Μητσοτάκης: Για πρώτη φορά υπάρχει ολοκληρωμένο σχέδιο για τα δικαιώματα των ΑΜεΑ

«Είναι χρέος μας αυτό το σχέδιο να το υλοποιήσουμε. Εσείς πρώτα από όλα θα είστε οι πιο αυστηροί κριτές μας. Και αυτοί οι οποίοι θα μας υποδεικνύετε πάντα να κινηθούμε πιο γρήγορα ή θα μας διορθώνετε όποτε υπάρχουν επιμέρους αστοχίες οι οποίες να γνωρίζετε, πάντως, ότι δεν θα προκύψουν λόγω έλλειψης ενδιαφέροντος ή λόγω πραγματικού νοιαξίματος για να αντιμετωπίσουμε αυτό το εξαιρετικά σύνθετο ζήτημα», ανέφερε ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης στη διαδικτυακή συζήτηση για το Εθνικό Σχέδιο Δράσης για τα δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης υπογράμμισε, μεταξύ άλλων, ότι «η κατάρτιση του Εθνικού Σχεδίου Δράσης αποτελεί ένα πρώτο βήμα. Προφανώς και θα κριθούμε τελικά στην υλοποίησή του. Και για αυτό και στέκομαι με πολύ μεγάλη προσοχή στο γεγονός ότι έχουμε πια ένα μηχανισμό παρακολούθησης και αξιολόγησης όλων των επιμέρους δράσεων που αναπτύσσονται σε έξι πυλώνες με 30 στόχους. Πραγματικά όποιος μπει στον κόπο να το διαβάσει καταδεικνύει τη περιπλοκότητα αυτού του εγχειρήματος γιατί κάθε κατηγορία ατόμων με αναπηρία έχει τη δική της ιδιαιτερότητα και χρήζει μιας διαφορετικής αντιμετώπισης. Αυτό που θα έπρεπε να είναι οριζόντιο είναι το πραγματικό νοιάξιμο μιας κοινωνίας η οποία δεν αφήνει κανέναν πίσω».

Στη διαδικτυακή συζήτηση με τον Πρωθυπουργό και τον Υπουργό Επικρατείας, Γιώργο Γεραπετρίτη που πραγματοποιήθηκε υπό τον συντονισμό του Έλληνα Παραολυμπιονίκη στο άθλημα της Κολύμβησης, Αντώνη Τσαπατάκη, συμμετείχαν η Χρυσέλλα Λαγαρία, συνιδρύτρια του Black Light, η Χριστιάνα Ζώτου, εκπαιδεύτρια κινητικότητας και προσανατολισμού τυφλών, υπεύθυνη συντονισμού στην Αμυμώνη (σύλλογος για παιδιά και ενήλικες με προβλήματα όρασης και πρόσθετες αναπηρίες), ο Νίκος Γαλάνης, εκπαιδευτικός Νοηματικής Γλώσσας, ο Νίκος Ρούσσος, ιδιοκτήτης επιχείρησης βιολογικών προϊόντων στη Σύρο και αθλητής με κινητική αναπηρία, ο Νίκος Μάνεσης, πρωτοετής φοιτητής Νομικής Αθηνών με κινητική αναπηρία, η Alia Issa (Αλία Ίσσα), μαθήτρια και αθλήτρια πρόσφυγας από τη Συρία, η Κατερίνα Γιαννακοπούλου, ειδική παιδαγωγός, Πρόεδρος του Συλλόγου ΑΛΜΑ, ο Νίκος και η Κυριακή Στάμου, γονείς παιδιών στο φάσμα του αυτισμού και η Κατίγκω Χατζηπατέρα-Γιαννούλη, κλινική ψυχολόγος.

Πρώτη πήρε το λόγο, η Χρυσέλλα Λαγαρία, Συνιδρίτρια και Αντιπρόεδρος της Κοινωνικής Συνεταιριστικής Επιχείρησης Black Light, η οποία έχοντας ολική τύφλωση, έχει προωθήσει προγράμματα – γέφυρες ανάμεσα σε άτομα με και χωρίς όραση, σε τομείς όπως το λιανεμπόριο. Η κα Λαγαρία στάθηκε ιδιαίτερα στο κομμάτι της ανεξάρτητης διαβίωσης ειδικά για τα παιδιά, της επιμόρφωσης υπαλλήλων δομών όπως τα ΚΕΠ, αλλά και της ψηφιακής επανακατάρτισης ατόμων που απέκτησαν κάποια μορφή αναπηρίας σε κάποιο στάδιο της ζωής τους.

