Μια δεύτερη Γη σε κοντινό μας άστρο: O Gliese 12 b φιγουράρει ως υποψήφιος πλανήτης… εξωγήινων – Διαβάστε τη νέα μελέτη

Οι αστρονόμοι προσθέτουν συνεχώς στον συνεχώς διευρυνόμενο κατάλογο των περισσότερων από 5.000 επιβεβαιωμένων εξωπλανητών. Αλλά ο Gliese 12 b, που βρίσκεται 40 έτη φωτός μακριά στον αστερισμό των Ιχθύων, θα μπορούσε να είναι η πιο εντυπωσιακή ανακάλυψη μέχρι σήμερα. Η ανακάλυψή του περιγράφεται σε μια εργασία που δημοσιεύεται σήμερα στο Monthly Notices of the Royal Astronomical Society.

Ο πλανήτης, ο οποίος είναι λίγο μικρότερος από τη Γη και παρόμοιος σε μέγεθος με την Αφροδίτη, έχει εκτιμώμενη επιφανειακή θερμοκρασία 42 βαθμούς Κελσίου. Αυτό είναι ομολογουμένως θερμότερο από τη μέση θερμοκρασία της Γης των 59 F (15 C), αλλά ψυχρότερο από πολλούς άλλους παρατηρηθέντες εξωπλανήτες. Και αυτή η θερμοκρασία σημαίνει ότι θα μπορούσε, ενδεχομένως, να έχει υγρό νερό που να τρέχει στην επιφάνειά του.

Ωστόσο, αν και συναρπαστική, η ανακάλυψη ενός τέτοιου δυνητικά κατοικήσιμου κόσμου συνοδεύεται από μια προειδοποίηση: ο Gliese 12 b μπορεί να μην έχει ατμόσφαιρα. Ενώ θα μπορούσε κάλλιστα να έχει μια ατμόσφαιρα σαν της Γης, θα μπορούσε επίσης να έχει μια ατμόσφαιρα σαν της Αφροδίτης – ενός πλανήτη που σίγουρα δεν είναι γνωστός για την κατοικήσιμότητά του – ή μπορεί να μην έχει καθόλου ατμόσφαιρα. Ή ίσως θα μπορούσε ακόμη και να έχει μια ατμόσφαιρα που δεν μοιάζει με εκείνη που έχουμε δει ποτέ πριν.

“Ο Gliese 12 b αντιπροσωπεύει έναν από τους καλύτερους στόχους για να μελετήσουμε αν πλανήτες μεγέθους Γης που περιστρέφονται γύρω από ψυχρά άστρα μπορούν να διατηρήσουν την ατμόσφαιρά τους, ένα κρίσιμο βήμα για να προχωρήσουμε στην κατανόηση της κατοικησιμότητας των πλανητών σε όλο τον γαλαξία μας”, δήλωσε ο Shishir Dholakia, διδακτορικός φοιτητής στο Κέντρο Αστροφυσικής του Πανεπιστημίου του Νότιου Κουίνσλαντ στην Αυστραλία, σε δελτίο τύπου. Ο Dholakia ήταν επικεφαλής της ερευνητικής ομάδας που έκανε την ανακάλυψη μαζί με τη Larissa Palethorpe, διδακτορική φοιτήτρια στο Πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου και στο University College του Λονδίνου.

Η αξία ενός σταθερού αστέρα

Ο ερυθρός νάνος Proxima Centauri είναι το κοντινότερο άστρο στον Ήλιο. Εμφανίζεται στο πάνω αριστερό μέρος αυτής της καλλιτεχνικής σύλληψης, με τον πλανήτη του Proxima b σε πρώτο πλάνο. Ο διπλός αστέρας που εμφανίζεται ανάμεσά τους στο βάθος είναι ο Άλφα Κενταύρου Α και Β (επίσης γνωστός ως Ρίγκιλ Κένταυρος και Τόλιμαν, αντίστοιχα). (Πηγή: ESO/M. Kornmesser)

