Μιχάλης Κατζουράκης: Πέθανε ο πρωτοπόρος καλλιτέχνης που «σχέδιασε» τη σύγχρονη Ελλάδα

Φτωχότερος είναι από την παραμονή των Χριστουγέννων ο κόσμος των τεχνών και του πολιτισμού, καθώς έφυγε από τη ζωή ο Μιχάλης Κατζουράκης. Ένας δημιουργός με σπάνια οξυδέρκεια και πολυσχιδή δραστηριότητα, ο οποίος υπήρξε ζωγράφος, γλύπτης και μία από τις επιδραστικότερες μορφές στην ιστορία του σύγχρονου ελληνικού design, αφήνοντας ανεξίτηλο το αποτύπωμά του στην αισθητική της χώρας.

Η απώλειά του σηματοδοτεί το τέλος μιας εποχής για την ελληνική οπτική επικοινωνία. Συγγενείς, φίλοι και θαυμαστές του έργου του θα κληθούν να του πουν το τελευταίο αντίο την ερχόμενη Τρίτη, 30 Δεκεμβρίου. Η εξόδιος ακολουθία έχει προγραμματιστεί να τελεστεί στις 11:00 το πρωί, στον Ιερό Ναό του Αγίου Γεωργίου στα Μελίσσια.

Η «επανάσταση» του design και η Κ&Κ

Ο Μιχάλης Κατζουράκης δεν ήταν απλώς ένας καλλιτέχνης, αλλά ο άνθρωπος που εκσυγχρόνισε την εικόνα της Ελλάδας προς τα έξω. Η περίοδος 1960-1967, κατά την οποία διετέλεσε καλλιτεχνικός σύμβουλος στον Ελληνικό Οργανισμό Τουρισμού (ΕΟΤ), θεωρείται «χρυσή» για την τουριστική προβολή της χώρας.

Το 1962, μαζί με τον αείμνηστο συνεργάτη του Φρέντυ Κάραμποττ και τη σύζυγό του, Αγνή Κατζουράκη, ίδρυσαν το θρυλικό «Διαφημιστικόν Κέντρον Αθηνών Κ&Κ». Το γραφείο αυτό έμελλε να γράψει ιστορία, παντρεύοντας τον ευρωπαϊκό μοντερνισμό με την ελληνική πολιτιστική κληρονομιά. Οι δημιουργίες τους, που χαρακτηρίζονταν από αφαίρεση, γεωμετρία και υψηλή αισθητική, ταξίδεψαν σε όλο τον κόσμο, διαμορφώνοντας αυτό που διεθνώς αναγνωρίστηκε ως το μοντέρνο «ελληνικό στυλ».

Για το πρωτοποριακό του έργο στις γραφικές τέχνες, ο Κατζουράκης τιμήθηκε το 1965 με τον Χρυσό Σταυρό του Τάγματος του Φοίνικος από την ελληνική Πολιτεία, ενώ είχε σαρώσει τα διεθνή βραβεία (επτά βραβεία Rizzoli, διακρίσεις στη Νέα Υόρκη, Μπιενάλε Μπρνο κ.α.).

Από την Αλεξάνδρεια στο Παρίσι και την Αθήνα

Γεννημένος στην κοσμοπολίτικη Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου το 1933, ο Μιχάλης Κατζουράκης ήρθε στην Αθήνα σε παιδική ηλικία. Αφού αποφοίτησε από το Κολλέγιο Αθηνών, αναζήτησε την καλλιτεχνική του ταυτότητα στο Παρίσι, όπου μαθήτευσε δίπλα στον σπουδαίο André Lhote και στη σχολή αφίσας Paul Colin.

Επιστρέφοντας στην Ελλάδα το 1955, ξεκίνησε την πορεία του ως ελεύθερος επαγγελματίας, ενώ παράλληλα άρχισε να εκθέτει τα πρώτα του ζωγραφικά έργα. Η καλλιτεχνική του ανησυχία δεν περιορίστηκε ποτέ σε ένα μόνο πεδίο. Από το 1967 και έπειτα, στράφηκε πιο έντονα προς τη ζωγραφική και τη γλυπτική, αναπτύσσοντας ένα προσωπικό εικαστικό λεξιλόγιο βασισμένο στη γεωμετρία και την αφαίρεση.

Διεθνής αναγνώριση και δημόσιος χώρος

Το έργο του ξεπέρασε τα ελληνικά σύνορα, με την ιστορική γκαλερί Denise René στο Παρίσι να οργανώνει ατομικές του εκθέσεις, ενώ κομβική στιγμή υπήρξε η παρουσίαση του γλυπτού του «Incontri» στην 47η Μπιενάλε της Βενετίας το 1997.

Σήμερα, η κληρονομιά του Μιχάλη Κατζουράκη είναι ορατή στην καθημερινότητα των πολιτών. Έργα του κοσμούν εμβληματικά σημεία, όπως τον σταθμό «Πανόρμου» του Μετρό, τη Νέα Παραλία Θεσσαλονίκης, αλλά και σημαντικά μουσεία όπως η Εθνική Πινακοθήκη, το Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης (ΕΜΣΤ) και το Μουσείο Μπενάκη, το οποίο είχε φιλοξενήσει μεγάλη αναδρομική έκθεση για το έργο των Κ&Κ.

Μετά την αποχώρησή του από τη διαφήμιση στα μέσα του ’70, αφοσιώθηκε στον σχεδιασμό εσωτερικών χώρων και κρουαζιερόπλοιων μέσω του γραφείου «ΑΜΚ», αποδεικνύοντας μέχρι το τέλος την αστείρευτη δημιουργικότητά του.

• Μιχάλης Κατζουράκης