Στην απόφαση για την “πρώιμη παρέμβαση”, την οποία χαρακτήρισε “σπουδαία”, αναφέρθηκε η Εκπαιδεύτρια Κινητικότητας και Προσανατολισμού Τυφλών, Χριστιάνα Ζώτου, καθώς όπως είπε αν εφαρμοστεί από τους βρεφονηπιακούς σταθμούς, επιτρέπει στους γονείς να είναι πλαισιωμένοι από το κράτος για να ξεκινήσουν τη ζωή τους. Παράλληλα επεσήμανε την σημασία της στελέχωσης και της προσβασιμότητας των δομών αυτών.

Ο Εκπαιδευτικός Νοηματικής Γλώσσας Νίκος Γαλάνης, εκ γενετής κωφός που εργάζεται σε Λύκειο της Αγίας Παρασκευής Αττικής, λαμβάνοντας μέρος στη συζήτηση στη νοηματική, χαρακτήρισε “έκπληξη” και “θετικό” το Εθνικό Σχέδιο Δράσης και τόνισε πόσο σημαντικό είναι για την προστασία των γυναικών ΑμΕΑ από την κακοποίηση, υπό την οπτική ότι δεν μπορούν λόγω έλλειψης επικοινωνίας να φέρουν τα σχετικά περιστατικά στο φως.

Τη δυνατότητα που δίνει το Σχέδιο για πρόσβαση στον τουρισμό, τόνισε ο επιχειρηματίας από τη Σύρο και αθλητής, Νίκος Ρούσσος. Πατέρας τεσσάρων παιδιών, ποδηλάτης στην ομάδα ΑμΕΑ του Παναθηναϊκού και ιδιοκτήτης καταστήματος με παραδοσιακά και βιολογικά προϊόντα, ο κ. Ρούσσος που κατέστη παραπληγικός κάποια στιγμή της ζωής του, υπογράμμισε ότι δεν αρκούν οι ράμπες και οι θέσεις στάθμευσης αλλά θα πρέπει να δοθούν κίνητρα στους επιχειρηματίες να κάνουν τουριστικές κλίνες και εστιατόρια προσβάσιμα.

Συγκινητική ήταν και η παρουσία του πρωτοετή Φοιτητή της Νομικής Σχολής, Νίκου Μάνεση, αριστούχου μαθητή και σημαιοφόρου στο Γυμνάσιο, με κινητική αναπηρία 80%. Ο κ. Μάνεσης υπογράμμισε την ανάγκη για πρόσβαση των φοιτητών με αναπηρία στα Πανεπιστήμια, και τόνισε τη σχετική αυτονομία που δίνει η πρόβλεψη του Προσωπικού Βοηθού, ώστε να μην εξαρτάται το άτομο από τους οικείους του.

Επίσης, ζήτησε να συνεχιστεί η τηλεκπαίδευση μαζί με τη φυσική παρακολούθηση στα ΑΕΙ και μετά την πανδημία, για την διευκόλυνση των φοιτητών ΑμΕΑ, ζήτημα για το οποίο δεσμεύτηκε ο κ. Γεραπετρίτης, σημειώνοντας πως “η τηλεκπαίδευση αποτελεί μια σημαντική παρακαταθήκη που θα μείνει”. Ο κ. Μάνεσης εξέφρασε τη χαρά του και για την ευκαιρία που θα έχει όταν τελειώσει η υγειονομική κρίση, να επισκεφθεί την Ακρόπολη μετά τις τελευταίες παρεμβάσεις που διευκολύνουν την προσβασιμότητα, ενώ αναφέρθηκε και στη δυνατότητα που είχε να παρακολουθεί θεατρικές παραστάσεις από το διαδίκτυο, προτείνοντας να συνεχιστούν οι ψηφιακές πολιτιστικές δράσεις και στην μετά κορονοϊού εποχή.

Το στόχο της να αγωνιστεί στους Παραολυμπιακούς Αγώνες με τα χρώματα της Ελλάδας, δήλωσε η αθλήτρια στις κορίνες και μαθήτρια του Ειδικού Λυκείου Ιλίου, Alia Issa. Η Alia, κόρη προσφύγων από τη Συρία που γεννήθηκε στην Ελλάδα, θα λάβει μέρος στους Παραολυμπιακούς Αγώνες του Τόκιο με την ομάδα προσφύγων και τη στήριξη της Ελληνικής Παραολυμπιακής Επιτροπής.