Ένας κρίσιμος παράγοντας όσον αφορά τη διατήρηση της ατμόσφαιρας είναι το επίπεδο δραστηριότητας του άστρου-ξενιστή ενός πλανήτη. Τα άστρα ερυθρών νάνων – όπως το Gliese 12, γύρω από το οποίο περιστρέφεται ο νεοανακαλυφθείς πλανήτης – τείνουν να είναι μαγνητικά ενεργά, και έτσι παράγουν τακτικά ισχυρές εκλάμψεις ακτίνων Χ. Ωστόσο, ο Gliese 12 δεν παρουσιάζει αυτή τη συμπεριφορά. Αυτό, λένε οι ερευνητές, αυξάνει την πιθανότητα να παραμείνει άθικτη η όποια ατμόσφαιρα του πλανήτη.

Στις αρχές της ζωής του, ο Ήλιος μας ήταν επίσης πιο ενεργός. “Πιστεύεται ότι οι πρώτες ατμόσφαιρες της Γης και της Αφροδίτης απογυμνώθηκαν και στη συνέχεια αναπληρώθηκαν από ηφαιστειακές εκρήξεις και βομβαρδισμούς από υπολείμματα υλικού στο ηλιακό σύστημα”, σημειώνει ο Palethorpe.

Σήμερα, “η Γη είναι κατοικήσιμη, αλλά η Αφροδίτη δεν είναι … Επειδή ο Gliese 12 b βρίσκεται μεταξύ της Γης και της Αφροδίτης σε θερμοκρασία, η ατμόσφαιρά του θα μπορούσε να μας διδάξει πολλά για τις πορείες κατοικησιμότητας που ακολουθούν οι πλανήτες καθώς αναπτύσσονται”, είπε.

Μια παρατήρηση-ορόσημο

Η ανακάλυψη του Gliese 12 b έγινε με τη χρήση παρατηρήσεων από τον δορυφόρο Transiting Exoplanet Survey Satellite (TESS) της NASA, ο οποίος μέχρι σήμερα έχει βρει περισσότερους από 440 επιβεβαιωμένους εξωπλανήτες.

Ο Gliese 12 b αποτελεί μέρος μιας μικρής αλλά απίστευτα σημαντικής ομάδας εύκρατων εξωπλανητών μεγέθους Γης που βρίσκονται αρκετά κοντά για λεπτομερείς ατμοσφαιρικές μελέτες. Έτσι, προσφέρει μια πολύτιμη ευκαιρία για την κατανόηση της ποικιλομορφίας των πλανητικών ατμοσφαιρών καθώς και των παραγόντων που συμβάλλουν στην κατοικησιμότητα.

“Μεγάλο μέρος της επιστημονικής αξίας αυτού του πλανήτη είναι να κατανοήσουμε τι είδους ατμόσφαιρα θα μπορούσε να έχει”, πρόσθεσε ο Dholakia. “Δεδομένου ότι ο Gliese 12 b λαμβάνει μεταξύ της ποσότητας φωτός που λαμβάνουν η Γη και η Αφροδίτη από τον Ήλιο, θα είναι πολύτιμος για τη γεφύρωση του χάσματος μεταξύ αυτών των δύο πλανητών του ηλιακού μας συστήματος”.

Ο Gliese 12 b θα μπορούσε, τελικά, να βοηθήσει τους ερευνητές να αναγνωρίσουν καλύτερα τους εξωπλανήτες που έχουν παρόμοιες συνθήκες με τις δικές μας, και αυξάνει επίσης τις ελπίδες ότι και άλλα ψυχρά άστρα στο Γαλαξία μας – όπου περίπου το 70 τοις εκατό των άστρων είναι κόκκινοι νάνοι – μπορεί να περιστρέφονται από εύκρατους πλανήτες με δυνατότητες για ζωή.

Ακόμη και αν διαπιστωθεί ότι ο Gliese 12 b δεν ευνοεί τη δημιουργία ζωής σαν τη Γη, η περαιτέρω μελέτη του πλανήτη θα μπορούσε να ενισχύσει την κατανόησή μας για το πώς η εσωτερική δομή ενός πλανήτη επηρεάζεται από τη σύνθεση του άστρου του και το περιβάλλον στο οποίο σχηματίζεται ο κόσμος.

• Gliese 12 b