Δημοσίευση: ’
Μέση Ανατολή: Η Τεχεράνη πρότεινε πενταετή αναστολή του εμπλουτισμού ουρανίου, οι ΗΠΑ μιλάνε για 20 χρόνια – Ξεκινούν κρίσιμες συνομιλίες Λιβάνου – Ισραήλ
Εύθραυστη εκεχειρία, ανοιχτά πολεμικά μέτωπα, αμερικανικός αποκλεισμός στο Ιράν και άμεσες συνομιλίες Λιβάνου – Ισραήλ συνθέτουν ένα εκρηκτικό σκηνικό
Επιμέλεια: Λαμπριάνα Κυριακού 
Εύθραυστη εκεχειρία, ανοιχτά πολεμικά μέτωπα, αμερικανικός αποκλεισμός στο Ιράν και άμεσες συνομιλίες Λιβάνου – Ισραήλ συνθέτουν ένα εκρηκτικό σκηνικό
Η Μέση Ανατολή βρίσκεται ξανά σε τροχιά αποσταθεροποίησης, με τα πολεμικά μέτωπα να παραμένουν ανοιχτά, την εκεχειρία να μοιάζει εύθραυστη και τη διπλωματία να προσπαθεί να προλάβει μια ακόμη μεγαλύτερη περιφερειακή ανάφλεξη. Από τη Βηρυτό και την Ουάσιγκτον μέχρι την Τεχεράνη, το Ισλαμαμπάντ και το στενό του Ορμούζ, οι εξελίξεις τρέχουν ταυτόχρονα σε πολλά επίπεδα: στρατιωτικό, πολιτικό, ενεργειακό και ανθρωπιστικό.
Στο επίκεντρο βρίσκεται ο Λίβανος, που δέχεται τεράστια πίεση από τον πόλεμο, αλλά ταυτόχρονα προσπαθεί να αποδείξει ότι δεν έχει περάσει το όριο της κατάρρευσης. Την ίδια στιγμή, το Ιράν καταγγέλλει τον αμερικανικό αποκλεισμό ως ευθεία προσβολή της κυριαρχίας του, ενώ η Χεζμπολάχ προειδοποιεί ότι δεν πρόκειται να δεχθεί συμφωνίες που θα προκύψουν από συνομιλίες Λιβάνου και Ισραήλ στις ΗΠΑ.
Την ίδια ώρα ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς, που συμμετείχε προσωπικά στις διαπραγματεύσεις με το Ιράν, υιοθέτησε σκληρή γραμμή μετά το αδιέξοδο, τονίζοντας πως «η μπάλα βρίσκεται στο γήπεδο» της Τεχεράνης. Όπως ξεκαθάρισε σε συνέντευξή του στο Fox News, η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ απαιτεί την πλήρη απομάκρυνση από το Ιράν όλων των αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου και τη μεταφορά τους υπό αμερικανικό έλεγχο.
Σύμφωνα με τον ίδιο, βασική προϋπόθεση για οποιαδήποτε συμφωνία είναι η ύπαρξη αυστηρών και αξιόπιστων μηχανισμών επαλήθευσης, που θα διασφαλίζουν ότι η Ιράν δεν θα επανεκκινήσει στο μέλλον πρόγραμμα υψηλού βαθμού εμπλουτισμού. Παράλληλα, παραδέχθηκε ότι υπήρξαν «ενθαρρυντικές ενδείξεις» στις συνομιλίες, σημειώνοντας όμως ότι οι Ιρανοί «δεν προχώρησαν αρκετά».
Ο Λίβανος σε κρίσιμο σημείο χωρίς να έχει λυγίσει
Το πιο καθαρό πολιτικό μήνυμα από τη Βηρυτό ήρθε από την υπουργό Κοινωνικών Υποθέσεων του Λιβάνου, Χανίν Σάγιεντ, η οποία περιέγραψε μια χώρα που βρίσκεται σε οριακή κατάσταση, αλλά όχι σε πλήρη διάλυση. Η λιβανέζικη κυβέρνηση, όπως ανέφερε, δίνει μάχη για να αντιμετωπίσει την ανθρωπιστική κρίση, με βασικό βάρος τη στήριξη περίπου ενός εκατομμυρίου εκτοπισμένων.