“Χαίρομαι για το Σχέδιο Δράσης για άτομα με αναπηρία. Βοηθάει για τα άτομα, για τους πρόσφυγες με αναπηρία. Και να κάνουν αθλητισμό όπως εγώ και να ακολουθήσουν το παράδειγμα μου. Κυρίως αναφέρει για τις γυναίκες με αναπηρία, όπως κι εγώ. Ευχαριστώ πολύ”, ανέφερε η Alia, που όπως είπε θέλει να γίνει σπουδαία αθλήτρια και να λάβει την ελληνική υπηκοότητα.

Για τον αγώνα που δίνουν και ο οποίος δεν τελειώνει ποτέ, όπως είπαν, μίλησαν ο Νίκος και η Κυριακή Στάμου γονείς διδύμων παιδιών στο φάσμα του αυτισμού. Εξηγώντας την ειδική διαχείριση που απαιτείται σε τέτοιες περιπτώσεις, οι δύο γονείς σημείωσαν πως καθημερινά κάνουν μικρά αλλά σταθερά βήματα, και τόνισαν τη σημασία που έχει η πρώιμη διάγνωση και επέμβαση, η εκπαίδευση των παιδιών και η αυτόνομη διαβίωση. Ειδικά για το θέμα του Προσωπικού Βοηθού, υπογράμμισαν πως στο φάσμα του αυτισμού, ο φροντιστής θα πρέπει να είναι κατάλληλα εκπαιδευμένος.

Στο θέμα της έγκαιρης διάγνωσης, επέμεινε και η Κλινική Ψυχολόγος για άτομα με Αναπηρία, Κατίγκω Χατζηπατέρα – Γιαννούλη. Όπως σημείωσε, η διάγνωση επιτρέπει την κατανόηση και την εξήγηση της κάθε περίπτωσης, όπως επίσης και την ανεύρεση των δυνατών σημείων του κάθε ατόμου, ώστε να υπάρχουν τα καλύτερα δυνατά αποτελέσματα, ειδικά στο φάσμα του αυτισμού.

Την ανάγκη της εποπτείας και της στήριξης των εκπαιδευτικών σε όλες τις βαθμίδες έθιξε η Κατερίνα Γιαννακοπούλου, Ειδική Παιδαγωγός και Πρόεδρος του Συλλόγου ΑΛΜΑ. Η κα Γιαννακοπούλου, χαρακτήρισε το Εθνικό Σχέδιο Δράσης για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία, ως ένα δομημένο κείμενο με σαφείς αναφορές και στόχους, ζητώντας οι στόχοι αυτοί να γίνουν και νόμοι του κράτους. “Να κάνουμε όλοι μαζί την τομή στην Ειδική Αγωγή, να κάνουμε όλοι μαζί τη διαφορά στη στήριξη της διαφορετικότητας”, ανέφερε.

Στο σημείο αυτό, ο κ. Γεραπετρίτης ανακοίνωσε πως το Σχέδιο Δράσης εντάσσεται στο πληροφοριακό Σύστημα παρακολούθησης του Κυβερνητικού έργου, “Μαζί”.

Ο Αντώνης Τσαπατάκης, υπογράμμισε καταληκτικά ότι «κοινός τόπος όλων είναι να αγκαλιάσουμε αυτή την προσπάθεια για να ξεπεράσουμε οργανωμένα και θεσμικά αυτά τα ζητήματα που αφορούν τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία ή, όπως λέω εγώ, των ανθρώπων με διαφορετικό τρόπο κίνησης, ζωή και φυσικά των ανθρώπων που τα πλαισιώνουν, των οικογενειών τους».

