Κύπρος: To πρώτο τετ α τετ Χριστοδουλίδη – Έρχιουρμαν στην νεκρή ζώνη – Τι επιδιώκει η κάθε πλευρά

Το πρωινό της Πέμπτης βρίσκει τη Λευκωσία σε αυξημένη κινητικότητα και τα βλέμματα στραμμένα στο παλαιό αεροδρόμιο της πόλης, στο εσωτερικό της Νεκρής Ζώνης. Εκεί, στην οικία του Ειδικού Αντιπροσώπου του ΟΗΕ, πραγματοποιείται η πρώτη απευθείας συνάντηση ανάμεσα στον Πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας, Νίκο Χριστοδουλίδη, και τον νέο ηγέτη του Ψευδοκράτους, Τουφάν Ερχιουρμάν.

Πρόκειται για μια συνάντηση που υπερβαίνει τα όρια της τυπικής διμερούς επικοινωνίας: είναι η πρώτη επαφή των δύο ηγετών μετά την εκλογή Ερχιουρμάν στα κατεχόμενα και κρίνεται όχι απλώς συμβολική, αλλά καθοριστική ως προς το αν υπάρχει έδαφος για επανεκκίνηση μιας διαδικασίας που παραμένει παγωμένη από το Κραν Μοντανά το 2017.

Το πλαίσιο της συνάντησης – Η κυπριακή πλευρά με “ειλικρινή πολιτική βούληση”

Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Κωνσταντίνος Λετυμπιώτης ξεκαθάρισε πως ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης προσέρχεται «με εποικοδομητική διάθεση και ειλικρινή πολιτική βούληση».

Στόχος:

1. η επανέναρξη ουσιαστικών συνομιλιών,
2. στη βάση των ψηφισμάτων του ΟΗΕ,
3. και των αρχών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η Λευκωσία επιμένει στη συμφωνημένη βάση λύσης: διζωνική, δικοινοτική ομοσπονδία με μία κυριαρχία, μία διεθνή προσωπικότητα και μία ιθαγένεια.

Η αναφορά στο ευρωπαϊκό κεκτημένο λειτουργεί ως «ασφαλιστική δικλείδα», ένα θεσμικό πλαίσιο που εξασφαλίζει λειτουργικότητα, συμβατότητα και σταθερότητα για την επόμενη μέρα της λύσης.

Σαφές μήνυμα προς όσους ζητούν «νέα βάση»

Τόσο η Λευκωσία όσο και η Αθήνα έχουν εκφραστεί ξεκάθαρα απέναντι σε προσεγγίσεις που απομακρύνονται από το πλαίσιο του ΟΗΕ. Η κυπριακή κυβέρνηση απορρίπτει κάθε ιδέα για «νέο μοντέλο λύσης», όπως υποστηρίζουν η Άγκυρα και μέρος της τουρκοκυπριακής ηγεσίας, και επαναφέρει την ανάγκη να συνεχιστούν οι διαπραγματεύσεις από το σημείο που σταμάτησαν στο Κραν Μοντανά.

Σε αυτό το πλαίσιο, τα Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης (ΜΟΕ) αποτελούν μια κρίσιμη ατζέντα προς άμεση εξέταση:

1. άνοιγμα περιοχών,
2. συνεργασίες σε ενέργεια, πολιτική προστασία,
3. διευκολύνσεις στην καθημερινότητα των πολιτών και των δύο κοινοτήτων.

Απόλυτος συντονισμός Αθήνας – Λευκωσίας

Η ελληνική κυβέρνηση επαναλαμβάνει πως θεμέλιος λίθος της πολιτικής της στο Κυπριακό είναι η στενή συνεργασία με τη Λευκωσία. Η Αθήνα επιμένει ότι η λύση δεν μπορεί να είναι αποτέλεσμα τετελεσμένων ή μονομερών κινήσεων, αλλά διαπραγμάτευσης στη συμφωνημένη βάση των Ψηφισμάτων του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ.