Η εικόνα στο εσωτερικό του Λιβάνου παραμένει εξαιρετικά βαριά. Η Βηρυτός, η Σιδώνα και το Όρος Λίβανος δέχονται μεγάλη πίεση από τον μαζικό εκτοπισμό, ενώ πολλά καταφύγια φιλοξενούν υπεράριθμους ανθρώπους. Το ακόμη πιο ανησυχητικό στοιχείο είναι ότι η μεγάλη πλειονότητα των εκτοπισμένων βρίσκεται εκτός οργανωμένων καταφυγίων, κάτι που κάνει την καθημερινή επιβίωση ακόμη πιο δύσκολη.
Παράλληλα, η λιβανέζικη πλευρά εκπέμπει σαφές μήνυμα ότι χωρίς κατάπαυση του πυρός και χωρίς πολύ μεγαλύτερη διεθνή χρηματοδότηση, ο κίνδυνος πλήρους αποσταθεροποίησης θα μεγαλώσει. Η κυβέρνηση εκτιμά ότι μέχρι τώρα έχει εξασφαλίσει μόλις το 30% των αναγκών της, ποσοστό που δείχνει το μέγεθος του κενού.
Η Χεζμπολάχ απορρίπτει εκ των προτέρων τις συμφωνίες
Μέσα σε αυτό το κλίμα, η Χεζμπολάχ επιχειρεί να χαράξει τη δική της κόκκινη γραμμή. Ανώτερα στελέχη της ξεκαθάρισαν ότι η οργάνωση δεν πρόκειται να αναγνωρίσει ή να τηρήσει οποιαδήποτε συμφωνία προκύψει από τις απευθείας συνομιλίες Λιβάνου και Ισραήλ στην Ουάσιγκτον.
Η τοποθέτηση αυτή δείχνει πόσο βαθιές παραμένουν οι αντιθέσεις στο εσωτερικό του λιβανέζικου πολιτικού συστήματος. Από τη μία, η κυβέρνηση εμφανίζεται αποφασισμένη να ενισχύσει τον ρόλο του κράτους και να υποστηρίξει ότι τα όπλα πρέπει να βρίσκονται μόνο υπό κρατικό έλεγχο. Από την άλλη, η Χεζμπολάχ συνεχίζει να λειτουργεί ως αυτόνομος στρατιωτικός και πολιτικός παίκτης, με δική της στρατηγική.
Η σύγκρουση αυτή δεν αφορά μόνο την εσωτερική ισορροπία στον Λίβανο. Αφορά και το ερώτημα ποιος τελικά εκπροσωπεί τη χώρα σε μια πιθανή μεταπολεμική διευθέτηση. Και αυτό ακριβώς κάνει τις συνομιλίες με το Ισραήλ τόσο κρίσιμες όσο και επικίνδυνες.
Το Ιράν ανεβάζει τους τόνους απέναντι στις ΗΠΑ
Στην Τεχεράνη, το κλίμα είναι εξίσου φορτισμένο. Το Ιράν καταδίκασε με σκληρή γλώσσα τον αμερικανικό θαλάσσιο αποκλεισμό, χαρακτηρίζοντάς τον σοβαρή παραβίαση της εθνικής κυριαρχίας και της εδαφικής ακεραιότητάς του. Η ιρανική διπλωματία υποστηρίζει ότι πρόκειται για παράνομο μέτρο, που παραβιάζει βασικές αρχές του δικαίου της θάλασσας και αυξάνει τον κίνδυνο γενικευμένης κλιμάκωσης.
Η ένταση αυτή αποκτά ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα επειδή συνδέεται με το στενό του Ορμούζ, μια θαλάσσια αρτηρία στρατηγικής σημασίας για το παγκόσμιο εμπόριο και κυρίως για την αγορά ενέργειας. Ακόμη και η διέλευση ενός δεξαμενόπλοιου που έχει δεχθεί αμερικανικές κυρώσεις αρκεί για να δείξει πόσο εύκολα ένα επεισόδιο μπορεί να πάρει διεθνείς διαστάσεις.
Το Ιράν προσπαθεί ταυτόχρονα να ανοίξει νέα διπλωματικά κανάλια προς την Ευρώπη, θεωρώντας ότι το αυξανόμενο χάσμα ανάμεσα στις ΗΠΑ και τους Ευρωπαίους μπορεί να αξιοποιηθεί πολιτικά. Η Τεχεράνη δείχνει να αναζητά περιθώρια πίεσης προς την Ουάσιγκτον, είτε μέσω του πυρηνικού φακέλου είτε μέσω των συζητήσεων για το μέλλον της ναυσιπλοΐας στον Κόλπο.
