Μεταξύ ΗΠΑ και Ρωσίας: Η Ελλάδα στο σταυροδρόμι των εντολών και των… λογαριασμών

Η εικόνα είναι πλέον γνώριμη: η Αμερικανίδα πρέσβειρα να προαναγγέλλει ενεργειακές, αμυντικές ή γεωπολιτικές πρωτοβουλίες από το κέντρο της Αθήνας, παρουσία Ελλήνων υπουργών που περισσότερο μοιάζουν με θεατές σε ενημέρωση κόστους–οφέλους, παρά με ισότιμους συνομιλητές. Η χώρα εμφανίζεται συχνά ως υποδοχέας αποφάσεων, όχι ως διαμορφωτής τους. Κι όσο κι αν αυτή η πραγματικότητα κρύβεται πίσω από επίσημες δηλώσεις “στρατηγικών σχέσεων”, το ερώτημα επανέρχεται: ποιος πληρώνει τον λογαριασμό;

Η Ελλάδα, με αφορμή τον πόλεμο Ρωσίας–Ουκρανίας και τον νέο Ψυχρό Πόλεμο ΗΠΑ–Κίνας, έχει μετατραπεί σε κρίσιμο κόμβο:

1. Ενεργειακό πέρασμα αμερικανικού LNG,
   
2. Αμυντικός βραχίονας της νοτιοανατολικής πτέρυγας του ΝΑΤΟ,
   
3. Πειραματικό πεδίο για drones, υποδομές και εξοπλισμούς.

Αυτή η αναβάθμιση, όμως, έχει κόστος – οικονομικό, διπλωματικό, και κυρίως στρατηγικό. Η χώρα αναλαμβάνει ρίσκα που δεν διαχειρίζεται η ίδια, αλλά εξαρτάται από τις διαθέσεις των συμμάχων της.

Ο Ζελένσκι στο ίδιο έργο θεατής

Την ίδια στιγμή, το ουκρανικό δράμα δείχνει που οδηγεί η μονόπλευρη εξάρτηση από τη Δύση όταν οι συνθήκες αλλάζουν.

• Ο Ζελένσκι ενθαρρύνθηκε να τραβήξει την αντιπαράθεση στα άκρα.
• Του υποσχέθηκαν υποστήριξη “μέχρι τέλους”.
• Και τώρα, μετά τις αμερικανικές εκλογές, την κόπωση της Ευρώπης και τις μετατοπίσεις προτεραιοτήτων, του ζητούν να διαπραγματευτεί την παράδοσή του με αξιοπρεπή περιτύλιξη.

Η Δύση, που τον έσπρωξε στη σύγκρουση, τώρα «κλείνει τον φάκελο» με κυνικό ρεαλισμό. Κι αν αυτό συμβαίνει σε μια χώρα η οποία βρίσκεται στο επίκεντρο της ρωσικής επιθετικότητας και αγωνίζεται για την επιβίωσή της, μπορεί εύκολα κανείς να φανταστεί πώς αντιμετωπίζεται μια περιφερειακή χώρα όπως η Ελλάδα.

Πού βρίσκεται η ελληνική στρατηγική;

Η Αθήνα μοιάζει συχνά να θεωρεί δεδομένο ότι η ευθυγράμμιση με τις ΗΠΑ σημαίνει ασφάλεια. Αλλά:

• Η Ουάσιγκτον αλλάζει προτεραιότητες με κυβερνήσεις, εμείς όχι.
• Η Τουρκία παραμένει ο βασικός συνομιλητής των Αμερικανών στη Μέση Ανατολή.
• Και οι δεσμεύσεις προς την Ελλάδα είναι περισσότερο πολιτικές από ό,τι θεσμικές.

Σε μια συγκυρία που οι παγκόσμιες ισορροπίες μετακινούνται, η Ελλάδα οφείλει να θέτει το δικό της κόστος–όφελος, όχι απλώς να ακολουθεί τις ανακοινώσεις τρίτων μέσα στο σπίτι της.

Το συμπέρασμα

Η σημερινή εικόνα δεν είναι απλώς θέμα συμβολισμών. Είναι ουσία:
Οι μεγάλοι ανακοινώνουν. Οι μικροί εφαρμόζουν. Και στο τέλος, οι λαοί πληρώνουν τον λογαριασμό.

Η Ελλάδα, αν θέλει πραγματικά να είναι «ενεργειακός κόμβος», «πυλώνας σταθερότητας» και όλα αυτά τα μεγάλα λόγια, πρέπει επιτέλους να αποφασίσει αν είναι παίκτης ή γήπεδο. Γιατί όσο παραμένει γήπεδο, άλλοι θα σκοράρουν – κι εμείς θα μετράμε το κόστος.

• γεωπολιτική θέση
• ενέργεια
• ΗΠΑ
• Κίμπερλι Γκιλφόιλ
• Ρωσία