Μέση Ανατολή: Πόσο έχει πληγεί μέχρι τώρα η Γάζα – Αδύναμη αλλά ακόμα επικίνδυνη η Χαμάς – Τι λένε αναλυτές στην DW

Η χερσαία επίθεση του Ισραήλ στην πόλη της Γάζας έχει ξεκινήσει, φέρνοντας στο προσκήνιο έναν νέο, ακραία επικίνδυνο γύρο του πολέμου που έχει ήδη στοιχίσει τη ζωή σε χιλιάδες. Η πυκνοκατοικημένη πόλη, με τους στενούς δρόμους και τα ερείπια των προηγούμενων βομβαρδισμών, μετατρέπεται σε πεδίο σφοδρών συγκρούσεων, όπου οι Παλαιστίνιοι πολίτες βρίσκονται ανάμεσα στις γραμμές πυρός. Σύμφωνα με τα Ηνωμένα Έθνη, πάνω από 250.000 άνθρωποι έχουν εκτοπιστεί από την πόλη της Γάζας τον τελευταίο μήνα, ενώ οι ισραηλινές δυνάμεις προχωρούν σε χερσαία επίθεση με άρματα μάχης και πυροβολικό, προκαλώντας εκτεταμένες καταστροφές και διακοπή των επικοινωνιών.

Κάθε προχωρημένη κίνηση των ισραηλινών δυνάμεων ενδέχεται να θέσει σε άμεσο κίνδυνο των ισραηλινών ομήρων, ενώ οι Παλαιστίνιοι αντιμετωπίζουν τον κίνδυνο πλήρους ανθρωπιστικής καταστροφή. Η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί με ανησυχία, καθώς η επίθεση αυτή μπορεί να πυροδοτήσει νέα κλιμάκωση, να πολλαπλασιάσει τους νεκρούς και τους τραυματίες και να αφήσει πίσω της μια πόλη σχεδόν ακατοίκητη.

Πόσο έχει πληγεί μέχρι τώρα η πόλη της Γάζας;

Η Γάζα είχε ήδη στο παρελθόν δεχθεί επανειλημμένες επιθέσεις από το ισραηλινό στρατό. Στόχοι περιλάμβαναν σχολεία, προσφυγικά στρατόπεδα και προσωρινά καταφύγια. Το Ισραήλ υποστηρίζει σε κάθε επίθεση ότι στόχος ήταν η Χαμάς. Η υποδομή της πόλης έχει σχεδόν ολοκληρωτικά καταστραφεί, με πάνω από 191.000 κτίρια να έχουν υποστεί ζημιές ή να έχουν καταστραφεί, σύμφωνα με μελέτη του Πανεπιστημίου του Χάρβαρντ. Η οικονομία της Γάζας έχει συρρικνωθεί κατά 83%, ενώ το 95% των νοσοκομείων είναι μη λειτουργικά, σύμφωνα με την Εκτίμηση Ζημιών και Αναγκών του Παγκόσμιου Οργανισμού και της ΕΕ.

Η υποδομή της πόλης έχει υποστεί σοβαρές ζημιές. Σύμφωνα με στοιχεία που επικαλείται το Al-Jazeera από τον Απρίλιο 2024, οι ζημιές στην κοινότητα της Γάζας ανέρχονται σε 7,29 δισ. δολάρια ΗΠΑ. Ένας αναφορά του ΟΗΕ (UNITAR, Σεπτέμβριος 2025) αναφέρει ότι 36.611 κτίρια έχουν υποστεί ζημιές, εκ των οποίων 8.578 έχουν καταστραφεί ολοσχερώς.

Η τουρκική κρατική ειδησεογραφική υπηρεσία Anadolu Ajansi ανέφερε ότι από τα μέσα Μαρτίου 796.000 άνθρωποι έχουν εγκαταλείψει την περιοχή, με περίπου το 95% να προέρχεται από την πόλη της Γάζας.

Ποια είναι η στρατιωτική δύναμη της Χαμάς σήμερα;

Όσον αφορά τη Χαμάς, παρά τις σημαντικές απώλειες, η οργάνωση διατηρεί την ικανότητά της για αντάρτικο πόλης και εξακολουθεί να έχει ερείσματα στην περιοχή. Αμερικανοί αξιωματούχοι εκτιμούν ότι η Χαμάς διαθέτει πλέον μεταξύ 9.000 και 12.000 μαχητές, περίπου το ήμισυ του αρχικού αριθμού. Αν και έχει υποστεί σοβαρές απώλειες, η Χαμάς παραμένει στρατηγικά επικίνδυνη και συνεχίζει να επηρεάζει την κατάσταση στην περιοχή.