Η διεθνής κοινότητα εξακολουθεί να υποστηρίζει αυτήν τη γραμμή:

1. από τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ και το Συμβούλιο Ασφαλείας,
2. μέχρι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο της Ευρώπης, την Κοινοπολιτεία και την Ομάδα των Αδεσμεύτων.

Παρέμβαση Ουάσιγκτον – Το ενδιαφέρον των ΗΠΑ

Σημαντικό μήνυμα αποτέλεσε η πρόσφατη συνάντηση του Κύπριου Υπουργού Εξωτερικών Κωνσταντίνου Κόμπου με τον Αμερικανό ομόλογό του, Μάρκο Ρούμπιο, στο Στέιτ Ντιπάρτμεντ.

Στην ατζέντα:

1. το Κυπριακό,
2. η κυπριακή προεδρία της ΕΕ,
3. η ενέργεια,
4. οι περιφερειακές εξελίξεις,
5. και τα επόμενα βήματα του σχήματος 3+1 (Ελλάδα – Κύπρος – Ισραήλ – ΗΠΑ).

Η Ουάσιγκτον εμφανίζεται θετική στην επανεκκίνηση της διαδικασίας, κάτι που συνδέεται και με την επικείμενη συνάντηση με τον Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες προς το τέλος της χρονιάς.

Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ, μάλιστα, επανέλαβε πρόσφατα —στην ανακοίνωση για τα 65 χρόνια από την κυπριακή ανεξαρτησία— τη δέσμευση των ΗΠΑ σε μια διζωνική δικοινοτική ομοσπονδία με πολιτική ισότητα.

Οι προθέσεις Ερχιουρμάν – Ήπιο ύφος, σκληρή γραμμή

Ο Τουφάν Ερχιουρμάν προσέρχεται στο τετ-α-τετ με χαμηλότερους τόνους σε σχέση με τον προκάτοχό του Ερσίν Τατάρ, αλλά χωρίς να διαφοροποιείται επί της ουσίας από τη γραμμή της Άγκυρας.

1. ● Μετά την εκλογή του, έθεσε ως κεντρικό άξονα την «πολιτική ισότητα» των Τουρκοκυπρίων.
2. ● Σε συνάντησή του με τον Πρόεδρο της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν διαβεβαίωσε ότι υπάρχει «πλήρης συνεννόηση» με την Άγκυρα.
3. ● Παρότι δεν μίλησε ξεκάθαρα για «δύο κράτη», υπογράμμισε ότι η άποψη περί «δύο ίσων εταίρων» δεν είναι αντικείμενο διαπραγμάτευσης.

Από την πλευρά του ο Τούρκος Πρόεδρος επανέφερε την πάγια θέση ότι η μη επίλυση του Κυπριακού οφείλεται —όπως ισχυρίζεται— στη «μη αναγνώριση της ισότητας των Τουρκοκυπρίων» από τη Λευκωσία, κατηγορώντας τον ΟΗΕ και την ΕΕ για «ιστορικά λάθη».

Τι σημαίνει η σημερινή συνάντηση – Τρία πιθανά σενάρια

Η συνάντηση έχει τρεις πιθανές διαστάσεις για την επόμενη μέρα:

1. Προσεκτική αποτίμηση προθέσεων

Η πρώτη επαφή λειτουργεί ως τεστ: πού βρίσκεται ο Ερχιουρμάν σε σχέση με την Άγκυρα, ποιο είναι το περιθώριο ευελιξίας του και αν υπάρχει βούληση να προχωρήσει σε ένα ουσιαστικό διάλογο.

2. Διερεύνηση επαναφοράς ΜΟΕ

Η Λευκωσία θέλει να ανοίξει ξανά τον φάκελο των ΜΟΕ ως γέφυρα προς την επόμενη φάση.

3. Προετοιμασία για συνάντηση με Γκουτέρες

Αν υπάρξει έστω και μια ελάχιστη θετική ένδειξη, μπορεί να ανοίξει ο δρόμος για έναν νέο γύρο διεθνούς κινητοποίησης προς το τέλος του έτους.

• Κυπριακό
• Νίκος Χριστοδουλίδης
• Τουφάν Ερχιουρμάν