σε ό,τι αφορά τη στήριξη προς την Ουκρανία.

Ο Τραμπ έχει ήδη καλέσει τον Μερτς να επικεντρωθεί στον πόλεμο Ρωσίας–Ουκρανίας και στα εσωτερικά προβλήματα της Γερμανίας, όπως η ενέργεια και η μετανάστευση, αφήνοντας να εννοηθεί ότι το Βερολίνο υπερβαίνει τον ρόλο του σε ζητήματα όπως το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα.

Σε αυτό το πλαίσιο, η κρίση αποκτά ευρύτερη διάσταση, καθώς ενδέχεται να επηρεάσει την ενότητα της Δύσης σε ένα κρίσιμο γεωπολιτικό περιβάλλον.