Το Ισραήλ εκτιμά ότι έως 3.000 μαχητές της Χαμάς παραμένουν στην πόλη. Η οργάνωση είχε ξεκινήσει τον πόλεμο με την επίθεση στις 7 Οκτωβρίου 2023. Η στρατιωτική εμπειρογνώμονας Marina Miron από το King’s College London επισημαίνει ότι η εκτίμηση της πραγματικής ισχύος της Χαμάς είναι δύσκολη, αλλά η οργάνωση εξακολουθεί να ελέγχει την πόλη, καθιστώντας τη μάχη πιθανώς σκληρή και αιματηρή.

Η J-Street, εβραϊκή-αμερικανική οργάνωση, σημειώνει ότι η Χαμάς έχει πλέον μετατραπεί από παραστρατιωτική οργάνωση σε αποκεντρωμένη αντάρτικη δύναμη. Παρά τις μεγάλες απώλειες – περίπου 23.000 μαχητές έχουν σκοτωθεί και 20 τάγματα διαλυθεί – η Χαμάς φέρεται να έχει στρατολογήσει μέχρι 30.000 νέους μαχητές, οι περισσότεροι χωρίς εκπαίδευση.

Ανθρωπιστικές συνέπειες για τον πληθυσμό

Οι περίπου δύο εκατομμύρια κάτοικοι της Γάζας έχουν ήδη βιώσει μαζικές εκτοπίσεις κατά τη διάρκεια του σχεδόν διετούς πολέμου. Τώρα χιλιάδες αναγκάζονται να εγκαταλείψουν ξανά την πόλη, που σύμφωνα με τον ΟΗΕ μπορεί να καταστεί «σχεδόν ακατοίκητη» λόγω των εκρηκτικών όπλων.

Σύμφωνα με το ισραηλινό στρατιωτικό επιτελείο, περίπου το 40% των πολιτών έχουν ήδη εγκαταλείψει την πόλη. Οι αρχές καλούν τον πληθυσμό να κατευθυνθεί προς «ανθρωπιστικές ζώνες» στο νότιο τμήμα της Λωρίδας της Γάζας, όπου όμως στο παρελθόν έχουν σημειωθεί επίσης επιθέσεις.

Ο Edouard Beigbeder, περιφερειακός διευθυντής της UNICEF για Μέση Ανατολή και Βόρεια Αφρική, προειδοποίησε για τις «καταστροφικές συνέπειες για περισσότερα από 450.000 παιδιά». Στο τέλος Αυγούστου, ο ΟΗΕ και άλλες ΜΚΟ είχαν κηρύξει κατάσταση λιμού για την περιοχή της Γάζας.

Κίνδυνος για τις ισραηλινές ομήρους

Η ζωή των ομήρων απειλείται από την επίγεια επίθεση. Σύμφωνα με τον στρατιωτικό εκπρόσωπο της Χαμάς Abu Obeida, οι όμηροι παραμένουν μαζί με τους μαχητές σε «περιοχές μάχης» της πόλης. Η ειδική εισηγήτρια του ΟΗΕ Francesca Albanese υπογράμμισε ότι η επίθεση ενδέχεται να θέσει σε κίνδυνο τόσο τους Παλαιστίνιους όσο και τους ισραηλινούς ομήρους.

Η συζήτηση στο Ισραήλ

Οι οικογένειες των ομήρων εκφράζουν έντονη ανησυχία για την επίθεση στην πόλη της Γάζας. Μετά από 710 νύχτες ομηρίας, θεωρούν ότι η νύχτα της Τρίτης μπορεί να είναι η τελευταία για τους ομήρους. Παράλληλα, αυξάνεται η κριτική στην κυβέρνηση Νετανιάχου και τις στρατιωτικές επιλογές.

Έρευνες του Israel Democracy Institute δείχνουν ότι περίπου τα δύο τρίτα του πληθυσμού υποστηρίζουν μια συμφωνία για την απελευθέρωση όλων των ομήρων με αντάλλαγμα τον τερματισμό των εχθροπραξιών και την πλήρη αποχώρηση των ισραηλινών δυνάμεων.

Αντίδραση του αραβικού κόσμου

Η αντίδραση της αραβικής κοινότητας είναι σχετικά συγκρατημένη. Σε σύνοδο κορυφής στο Κατάρ, οι ηγέτες εξέφρασαν κριτική προς το Ισραήλ, ενώ ο Εμίρης του Κατάρ έκανε λόγο για πιθανό «γενοκτονικό» χαρακτήρα των ενεργειών του. Ο πρόεδρος της Αιγύπτου Αλ Σίσι χαρακτήρισε το Ισραήλ «εχθρό», παρά τη διακρατική ειρήνη του 1979.

Η τελική δήλωση της Δοχαζικής συνόδου ζητά από όλα τα κράτη να εξετάσουν νομικά και διπλωματικά μέτρα κατά του Ισραήλ, ενώ δεν αποκλείεται ορισμένα κράτη, όπως τα ΗΑΕ και το Μπαχρέιν, να λάβουν περαιτέρω αποφάσεις όσον αφορά τις συμφωνίες ειρήνης με το Ισραήλ.

• Λωρίδα της Γάζας
• Μέση Ανατολή
• Χαμάς