Μεταξύ των βασικών προβλέψεων και στόχων του Εθνικού Σχεδίου Δράσης για τα δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία, είναι:

Εθνική Αρχή Προσβασιμότητας
Ηλεκτρονική κάρτα αναπηρίας
Πρώιμη παρέμβαση (για την έγκαιρη διάγνωση)
Στέγες Υποστηριζόμενης Διαβίωσης
Προσωπικός Βοηθός
Μετάβαση σε συμπεριληπτική Εκπαίδευση σε όλες τις βαθμίδες
Φυσική και Ψηφιακή Προσβασιμότητα σε Υπηρεσίες
Συμμετοχή των ΑμΕΑ στον Πολιτισμό και τον Αθλητισμό
Προσβάσιμος Τουρισμός
Επιμόρφωση Δημόσιας Διοίκησης, Σωμάτων Ασφαλείας κλπ

Το Εθνικό Σχέδιο Δράσης

Το Εθνικό Σχέδιο Δράσης για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία, αποτελεί μία δράση η οποία υλοποιείται για πρώτη φορά στη μεταπολίτευση, οριζόντια, σύμφωνα σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών, με ευθύνη του Υπουργού Επικρατείας ως Συντονιστικού Μηχανισμού βάσει του άρθρου 69 του ν. 4488/2017.

Αποτελεί κατεξοχήν εφαρμογή της επιτελικής λειτουργίας του κράτους, όπως για πρώτη φορά συγκροτήθηκε με τον ν. 4622/2019, δεδομένου ότι συνθέτει, σε μια ενιαία ομπρέλα πολιτικής, δράσεις από όλα τα Υπουργεία που ευλόγως συνέχονται, κατά τον λόγο της αρμοδιότητάς τους, στην ιδιαίτερη μέριμνα που το κράτος οφείλει στα άτομα με αναπηρία. Με τον τρόπο αυτό μετουσιώνεται σε πράξη η συνταγματική επιταγή του άρθρου 21 παράγραφος 6 που εγγυάται ότι τα άτομα με αναπηρία έχουν δικαίωμα να απολαμβάνουν μέτρων που εξασφαλίζουν την αυτονομία, την επαγγελματική ένταξη και τη συμμετοχή τους στην κοινωνική, οικονομική και πολιτική ζωή της χώρας.

Δημιουργείται ένα νέο πρότυπο χάραξης στρατηγικής με αλληλεπίδραση του εθνικού με το διεθνές δίκαιο προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Ιδιαιτέρως ελήφθησαν υπ’ όψιν η Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, όπως έχει ερμηνευθεί από το Δικαστήριο του Στρασβούργου, καθώς και η ειδική στο πεδίο αυτό Σύμβαση για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρίες (Convention on the Rights of Persons with Disabilities – CRPD) που τρέπει την αποκλειστική θεώρηση του υποκειμένου της ως ατόμου, ανεξάρτητου απέναντι στο κράτος (the right to be left alone), σε μία περισσότερο ειλικρινή και ενημερωμένη από την ανθρώπινη εμπειρία αντίληψή του ως προσώπου με ανάγκες και ως κοινωνικού όντος.

Με βάση τα πορίσματα του διεθνούς δικαίου, το Εθνικό Σχέδιο Δράσης εξελίσσει το πρότυπο υιοθέτησης συγκεκριμένων θετικών υποχρεώσεων για την προστασία των δικαιωμάτων που συναντάται στις θεματικές συμβάσεις των Ηνωμένων Εθνών και του Συμβουλίου της Ευρώπης, ως αξίωση εξασφάλισης ενός αξιοπρεπούς επιπέδου διαβίωσης και συμμετοχής στην κοινωνική ζωή. Το κράτος δεν εξαντλεί τον προστατευτικό του ρόλο σε παροχές, αλλά οφείλει να οικοδομεί μία σχέση εμπιστοσύνης με τον πολίτη που είναι άτομο με αναπηρία, η οποία να αντανακλά το ενδιαφέρον και τη μέριμνα για κάθε πτυχή της καθημερινότητάς του.