Η διπλωματία κινείται, αλλά η καχυποψία παραμένει
Την ίδια ώρα, οι διεθνείς διαμεσολαβητικές προσπάθειες συνεχίζονται σε πολλά μέτωπα. Το Πακιστάν εμφανίζεται πρόθυμο να φιλοξενήσει νέο γύρο συνομιλιών ανάμεσα στις ΗΠΑ και το Ιράν, ενώ η Ευρώπη προσπαθεί να επανέλθει ως παράγοντας επιρροής στον ιρανικό φάκελο. Το ζητούμενο δεν είναι μόνο μια προσωρινή εκτόνωση, αλλά ένα πιο σταθερό πλαίσιο που θα συνδέει την ασφάλεια, την ενέργεια, την πυρηνική πολιτική και την ελευθερία της ναυσιπλοΐας.
Ωστόσο, το πρόβλημα είναι βαθύτερο. Οι πλευρές συνομιλούν, αλλά καμία δεν εμπιστεύεται πραγματικά την άλλη. Οι ΗΠΑ θέλουν περιορισμούς στο ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα και αυστηρό έλεγχο. Το Ιράν ζητά ουσιαστικά ανταλλάγματα και εγγυήσεις. Το Ισραήλ θέλει ασφάλεια και αποδυνάμωση της Χεζμπολάχ. Ο Λίβανος θέλει να σταματήσει ο πόλεμος χωρίς να διαλυθεί εσωτερικά.
Η επόμενη φάση θα κριθεί σε τρία πεδία
Η συνέχεια της κρίσης θα εξαρτηθεί από τρεις βασικούς παράγοντες. Πρώτον, από το αν η εύθραυστη εκεχειρία θα αντέξει έστω για μικρό διάστημα. Δεύτερον, από το αν οι συνομιλίες Λιβάνου και Ισραήλ θα ανοίξουν δρόμο πολιτικής διαχείρισης ή θα προκαλέσουν νέα εσωτερική ένταση. Τρίτον, από το αν η αντιπαράθεση ΗΠΑ και Ιράν στον Κόλπο θα περιοριστεί σε επίπεδο πίεσης ή θα περάσει σε ευθεία σύγκρουση.
Αυτή τη στιγμή, τίποτα δεν δείχνει πραγματική αποκλιμάκωση. Αντίθετα, η εικόνα που σχηματίζεται είναι μιας περιοχής όπου όλοι συνομιλούν, αλλά όλοι προετοιμάζονται και για το χειρότερο. Και αυτό ακριβώς κάνει το μέτωπο του πολέμου στη Μέση Ανατολή τόσο επικίνδυνο: η διπλωματία παραμένει ζωντανή, αλλά ο πόλεμος δεν έχει απομακρυνθεί.
Το Πακιστάν προτείνει δεύτερο γύρο συνομιλιών ΗΠΑ–Ιράν πριν από τη λήξη της εκεχειρίας
Το Πακιστάν πρότεινε να φιλοξενήσει έναν δεύτερο γύρο συνομιλιών μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν στο Ισλαμαμπάντ, τις επόμενες ημέρες, πριν από τη λήξη της εκεχειρίας, σύμφωνα με δύο Πακιστανούς αξιωματούχους.
Οι αξιωματούχοι, που μίλησαν υπό τον όρο της ανωνυμίας επειδή δεν είχαν εξουσιοδότηση να κάνουν δηλώσεις στα μέσα ενημέρωσης, διευκρίνισαν ότι η πρόταση θα εξαρτηθεί από το αν τα δύο μέρη θα ζητήσουν τη διεξαγωγή της συνάντησης σε διαφορετικό τόπο.
Ένας από τους αξιωματούχους ανέφερε ότι, παρά το γεγονός ότι ο πρώτος γύρος ολοκληρώθηκε χωρίς συμφωνία, οι συνομιλίες αποτελούν μέρος μιας συνεχιζόμενης διπλωματικής διαδικασίας και όχι μια μεμονωμένη προσπάθεια.
