Μια διαφορετική ματιά στο θέμα της προστασίας του Δασικού Πλούτου της Ελλάδος και της αντιμετώπισης των αιτιών των πυρκαγιών

Η φετινή χρονιά ξεκίνησε μάλλον αρνητικά στο θέμα των δασικών πυρκαγιών στην Ελλάδα. Ήδη είχαμε μεγάλες και πρώιμες εκδηλώσεις καταστροφικών πυρκαγιών (ευτυχώς χωρίς ανθρώπινα θύματα) αλλά η σεζόν προβλέπεται ιδιαίτερα «καυτή».

Η πρωτοβουλία ΚΑΠΠΑ, στα πλαίσια του ρόλου της ως ομάδα σκέψης με αντικείμενο την προστασία και ανάδειξη της Κρατικής Ακίνητης Περιουσίας, θέλει να συμβάλλει στην ανάδειξη του προβλήματος των αιτιών αλλά και των πιθανών λύσεων, λαμβάνοντας υπόψιν ότι:

• η τρέχουσα διαχείριση του Δασικού Πλούτου της Ελλάδας δεν έχει αποδώσει τα αναμενόμενα.
• με τους τρέχοντες ρυθμούς καταστροφής του δασικού πλούτου, (που ως εκ θαύματος επιταχύνεται από την ασφυκτική «προστασία» της ισχύουσας νομοθεσίας), η Ελλάδα σε μερικά χρόνια θα έχει χάσει περισσότερο από το 50% της κωνοφόρου χλωρίδα της, καταλήξαμε στις πιο κοινές διαπιστώσεις και προτάσεις.
• Αν λάβουμε υπόψη μας και την διαρκή κλιματική αλλαγή τότε τα πράγματα είναι μάλλον δυσοίωνα.

ΑΙΤΙΕΣ:

Βασικοί παράγοντες καταστροφής του δασικού κεφαλαίου της χώρας είναι οι κάτωθι:

1. Οριζόντια εξομοίωση όλων των ειδών της χλωρίδας, και των μέτρων πρόληψης και προστασίας της.
2. Ιδιαίτερη «προστασία» στην άναρχη πευκώδη βλάστηση, η οποία είτε άμεσα (ασυμβατότητα με άλλα είδη δένδρων), είτε έμμεσα (πυρκαγιές), ευθύνεται για την καταστροφή της υπόλοιπης χλωρίδας.
3. Νομικές και συνταγματικές αγκυλώσεις που εμποδίζουν εν τέλει την πραγματική προστασία του περιβάλλοντος.
4. Υπερβολικές, δογματικές και κοντόφθαλμες απόψεις, προτάσεις και πολιτικές των «οικολογικών» σωματείων, που δεν επιτρέπουν την ουσιαστική ερμηνεία  των εννοιών  «προστασία» και «οικολογία».
5. Η άναρχη, τεχνολογικά ξεπερασμένη κι επικίνδυνη μέθοδος εγκατάστασης και συντήρησης του ηλεκτρικού δικτύου από τον ΑΔΜΗΕ. Η κοπή των κλαδιών που εμποδίζουν, και ο καθαρισμός του εναέριου δικτύου, γίνεται μόνο μετά από κάποια ζημιά ή διακοπή ρεύματος και η αποκατάσταση είναι πολύ χρονοβόρα, λόγω της ανάθεσης της κοπής των κλαδιών σε ιδιωτικά, συνεργεία, αμφιβόλου ικανοτήτων και χωρίς τεχνικές προδιαγραφές.
6. Η σχεδόν παντελής έλλειψη πραγματικών μέτρων πυροπροστασίας στους αναχρονιστικούς, επικινδύνους και απαράδεκτους ΧΥΤΑ της χώρας μας.
7. Στην πλήρη αδιαφορία για την διερεύνηση ατυχημάτων που έχουν ήδη οδηγήσει στο παρελθόν σε ολέθρια οικολογική καταστροφή και απώλειες ανθρώπων, ζώων, και περιουσιών, από ανθρώπους που ευθύνονται για πυρκαγιές, λόγω εργασιών στην ύπαιθρο ή κάψιμο κλαδιών (ιδιαίτερα κοντά στην θερινή περίοδο γεγονός που απαγορεύεται αυστηρά από τον νόμο). Αλήθεια, τι ποινή επιβλήθηκε σε όσους έχουν κατηγορηθεί για παρόμοιες ενέργειες (πχ. για την φονική πυρκαγιά στο Μάτι τον Ιούλιο του 2018, που κατά πολλούς φαίνεται να ξεκίνησε από κάψιμο κλαδιών στην Πεντέλη. Φέτος ήδη έχουμε πρόωρες πυρκαγιές στην Τζιά, στην Κερατέα, στα Γέρανια και στα Λουτρά Ελένης.
8. Σημαντική αιτία πρόκλησης πυρκαγιών είναι επίσης ο μη καθαρισμός των ξερών κλαδιών και χόρτων από τους ιδιοκτήτες των οικοπέδων. Βεβαίως, εννοώ (εκτός από τους ιδιώτες) και την τοπική αυτοδιοίκηση, το Ελληνικό Δημόσιο και την Εκκλησία της Ελλάδος, οι οποίοι είναι επίσης ιδιοκτήτες εκτάσεων γης και οικοπέδων. Ειδικότερα, το Δημόσιο, όχι μόνο δεν προστατεύει την Δημόσια Δασική Περιουσία, αλλά ασχολείται αποκλειστικά και μόνο με την αύξησή της, με τις πολιτικές που εφαρμόζει στους Δασικούς Χάρτες, και στους αυθαίρετους χαρακτηρισμούς εκτάσεων ως Δημόσιες Δασικές.