Στις 21 Σεπτεμβρίου 2020 τέθηκε σε δημόσια ηλεκτρονική διαβούλευση στον ιστότοπο opengov.gr, η οποία ολοκληρώθηκε επιτυχώς στις 5 Οκτωβρίου 2020. Κατά τη διάρκεια της δημόσιας διαβούλευσης υποβλήθηκαν συνολικά 110 σχόλια από φορείς και μεμονωμένους πολίτες. Όλες οι προτάσεις και οι παρατηρήσεις που υποβλήθηκαν, αποδελτιώθηκαν, επικοινωνήθηκαν σε όλους τους αρμόδιους φορείς, αποτέλεσαν αντικείμενο μελέτης και επεξεργασίας και αξιοποιήθηκαν προς τον σκοπό της οριστικοποίησης του τελικού κειμένου του Εθνικού Σχεδίου Δράσης. Όλοι οι εμπλεκόμενοι δημόσιοι φορείς επέδειξαν άμεση και ενεργητική ανταπόκριση στα σχόλια της δημόσιας διαβούλευσης, έτσι ώστε να αναμορφωθούν υφιστάμενες και να προστεθούν νέες δράσεις. Απέδειξαν με τον τρόπο αυτό όχι μόνο τα οφειλόμενα αντανακλαστικά σε ένα πεδίο μείζονος πολιτικής αλλά και την ευαισθησία της Πολιτείας σε μια ιδιαίτερα ευάλωτη κατηγορία συμπολιτών μας. Αυτονοήτως, το Εθνικό Σχέδιο Δράσης, όπως διαμορφώθηκε, θα τίθεται περιοδικά σε διαβούλευση με το αναπηρικό κίνημα και την κοινωνία των πολιτών, ώστε να προσαρμόζεται στις απαιτήσεις των καιρών και στις νέες ανάγκες που δημιουργούνται.

Οι οριζόντιες εμβληματικές δράσεις του Εθνικού Σχεδίου Δράσης

Κωδικοποίηση και αναμόρφωση νομοθεσίας και ενσωμάτωση δράσεων για τα άτομα με αναπηρία σε νέα νομοθετήματα
Διαλειτουργικότητα πληροφοριακών συστημάτων και συλλογή δεδομένων
Προσβάσιμες ψηφιακές υπηρεσίες και εργαλεία
Απλούστευση διαδικασιών παροχής υπηρεσιών σε άτομα με αναπηρία
Οριζόντια μέτρα για τη βελτίωση της προσβασιμότητας του φυσικού και δομημένου περιβάλλοντος
Προσβασιμότητα στις μεταφορές
Αφύπνιση και ενημέρωση, κατάρτιση και επιμόρφωση
Αναβάθμιση των υποστηρικτικών υπηρεσιών προς άτομα με αναπηρία
Συμπεριληπτική/ενταξιακή εκπαίδευση και υποστηρικτικές υπηρεσίες προς παιδιά με αναπηρία
Ενσωμάτωση των ατόμων με αναπηρία στην αγορά εργασίας, επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση
Ανεξάρτητη διαβίωση και συμμετοχή στην πολιτική και πολιτιστική ζωή

Οι δείκτες παρακολούθησης και αξιολόγησης

Ανάπτυξη νέων εξειδικευμένων υποστηρικτικών υπηρεσιών προς τα άτομα με αναπηρία και αριθμός εξυπηρετούμενων ανά κατηγορία νέας υπηρεσίας
Παρεχόμενες υπηρεσίες προς τα άτομα με αναπηρία που απλουστεύθηκαν ή/και ψηφιοποιήθηκαν
Προσβάσιμοι στα άτομα με αναπηρία ιστότοποι του δημοσίου τομέα
Αριθμός και ποσοστό προσβάσιμων κτηρίων που στεγάζουν δημόσιες λειτουργίες και υπηρεσίες
Κωδικοποίηση και αναμόρφωση νομοθεσίας για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία
Λειτουργία της Εθνικής Αρχής Προσβασιμότητας
Καταχωρίσεις σε ενιαίο μητρώο ατόμων με αναπηρία, διαλειτουργικότητα με πληροφοριακά συστήματα, αριθμός και ποσοστό χρηστών της Ηλεκτρονικής Κάρτας Αναπηρίας, υπηρεσίες που εντάσσονται στην Ηλεκτρονική Κάρτα Αναπηρίας
Προώθηση των ατόμων με αναπηρία στην απασχόληση
Προώθηση της συμπεριληπτικής/ενταξιακής εκπαίδευσης σε όλες τις βαθμίδες
Προώθηση της συμμετοχής των ατόμων με αναπηρία στην επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση

Στη διαδικτυακή συζήτηση συμμετείχαν η Υφυπουργός Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων, αρμόδια για Θέματα Πρόνοιας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης, Δόμνα Μιχαηλίδου και ο Γενικός Γραμματέας Κοινωνικής Αλληλεγγύης & Καταπολέμησης της Φτώχειας, Γιώργος Σταμάτης.

Δείτε ΕΔΩ το Εθνικό Σχέδιο Δράσης για τα δικαιώματα των ΑΜεΑ:

• ΑΜΕΑ
• άτομα με αναπηρία
• Κυριάκος Μητσοτάκης