Νew York Times: Η Τεχεράνη πρότεινε πενταετή αναστολή του εμπλουτισμού ουρανίου
Σύμφωνα με πληροφορίες που μετέδωσαν διεθνή μέσα, όπως το BBC επικαλούμενο τους New York Times, η Τεχεράνη πρότεινε την αναστολή του εμπλουτισμού ουρανίου για έως και πέντε χρόνια. Η πρόταση αυτή απορρίφθηκε από την Ουάσιγκτον, η οποία επέμεινε σε πολύ πιο αυστηρό πλαίσιο, ζητώντας πάγωμα της διαδικασίας για 20 χρόνια. Οι διαβουλεύσεις πραγματοποιήθηκαν στο Ισλαμαμπάντ, όπου οι δύο πλευρές αντάλλαξαν προτάσεις σχετικά με τον περιορισμό της πυρηνικής δραστηριότητας του Ιράν. Παρά τις αρχικές ενδείξεις προόδου, οι διαφορές αποδείχθηκαν αγεφύρωτες, οδηγώντας τις συνομιλίες σε αδιέξοδο.
Ωστόσο, διπλωματικές πηγές επισημαίνουν ότι η ίδια η διαδικασία των επαφών αφήνει περιθώρια για επανεκκίνηση του διαλόγου, με πιθανότητα νέου γύρου διαπροσωπικών συνομιλιών στο άμεσο μέλλον.
Από αμερικανικής πλευράς, ο αντιπρόεδρος JD Vance υπογράμμισε ότι το ζήτημα των πυρηνικών φιλοδοξιών της Τεχεράνης αποτελεί «κόκκινη γραμμή» για τις ΗΠΑ. Όπως ανέφερε, η δέσμευση του Ιράν να μην αποκτήσει πυρηνικό όπλο θα πρέπει να είναι μακροπρόθεσμη και όχι περιορισμένη χρονικά.
Μιλώντας στο Fox News, τόνισε ότι η Ουάσιγκτον έχει ξεκαθαρίσει πλήρως τις θέσεις της, επισημαίνοντας δύο αδιαπραγμάτευτους όρους: τον έλεγχο του εμπλουτισμένου ουρανίου από τις ΗΠΑ και τη δημιουργία ενός αξιόπιστου μηχανισμού επαλήθευσης που θα αποτρέπει την ανάπτυξη πυρηνικών όπλων στο μέλλον.
Την ίδια ώρα, το Reuters καταγράφει την έντονη εναλλαγή κλίματος κατά τη διάρκεια των συνομιλιών. Σύμφωνα με πηγές, υπήρξε στιγμή που οι δύο πλευρές βρίσκονταν «πολύ κοντά» σε συμφωνία, ακόμη και σε ποσοστό 80%, πριν τελικά οι διαπραγματεύσεις «κολλήσουν» σε κρίσιμες αποφάσεις που δεν μπορούσαν να ληφθούν επιτόπου.
Πηγές από την ιρανική πλευρά περιέγραψαν την ατμόσφαιρα ως ψυχρή και φορτισμένη, με το Πακιστάν να επιχειρεί χωρίς επιτυχία να γεφυρώσει τις διαφορές. Παράλληλα, καμία από τις δύο πλευρές δεν φάνηκε διατεθειμένη να κάνει ουσιαστικές υποχωρήσεις. Παρά το αδιέξοδο, οι επαφές συνεχίζονται μέσω διαμεσολαβητών, καθώς τόσο η Ουάσιγκτον όσο και η Τεχεράνη έχουν ισχυρό κίνητρο να αποφύγουν μια νέα περίοδο έντασης, διατηρώντας ζωντανή την προοπτική μιας μελλοντικής συμφωνίας.
Στις 18:00 οι απευθείας συνομιλίες Λιβάνου – Ισραήλ
Στις έξι το απόγευμα σήμερα Τρίτη 14 Απριλίου αναμένεται να ξεκινήσουν στο Στέιτ Ντιπάρτμεντ, οι απευθείας συνομιλίες μεταξύ των πρεσβευτών του Λιβάνου και του Ισραήλ. Όπως μεταδίδει η Αδαμαντία Λιόλιου, στη συνάντηση θα λάβει μέρος ο Αμερικανός ΥΠΕΞ, Μαρκ Ρούμπιο. Αυτές θα είναι οι πρώτες συνομιλίες μετά το 1983.
Σύμφωνα με τις πληροφορίες του ΕΡΤnews είναι ότι η εξουσιοδότηση που έχει δοθεί στην πρέσβη του Λιβάνου στις ΗΠΑ είναι να συζητήσει μόνο την κατάπαυση του πυρός και τίποτα άλλο. Στο τραπέζι των συνομιλιών, σύμφωνα με πηγές, είναι και οι εγγυήσεις από τις ΗΠΑ προκειμένου να συμφωνήσουν τα δύο μέρη στην κατάπαυση πυρός.
ολες οι ειδησεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, στο Newpost.gr