 Στην πρόσφατη τοποθέτηση τους οι αρμόδιοι (τοπικοί παράγοντες και δημόσιοι λειτουργοί), απέδωσαν για μια ακόμα φορά την ευθύνη στους ιδιώτες για την φροντίδα και την καθαριότητα των ιδιοκτησιών τους, αλλά ποίησαν την νήσσα, για την εύλογη κι ανάλογη υποχρέωσή τους που αφορά στις δικές τους, ιδιοκτησίες (που δήθεν «προστατεύουν»).

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ:

1. Διαχωρισμός στην Δασική Νομοθεσία των διαφόρων ειδών δασικού πλούτου, ώστε να εφαρμόζονται πιο στοχευμένα μέτρα προστασίας για το κάθε είδος.
2. Προσπάθεια μείωσης της άναρχης βλάστησης των πευκόφυτων εκτάσεων, αφενός με προγραμματισμένη αραίωση των μικρών φυτών, για καλύτερη και πιο υγιή ανάπτυξή τους, και απαραίτητα κλαδέματα των μεγάλων δέντρων για ανάδειξη τους και περαιτέρω σωστή ανάπτυξή τους. Τα ανωτέρω πρέπει να εφαρμόζονται τουλάχιστον στις περιοχές περιαστικών δασών.
3. Επανακαθορισμός της Νομικής και Συνταγματικής αντιμετώπισης της προστασίας των δασών, αλλά και της επιβολής αυστηρών ποινών σε όσους επιφέρουν καταστροφές είτε από δόλο, είτε από αμέλεια.
4. Επιβολή υποχρέωσης στον ΑΔΜΗΕ, για τον καθαρισμό των κλαδιών που μπορεί να προκαλέσουν πυρκαγιές από σπινθήρες στις καλωδιώσεις. Για τον λόγο αυτό, προτείνεται αναθεώρηση των συμβάσεων με τους ιδιώτες και υποχρέωση πρόληψης της πιθανής ζημιάς κι όχι μόνο της αποκατάστασή της, σε όλο το δίκτυο.
5. Καθορισμός ειδικών μέτρων πυροπροστασίας εντός και πέριξ των ΧΥΤΑ και λοιπών χώρων συλλογής κι επεξεργασίας απορριμμάτων.
6. Μέτρα που να υποχρεώνουν τους ιδιοκτήτες οικοπέδων, σε καθαρισμό με την επιβολή προστίμου σε περίπτωση αμέλειας. Αντίστοιχη βεβαίως, υποχρέωση έχουν οι φορείς για τα αγνώστου ιδιοκτήτη και τα οικόπεδα ιδιοκτησίας της τοπικής αυτοδιοίκησης. Τέλος, για τα Δημόσια Ακίνητα με δασικό χαρακτήρα, να προβλέπονται ο καθαρισμός τους σε περιοχές περιαστιακές και εκατέρωθεν του βασικού οδικού δικτύου, με κάλυψη του κόστους από το Πράσινο Ταμείο κι άλλους Ευρωπαϊκούς πόρους.
7. Τέλος, πρέπει προφανώς να υπάρξει μέριμνα για την ενίσχυση της πυροσβεστικής αλλά και να εξεταστεί η  επανίδρυση του θεσμού των Δασικών υπαλλήλων, υπεύθυνων για την παρακολούθηση και την εφαρμογή των κανόνων, στο πεδίο κι όχι από το γραφείο.

Η σχέση ανθρώπου-δάσους ήταν πάντα μια σχέση συνύπαρξης κι αλληλοσεβασμού. Η σημερινή παντελής απαγόρευση οποιαδήποτε δραστηριότητας σε Δασικές εκτάσεις  αποξενώνει τον άνθρωπο από το Δάσος και μειώνει την αίσθηση ανάγκης προστασίας του. Θα πρέπει να επιτραπούν περιορισμένες και στοχευμένες δραστηριότητες εντός των δασικών περιοχών, με αυστηρούς κανόνες και προδιαγραφές, με αποτέλεσμα ο άνθρωπος να αισθανθεί φιλικά προς το δάσος και την ανάγκη προστασίας του. Ο άνθρωπος και το δάσος δεν είναι εχθροί.

Τα ανωτέρω δεν αποτελούν την λύση του προβλήματος, ούτε καλύπτουν το σύνολο των θεμάτων, αλλά θέλουν να συμβάλλουν έστω στο ελάχιστο, σε μια νέα αντιμετώπιση του Δασικού μας πλούτου και της προστασίας του, πριν να είναι πολύ αργά. 

Δημήτρης Δημητρίου

Μέλος ΔΣ Πρωτοβουλίας ΚΑΠΠΑ

• δάση
• πυρκαγιά